پایان 35 سال مبارزه مسلحانه

رویای خداحافظی ارتش جمهوریخواه ایرلند شمالی با سلاح به واقعیت پیوست. روز پنجشنبه 28 ژوئیه سران Oglaigh na heireann (نام محلی IRA یا ارتش جمهوریخواه ایرلند) رسماً اعلام کردند که پس از 35 سال خشونت و تهدید از تمامی واحد‌های خود خواسته‌اند که سلاح‌هایشان را زمین بگذارند.
این امر اگر محقق شود حادثه‌ای تاریخی و گام بسیار بزرگی برای برقراری صلح در منطقه خواهد بود. به نظر می‌رسد این بار واقعاً همه چیز تغییر کرده است چرا که شبه‌نظامیان ایرلندی حتی بیانیه خود را با روشی غیر از روش همیشگی (چاپ مقاله‌ای با امضای پاونیل در مجله جمهوریخواه (An Phoblacht) منتشر کرده‌اند.
این بیانیه آخر با صدای شان والش، «سرباز» جمهوریخواهی که سال‌های سال به خاطر فعالیت‌هایش در زندان به سر می‌برد روی یک DVD ضبط شده است. هدف از آتش‌بس نیز اتحاد ایرلند و پایان بخشیدن به حاکمیت انگلیس بر ایرلند شمالی از طریق راه‌هایی صرفاً سیاسی عنوان شده است. به این ترتیب شبه‌نظامیان ایرلند توصیه جری آدامز رهبر شین‌فین - شاخه سیاسی جنبش جمهوریخواهان - را جدی گرفته‌اند. او در ماه آوریل از آنها دعوت کرده بود که از مبارزه مسلحانه به نفع فعالیت‌های سیاسی دست بردارند تا وحدت ایرلند محقق شود.
جری آدامز در اوایل دهه 80 مبارزه مسلحانه با «اشغالگران بریتانیایی» را از نظر اخلاقی مشروع و قابل دفاع می‌دانست و می‌گفت که نباید خشونت و تهدید را محکوم کرد. اما 25 سال بعد، حالا که شین‌فین دومین حزب سیاسی ایرلند شمالی شده حمایت از موشک و مواد ‌‌‌منفجره چندان منطقی به نظر نمی‌رسد. قدرت نفوذ و محبوبیت آدامز در میان شبه‌نظامیان اینکه او یکی از موثرترین اعضای شورای نظامیان است و همچنین موفقیت او در راس حزب شین‌فین همه و همه موجب شده که جمهوریخواهان مبارز به تصمیم‌اش احترام بگذارند.
سلسله مراتب نظامی جمهوریخواهان این امکان را می‌دهد که نمایندگانشان با کمیسیون بین‌المللی خلع سلاح به رهبری ژنرال کانادایی ژان دو شاستلن همکاری کنند و هر چه سریع‌تر روند تخریب انبارهای مهمات آنها به انجام رسد. اما این کار نیاز به جلب اعتماد بیشتر جمهوریخواهان دارد.
برای محقق شدن این امر مدارک مستند و عکسی تهیه نمی‌شود اما قرار است یک کشیش کاتولیک و یک کشیش پروتستان در مورد روند مطلوب انجام کار که چندین ماه به طول خواهد انجامید شهادت دهند. اما اولین گزارش در مورد پیشرفت روند خلع سلاح در ماه اکتبر ارائه می‌شود. وحدت‌طلبان همچنان نسبت به وعده جدایی‌طلبان بدبین هستند و می‌گویند که آنها هرگز راه‌های آرام و دموکراتیک را دنبال نخواهند کرد.
حزب وحدت‌طلب دموکراتیک (DUP) به رهبری کشیش ایان پیزلی که اولین حزب منطقه اولستر به شمار می‌رود اعلام کرده است که «خلع سلاح IRA چندان شفاف نیست. باید ماه‌ها و سال‌ها وقت صرف کنیم تا به اطمینان برسیم که سلاح‌های آنها کاملاً منهدم شده‌اند.» در چنین شرایطی دورنمای تاسیس مجلس و دولتی در ایرلند شمالی در کوتاه‌مدت ممکن نخواهد بود. پس از خلع سلاح IRA، باید برای مبارزان وفادار نیز چاره‌ای اندیشید.
شبه‌نظامیان پروتستان از یک طرف و از طرف دیگر مبارزان داوطلب اوستر (UVF) و نیروهای داوطلب وفادار (LVF) برای کنترل منطقه تلاش‌های بسیاری را آغاز کرده‌اند. آنها با افزایش حملات به کلیساها و مردم کاتولیک قصد دارند که همچنان نفوذ خود را حفظ کنند. به هر حال IRA تصمیم گرفته به تاریخ بپیوندد اما وحدت‌طلبان دوست ندارد در این کار با آنها همراهی کنند.
استقبال بلر و آهرن از تصمیم تاریخی IRA
تونی بلر نخست‌وزیر انگلیس و همتای ایرلندی‌اش برتی آهرن با انتشار بیانیه‌ای مشترک تصمیم ارتش جمهوریخواه ایرلند برای پایان دادن به هرگونه مبارزه مسلحانه را «گامی بی‌همتا» توصیف کردند. بلر و آهرن تصریح کرده‌اند: «این همان چیزی است که در هشت سال گذشته و از زمان امضای معاهده جمعه‌نیک به صورت فشرده برای به دست آوردنش تلاش کردیم.» معاهده جمعه‌نیک در سال 98 میان طرف‌های درگیر امضا و منجر به تشکیل دولت و مجلس محلی شد.
در این بیانیه آمده که از کمیسیون خلع سلاح گروه‌های شبه‌نظامی خواسته شده که در ژانویه سال 2006 گزارشی ارائه دهد. این مدرک به دولت امکان می‌دهد که مطمئن شود فعالیت‌ها جدایی‌طلبان عملاً خاتمه یافته است،‌ بلر که در حضور خبرنگاران در دفتر کارش در لندن بیانیه را قرائت می‌کرد گفت: «امروز زمانی است که در ایرلند شمالی صلح جایگزین جنگ و سیاست جایگزین ترور شده است.» او ابراز اطمینان کرد که با انتشار بیانیه ارتش جمهوریخواه ایرلند شمالی معاهده جمعه‌نیک از شکست نجات یافته است.
پس از امضای این معاهده عملیات مسلحانه IRA متوقف شده بود اما این گروه حاضر به خلع سلاح نشد و همین مسئله بهانه‌ای بود تا سلطنت طلبان با فشار بر دولت مرکزی،‌ نهادهای محلی ایرلند شمالی را معلق کنند. اسکات مک کللان سخنگوی کاخ سفید اعلام کرد: «به IRA تبریک می‌گوییم که تصمیم گرفته دست از مبارزه مسلحانه بردارد. این تصمیم بسیار مهم و تاریخی است.»
او گفت: «در نظر دولت آمریکا IRA و اعضایش دیگر با شبه‌نظامیان و تروریست‌های خارجی در تماس نیستند. پرزیدنت بوش مراتب احترام خود را به تونی بلر و برتی آهرن و تلاش‌هایشان ابراز می‌دارد. آمریکا مصمم است تا از روند صلح حمایت کرده و با دولت بریتانیا و ایرلند برای تحقق صلح همکاری کند.» واشنگتن به دلیل نفوذ بر جمهوریخواهان کاتولیک طی چند سال گذشته به ویژه از دهه 90 نقش مهمی در تحولات ایرلند شمالی بازی کرده است.
روسای جمهور این کشور طی سال‌ها دارای نماینده ویژه گفت و گوهای صلح منطقه بوده‌اند. خوسه لوئیس رودریگس ساپاته‌رو و نخست‌وزیر اسپانیا نیز تصمیم IRA را یک چتر بزرگ، نامید و همه کسانی را که معتقدند جدایی‌طلبان باسک (ETA) باید این شیوه را دنبال کنند به آرامش فراخواند و گفت: اطمینان دارد که توافق با مبارزان اتا که به مرگ بیش از 800 نفر دامن زده‌اند امکان‌پذیر است.