راز ماندگاری سپاه

حسن رشوند
امروز سالروز تشکیل نهاد مقدس سپاه پاسداران به فرمان پیر خوش ضمیر جماران است و سپاه اولین سالگرد از دهه چهارم فعالیت خویش را در حالی به نظاره می‌نشیند که در طول سه دهه گذشته، فراز و نشیب‌های زیادی را تجربه کرده است.
هرچند گذر ایام از یک نهال نوپا، امروز درختی تنومند و پرثمری را به یادگار گذاشته، ولی کمتر کسی است که نداند چنین تحول بزرگی در سایه اقداماتی صورت گرفته که اگر آن جانفشانی‌ها، مراقبت‌ها و تشنگی برای خدمت به خلق نبود، هرگز شاهد چنین تحولی در سپاه نبودیم.
بنابراین فلسفه دشمنی دشمنان نسبت به این نهاد مقدس و تهدید آشکار فعالیت‌های انجام شده در سپاه را باید نشأت گرفته از روحیه خدمت این مجموعه تأثیرگذار کشور دانست.
1- رسالت سپاه
براساس حدود وظایف تعیین شده برای سپاه در اصل 150 قانون اساسی جمهوری اسلامی، قانونگذار تأکید داشته که «سپاه برای ادامه نقش خود در نگهبانی از انقلاب و دستاوردهای آن پا برجا می‌ماند.» این جمله بدان مفهوم است که سپاه علاوه بر کمک به دیگر بخش‌های نظامی کشور، رسالتی فراتر از اندیشه و اقدامات نظامی برعهده دارد و آن دستاوردهای انقلاب اسلامی و صیانت از آرمان‌های نظام مقدس جمهوری اسلامی است. در تبیین دستاوردها و آرمان‌های انقلاب اسلامی هیچ تردیدی وجود ندارد که ارزش‌های بنیادین دینی و انقلابی که امام‌ راحل‌(ره) و ملت انقلابی ایران برپایی آن قیام کردند، از دستاوردهایی است که صیانت و حراست از آنها از وظایف ذاتی سپاه به شمار می‌رود و هرگونه قصور و کاستی در انجام این رسالت بزرگ علاوه بر ذمه‌ای که بر دوش تک تک نیروهای پاسدار باقی خواهد گذاشت، به نوعی فلسفه وجودی سپاه را زیر سؤال می‌برد. با چنین رویکردی باید ورود سپاه پاسداران در حوزه‌های مختلف اعم از معرفتی، سیاسی، فرهنگی،‌ امنیتی و... را در راستای رسالتی دانست که بر دوش او نهاده شده است.
2- مردم‌گرایی
سپاه پاسداران از جمله نادرترین مجموعه‌هایی است که توسط مردم و از درون مردم جوشیده است. شکل‌گیری سپاه برای مدیریت بحران‌های سال‌های اولیه انقلاب و مقابله با جریان‌های فکری منحرف اعم از جریان پیکاری و چپی در گنبد، آمل و... شاهد خوبی بر این مدعاست. سازماندهی بسیج مردمی برای ایستادگی در مقابل دشمن متجاوز در طول 8 سال جنگ تحمیلی و سازماندهی نیروهای متخصص مردمی برای فعالیت در مجموعه جهاد سازندگی با هدف خدمت در مناطق محروم کشور و هزاران اقدام دیگر را باید در راستای روحیه مردم‌گرایی و خدمت بی‌منت سپاه بر مردم دانست. اگر چنین نبود امام راحل‌(ره) در وصف سبزپوشان آسمانی خویش نمی‌فرمودند: «اگر سپاه نبود، کشور هم نبود» یا با تمام وجود ابراز نمی‌کردند که «ای کاش من هم یک پاسدار بودم.» امروز سپاه بر قله رفیع خدمت به مردم ایستاده است و تلاش خستگی‌ناپذیر این مجموعه ارزشمند در بسیج سازندگی کشور مصداق بارز مردم‌گرایی است. همین تلاش و روحیه مردم‌گرایی است که از سپاه عنصری بانشاط، خدوم و دوست‌ داشتنی به تصوی کشیده است و دشمن را وادار به گارد گرفتن در مقابل این مجموعه ارزشمند کرده است. شاهد مثال آن، انتشار سندی است که اخیراً مؤسسه تحقیقاتی «رند» که از مراکز تصمیم‌گیر آمریکاست، در رابطه با سپاه منتشر کرده است.
این مجموعه در سندی با عنوان «روحانیون و پاسداران» اعتراف کرده است برای فهم از سیستم تصمیم‌سازی در ایران باید روی سه محور سپاه، شکاف‌های داخلی و رهبری تمرکز پیدا کرد. چرا دنیای استبکار به دنبال آن است که بین رهبری نظام با مردم و سپاه ایجاد شکاف نماید. پیگیری این رفتار نشأت گرفته از حوزه تأثیرگذاری سپاه و همگرایی این نهاد مقدس با مردم است.
3- معنویت‌گرایی
خمیرمایه سپاه با معنویت عجین شده است و به رغم جذابیت‌های کاذبی که بسیاری از نخبگان را به ورطه انحراف کشانده، سپاه توانسته است ماهیت معنوی خوش را حفظ نموده و کمتر در چرب و شیرین دنیا غرق گردند و اگر کسانی هم از این مجموعه در این وادی گرفتار آمدند، عاقبت آنها به جدایی از مردم و خط سبز ولایت ختم شد. اینکه رهبر فرزانه انقلاب در وصف سپاه می‌فرمایند: «سپاه پاسداران در سایه روحیه انقلابی و معنویتی که از سرچشمه جوشان دل منور و روح مصفای آن امام عارفان و قدوه و صالحان پیوسته جوشید و بیش از همه جوانان رزمنده و خالص سپاه و بسیج را سیراب می‌کرد، توانست نقش تعیین‌کننده‌ای را در دفع حمله ایادی استکبار به جمهوری اسلامی ایفا کند» گویای این واقعیت است که معنویت جوهره اصلی سپاه است و همین جوهره است که توانسته تا امروز تمام معادلات دشمن را به هم بریزد. چرا که سپاه مظهر عینی و مجسمی است برای شعارهای انقلاب اسلامی و سپاه با شعار ایستادگی در مقابل قدرت‌های بزرگ و اتکال به خداوند و سلاح ایمان به جنگ دشمن آمده است.
4- داشتن بصیرت
نیروهای سپاه با دو ویژگی بصیرت داشتن و بصیرت دادن به دیگران بسیار جلوتر از نخبگانی هستند که یا در آلاف و آلوف دنیوی گرفتار آمده‌اند و سکوت را بهترین نسخه برای خویش در مقطعی که فضای غبارآلود فتنه در کشور سایه افکنده است می‌دانند یا در تشخیص حق و باطل دچار تردید شده‌اند. سپاه در هیچ شرایطی از زمان خویش باز نماند و همواره با پیچیدگی دشمنی دشمنان، با افزایش بصیرت خود و تشخیص موضع حق، مسیری را طی کرد که جانب حق بود و رهبری نظام پرچم حقانیت آن را برافراشته بود. غبار فتنه انتخابات در سال گذشته نشان داد سپاه در هر شرایطی دارای بصیرت است و نه نهیب دشمنان او را از رسالت خویش دور خواهد کرد و نه نمادهای تصنعی باعث اشتباه در تشخیص او خواهد شد. طبیعی است تا زمانی که سپاه در خط ولایت حرکت کند و رفتار خود را با تراز رهبری تنظیم نماید و مردم‌گرایی و معنویت را محور رفتاری خویش قرار دهد و در مقابل فضای غبارآلود داخلی و توطئه خارجی، بصیرت را تنها سلاح موثر خود فرض کند، هیچ دشمنی درونی و بیرونی قادر به ضربه زدن به چنین مجموعه‌ای نخواهد بود.