دور زدن دستگاه دیپلماسی به زیان نظام است

گروه سیاسی: انتصاب های سوال برانگیز چهار تن به عنوان نمایندگان ویژه رئیس جمهور در سیاست خارجی با واکنش مثبتی از سوی کارشناسان و فعالان این عرصه همچنین نمایندگان کمیسیون امنیت ملی همراه نشد. هرچند در بین نفرات ظهره وند و آخوندزاده در عرصه سیاست خارجی تجربه کافی دارند اما بقایی و مشایی فاقد چنین خصوصیاتی اند و دقیقا موضع کارشناسان در همین ارتباط است. بخش دیگر این انتقادات به نوع فعالیت این نمایندگان است که به موازی کاری با دستگاه دیپلماسی ختم می شود. نمونه عدم تجربه نمایندگان ویژه رئیس جمهور سخنان بقایی رئیس سازمان میراث فرهنگی است که در مورد ترکیه و درگیری که بین این کشور با ارمنستان صورت گرفته، برمی گردد که سخنان بقایی در مورد ترکیه با واکنش داوود اغلو روبرو شد و از منوچهر متکی در این باره توضیح خواسته است. عدم شناخت مناسبات در عرصه دیپلماسی موجب خسارت هایی به روابط کشورها می شود; ایران و ترکیه پس از سالها توانسته اند روابط و همکاری های دوجانبه را گسترش دهند و در بحث هسته ای نیز آنکارا تلاش کرد از برنامه های صلح آمیز ایران حمایت کند و چنین تحلیل نسنجیده ای از سوی این نماینده ویژه موجب خسارت های سنگینی به روابط دو کشور منجر می شود.
البته در عرف بین الملل معرفی نمایندگان ویژه از سوی رئیس جمهور برای انجام برخی اقدامات در عرصه سیاست خارجی معمول است، اما آنچه در این روند باید مورد توجه قرار گیرد این است که جایگاه دستگاه دیپلماسی متزلزل نشود. با این حال، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به یکی از اصول قانون اساسی که رئیس جمهور حق دارد نماینده یا نمایندگان ویژه ای را در اموری خاص انتخاب کند، گفت: لازم است در این زمینه به سه نکته مهم توجه شود. مصطفی کواکبیان ، نماینده مردم سمنان در مجلس، در خصوص انتخاب نمایندگانی ویژه ازسوی رئیس جمهور در امور بین الملل، اظهار داشت: براساس یکی از اصول قانون اساسی رئیس جمهور حق دارد که نماینده یا نمایندگان ویژه ای را در اموری خاص انتخاب کند اما در این زمینه باید به سه نکته مهم توجه کنیم. وی خاطرنشان کرد: اول باید ببینیم این انتصابات به تصویب هیئت وزیران رسیده است یا نه، دوم باید توجه کنیم که آیا همانند انتخاب سفرا، وزیر امورخارجه این افراد را برای چنین جایگاه هایی به رئیس جمهور پیشنهاد کرده است یا نه، سوم هم باید مشخص شود که آیا این افراد تخصص وتجربه کافی را در این زمینه دارند یا نه؟
کواکبیان گفت: البته آخوندزاده و ظهره وند هر دو دارای تجربیاتی در دستگاه دیپلماسی کشور هستند اما مشایی وبقایی به هیچ وجه از چنین سابقه ای برخوردار نیستند. وی در ادامه، این سوال را مطرح کرد که چرا رئیس جمهور درست بعد از اینکه 150 نفر از نمایندگان مجلس نامه ای را برای رئیس جمهور در خصوص اظهارات مشایی به امضا رساندند و به وی ارسال کردند، پست تازه ای را برای رئیس دفتر خود در نظر گرفت. نماینده مردم سمنان در مجلس افزود: از سوی دیگر حتی از افراد مجرب نیز در جای خود استفاده نشده است، مثلا با توجه به تجربیات آخوند زاده از ایشان می شد به جای نماینده ویژه در امور دریای خزر، در امور خاورمیانه یا آسیا استفاده شود. کواکبیان در ادامه با موازی خواندن حرکت رئیس جمهور با کار وزارت امور خارجه، عنوان کرد: اگر رئیس جمهور با این اقدام خود بخواهد دستگاه دیپلماسی کشور را دور بزند این مسئله قطعا به زیان نظام خواهد بود.
انتقاد از معرفی نمایندگان ویژه رئیس‌جمهور
سفیر سابق ایران در چین و پاکستان نیز دارا بودن تجربه کافی دیپلماتیک را برای نمایندگان ویژه رئیس جمهور در امور بین المللی بسیار با اهمیت خواند و گفت: اقدام رئیس جمهور در انتصاب افراد بی تجربه به عنوان نمایندگان ویژه در امور خاورمیانه ، آسیا، دریای خزر و افغانستان هیچ توجیه منطقی ندارد. جواد منصوری رئیس سابق اداره کل اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت خارجه در گفتگو با خبرنگار مهر، در خصوص تعیین نمایندگان ویژه رئیس جمهور در امور خاورمیانه، آسیا، دریای خزر و افغانستان، اظهار داشت: بنده واقعا نمی دانم به چه دلیلی رئیس جمهور این کار را انجام دادند و تعجب بیشتر من از این است که وی در این انتخاب ملاحظات دیپلماتیک و اداری را در نظر نگرفته است . وی تصریح کرد: اقدام رئیس جمهور در انتصاب افراد بی تجربه به عنوان نمایندگان ویژه در امور خاورمیانه، آسیا، دریای خزر و افغانستان هیچ توجیه منطقی ندارد. سفیر ایران در چین در دولت نهم با تاکید براینکه داشتن تجربه برای نمایندگان ویژه رئیس جمهوردر امور بین المللی بسیار با اهمیت است، گفت: متاسفانه ما یک نمونه از این بی تجربگی را در اظهارات یکی از نمایندگان ویژه رئیس جمهور در مورد ترکیه و ارمنستان می بینیم که بازتاب های منفی هم برای جمهوری اسلامی ایران در پی داشت.
وی با تاکید براینکه این اقدام نوعی فروپاشی نظام وزارت امور خارجه است، گفت: از سوی دیگر نیز این اقدام رئیس جمهور ضربه ای را به دیپلمات های وزارت امورخارجه وارد کرده است. مشاور وزیر امور خارجه دردولت های ششم ، هفتم و هشتم، دربیان علت سرخوردگی دیپلمات های دستگاه دیپلماسی کشور عنوان کرد: همه دیپلمات ها این موضوع را زیر نظر داشتند والان تصور می کنند که این اقدام رئیس قوه مجریه نشانه کنار زدن مدیریت دستگاه دیپلماسی کشور است ، بطوریکه هیچ اعتباری برای جایگاه وزارت امور خارجه برای انتخاب نمایندگان ویژه در نظر گرفته نشده است. وی گفت: این حرکت رئیس جمهور عملا در درون وزارت امور خارجه و حتی بدتر از آن در سفارتخانه های ما بازتاب های منفی داشته است، چون نمی دانند ازچه کسی حرف شنوی داشته باشند ضمن اینکه این مشکل مبتلا به سفرای خارجی است زیرا نمی دانند باید روی حرف چه کسی حساب کنند، درحال حاضر مدیران وزارت امور خارجه در بلاتکلیفی کامل به سر می برند.
موازی کاری در سیاست خارجی مانع تحقق اهداف
رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به انتصاب نمایندگان ویژه رئیس جمهور در منطقه خاورمیانه و آسیا گفت: موازی کاری به مسایل مهم سیاست خارجی کمک نمی کند و مانعی در مسیر تحقق اهداف است. به گزارش مهر، علا»الدین بروجردی با اشاره به انتصاب نمایندگان ویژه از سوی رئیس جمهور گفت: در عرف جهانی و منطقه ای در مسایل مهم تعیین فرستاده ویژه و یا نماینده ویژه امری متداول است. رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس خاطرنشان کرد: باید دید که برای هماهنگی این امور چه تدابیری اندیشیده شده است وگرنه به جای تاثیر گذاری مثبت بدون ساختار خاص متمرکز و هماهنگی لازم اهداف محقق نخواهد شد.