آینده تحریمها علیه ایران (بخش اول)
سیدحسین موسوی
مقدمه:
چنانکه میدانیم در پی صدور قطعنامه چهارم شورای امنیت سازمان ملل مبنی بر اعمال تحریمهای تازه علیه ایران، ایالات متحده آمریکا و اتحاد اروپا بهطور جداگانه و خارج از چهارچوب شورای امنیت، دور جدیدی از تحریمهای بانکی، نفتی و صنعتی را علیه ایران به اجرا گذاشتهاند. در واکنش به این اقدام آمریکا و اتحاد اروپا، مقامات رسمی کشورمان اعلام کردهاند که این تحریمها خللی در اراده ملت ایران برای پیگیری حقوق خود در موضوع هستهای ایجاد نخواهد کرد. برخی از کشورهای جهان به دور جدید تحریمهای آمریکا و اروپا، از ترس تحریم شرکتهای خود از سوی دولتهای آمریکا و اروپا پیوسته و برخی دیگر از کشورها بر ادامه همکاریهای خود با ایران حتی در موضوعات و اقلام تحریمی آمریکا و اروپا تأکید کردهاند. نکته قابل توجه اینکه روسیه یکی از اعضای دائمی شورای امنیت اعلام کردهاست که تحریمهای اضافی آمریکا و اروپا علیه ایران به دلیل آنکه خارج از چارچوبهای اعلام شده شورای امنیت قرار دارد، الزامآور نبوده و فاقد اجماع بینالمللی است.
در حاشیه این تحریمها و واکنش متفاوت کشورهای جهان، موضوع تهدیدهای نظامی نیز در دستور کار مقامات غربی و اسرائیلی قرار گرفت و طی چند هفته اخیر، برخی مقامات نظامی آمریکا، گاهی به صورت تلویحی و بعضاً آشکار از وجود برنامه نظامی برای مقابله با برنامه صلحآمیز هستهای ایران سخن میگویند. پیرو همین تهدیدها است که فضای منطقه خاورمیانه، بویژه کانونهای اساساً ملتهب آن، دستخوش پارهای از ناآرامی شدهاست و بیم آن میرود که طی چند هفته یا چند ماه آینده، این فضای ناآرام، تشدید شود. دکتر منوچهر متکی وزیر خارجه کشورمان در دیدار با مقامات و رهبران سوریه طی مصاحبهای با خبرنگاران اعلام کرد که در صورت وقوع جنگ علیه ایران، عواقب آن به محدوده و قلمرو کشور یا کشورهای مهاجم منحصر نخواهد ماند و ممکن است بخشهای زیادی از منطقه خاورمیانه دستخوش کشمکش و ناآرامی شود. برخی از مقامات ارشد نظامی کشورمان در واکنش به تهدیدهای نظامی علیه ایران، تأکید کردند که تمامی این تهدیدها در چارچوب جنگ روانی قرار دارد و آمریکا و اسرائیل جرأت تهاجم نظامی به ایران را ندارند.
در حوزه اقدامات دیپلماتیک، مسئولان رسمی کشورمان طی چند هفته اخیر آمادگی ایران را برای از سرگیری مذاکرات هستهای با کشورهای 1+5 اعلام کردند. هماهنگ کننده سیاست خارجی اتحاد اروپا نیز در واکنش به این اعلام آمادگی ایران با ابراز خشنودی از تمایل تهران به ادامه مذاکرات، آمادگی کشورهای اروپایی را برای از سرگیری مذاکرات هستهای اعلام کرد. بدینترتیب به نظر میرسد این مذاکرات بعد از ماه مبارک رمضان از سرگرفته شود. در همین حال، ایران برضرورت مشارکت کشورهای دیگر (احتمالاً ترکیه و برزیل) در مذاکرات هستهای با کشورهای 1+5 تأکید کرده است.
این نوشته میکوشد ابعاد آشکار و نیمه آشکار تهدیدهای اخیر نظامی غرب و اسرائیل علیه ایران و میزان کارآمدی تحریمهای جدید آمریکا و اتحاد اروپا علیه کشورمان را مورد بررسی قرار دهد و چشماندازی از آینده پرونده هستهای ایران ترسیم کند:
اهداف آمریکا
1ـ کشورهای غربی و در رأس آنها ایالات متحده آمریکا پیش از وضع تحریمهای تازه علیه ایران چه در قالب شورای امنیت و چه تحریمهای منفردانه، روی این نکته تأکید میکردند که هدف آنها از اعمال تحریمهای تازه علیه ایران این است که رهبران ایران به مذاکره تن دهند. پس از به اجرا گذاشتن تحریمهای تازه، رهبران آمریکا و اروپا بارها روی این نکته پافشاری کردند که هدف اصلی تحریمها سوق دادن ایران به مذاکره است. معنای این ادعا آن است که رهبران جمهوری اسلامی ایران آماده مذاکره نیستند. پرسش اصلی در این زمینه این است که اگر رهبران ایران تمایلی به مذاکره ندارند، پس نتایج عملی چند دور مذاکره سیاسی و نتایج مذاکرات سعدآباد (در دولت خاتمی) و نتایج مذاکرات چندی قبل ایران بر سر تبادل سوخت اتمی (موافقتنامه سه جانبه ایران، ترکیه و برزیل) چیست؟ چنانکه همه میدانند مذاکرات قبلی به توقف داوطلبانه هجده ماهه غنیسازی اورانیوم منتهی و مذاکرات بعدی، به آمادگی ایران برای تبادل سوخت اتمی با مجموعه وین منجر شد که به مثابه گام حسن نیت ایران تلقی میشود و این حرکت به موافقتنامه سه جانبه تهران معروف شد. بنابراین آیا آشکار نیست که منظور کشورهای غربی از مذاکره هستهای چیست؟ اگر منظور این است که ایران باید تسلیم خواستهای غرب شود، در عرف روابط بینالملل، به این اقدام «مذاکره» گفته نمیشود، بلکه این اقدام «تسلیمپذیری» است که هیچ کشور دارای حاکمیت آماده پذیرش این خواست غرب نیست. یک نکته باقی میماند و آن اینکه ایران حق دارد به کشورهای غربی اعتماد نداشته باشد، از این رو در مذاکرات اتمی خود خواهان مشارکت طرفهای دیگر بهویژه طرفهای قابل اعتماد است. وارد کردن کشورهای ترکیه و برزیل (که هر دو با ایالات متحده روابط بسیار حسنه دارند) به مجموعه مذاکرات مربوط به تبادل سوخت اتمی با انگیزه افزایش ضریب اطمینان ایران صورت گرفته است. کافی است که رهبران غرب به این نگرانی ایران توجه کنند و راه را برای موفقیت مذاکرات هستهای هموار کنند.
بدینترتیب این ادعای منظومه غربی، که سوق دادن ایران به مذاکره انگیزه اصلی تحریمهای تازه بوده، ادعایی کاملاً غیرمنطقی و پوچ است.
موج تهدیدها
2ـ به موازات اعمال تحریمهای جدید، موج تهدیدهای نظامی علیه ایران نیز افزایش بیسابقهای پیدا کرد. مجموعه این تهدیدها و سناریوهای ترسیم شده نشان میدهد که موضوع توان هستهای ایران بویژه اتهام تلاش کشورمان برای دستیابی به جنگافزار اتمی، در درجه بعدی اهمیت قرار گرفته است. به عبارت دیگر مفهوم اصلی تهدیدهای نظامی، به مقوله موازنه قوا در خاورمیانه و بهطور مشخص، موازنه قوای حاکم در خاورمیانه (که چند دهه است به سود رژیم صهیونیستی جریان دارد) باز میگردد، زیرا بخش اعظم سناریوهای مربوط به حمله نظامی به ایران، معطوف به جنگافزارهای دفاعی مانند توان موشکی است و این نشان میدهد که ایالات متحده آمریکا از برهم خوردن موازنه قوا در منطقه به زیان اسرائیل، نگران است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
