بحران گروگانگیری دیپلمات‌های ایرانی

صالح اسکندری
تفنگداران متجاوز انگلیسی به آب‌های سرزمینی ایران پس از چهارده روز بازداشت با عفو رئیس‌جمهوری به کشورشان بازگشتند اما 5 دیپلمات بی‌گناه ایرانی با گذشت قریب به 86 روز هنوز در چنگال نظامیان آ مریکایی در عراق هستند. اگرچه بنابر اظهارات وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی آزادی نظامیان انگلیسی به سرنوشت دیپلمات‌های ربوده شده در بغداد مربوط نیست اما رفتار و منش بزرگوارانه دولت و ملت ایران در قبال تجاوز بی‌چون و چرای ملوانان انگلیسی می‌بایست تاکنون دولت آمریکا و متحدانش را حداقل در میان ملت‌های خودشان بیش از پیش رسوا می‌ساخت.
در 21 دی ماه سال گذشته نظامیان آمریکایی در اقدامی غیرقانونی و برخلاف معاهدات ژنو با نقض فاحش اصول اولیه قوانین بین‌الملل و کنوانسیون‌های دیپلماتیک که بر اساس آنها حمله به نهادهای دیپلماتیک ممنوع شده است به کنسولگری ایران در اربیل یورش بردند و 5 نفر از دیپلمات‌های ایرانی را ربودند. نیروهای نظامی آمریکا ضمن وارد آوردن خساراتی به ساختمان کنسولگری ایران، اسناد و تعدادی کامپیوتر را نیز مصادره کردند. این اقدام وحشیانه و خلاف عرف دیپلماتیک در حالی در روز پنج‌شنبه 21 دی ماه سال 85 صورت گرفت که جرج بوش رئیس‌جمهور آمریکا روز قبل از آن از استراتژی جدید دولتش در عراق سخن رانده بود. بوش در گفتگوی تلویزیونی خود خطاب به مردم آمریکا با ادعای دخالت ایران و سوریه در امور داخلی عراق گفت: کلید موفقیت استراتژی جدید ما در عراق متوقف کردن حمایت ایران و سوریه از گروه‌های تروریستی است. البته پس از چندی رایس وزیر امور خارجه آمریکا اعتراف کرد که این اقدام ارتش آمریکا بنا به دستور شخص رئیس‌جمهور جرج بوش صورت گرفته است.
اگرچه هزینه این عمل غیرقانونی برای کاخ سفید سنگین بود اما جرج بوش و مشاورانش با تصور کاستن از نفوذ سیاسی و معنوی جمهوری اسلامی در میان ملت و دولت عراق دست به این اقدام زدند. در حالی که برخلاف این گمانه‌زنی نادرست همبستگی و انسجام بین ملت‌ها و دولتین ایران و عراق یک موضوع فرهنگی باسابقه است. از سویی زمانی که آمریکا و متحدانش به انحاء مختلف صدام حسین رئیس‌جمهور معدوم عراق را علیه ملت مظلوم این کشور و کشورهای همسایه مورد حمایت قرار می‌دادند، جمهوری اسلامی پناهی برای آزادمردان عراقی بود که به تعبیر مقام معظم رهبری همانها امروز قدرت را در عراق به دست آورده‌اند.
اما مقایسه رفتار قانونی و همراه با عطوفت جمهوری اسلامی ایران با اسرای انگلیسی و برخوردهای غیرانسانی نظامیان آمریکایی با دیپلمات‌های ربوده شده ایران حکایت از آن می‌کند که علی‌رغم تمام ادعاهای دروغین ایالات متحده در پایبندی به موازین رسمی حقوق بشر، این کشور حاضر نیست به هیچ یک از حقوق انسانی پذیرفته شده در مقررات جهانی تن در دهد. دولت و ملت ایران در چهارده روزی که تفنگداران متجاوز انگلیسی در بازداشت به سر می‌بردند در نهایت بزرگواری و با رعایت تمامی موازین حقوق بشر با آنها رفتار کردند. تصویر این سربازان برای رفع نگرانی خانواده‌های آنها بارها تلویزیون پخش شد و امکانات لازم رفاهی برای آنها فراهم بود. در پایان ماجرا این نظامیان با بدرقه و خوش و بش رئیس‌جمهور عازم کشورشان شدند. خلاصه کت و شلوارهای ایرانی به قامت سربازان انگلیسی اگرچه زیاد به چشم می‌آمد اما جهانیان را مبهوت مهربانی و گذشت ملت ایران کرد. جمهوری اسلامی با تاسی به رفتار پیامبر اعظم(ص) با اسرای جنگی در صدر اسلام، مدل و الگویی واقعا انسانی را برای جهانیان رقم زد.
اما در آن سوی جبهه علی‌رغم گذشت نزدیک به سه ماه از ربوده شدن دیپلمات‌های ایران توسط نظامیان آمریکایی هنوز هیچ تصویر و خبر موثقی از آنها در دسترس نیست. در اسفندماه سال گذشته یکی از این پنج دیپلمات توانست با خانواده‌اش تماس برقرار کند. خبرها حاکی از آن است که کارکنان بازداشت‌شده کنسولگری ایران در اربیل از وضعیت روحی مناسبی برخوردار نیستند. دوروتی کریمیتساس سخنگوی صلیب سرخ بین‌الملل نیز اگرچه خبر ملاقات نمایندگان این سازمان را با دیپلمات‌های ایرانی تائید کرد اما از ارائه جزئیات آن خودداری نمود. وی در ادامه گفته است این قبیل بازرسی‌ها باید در چند مرحله بازدید صورت گیرد و اطلاعات به دست آمده درباره نحوه رفتار با زندانیان به صورت محرمانه با مسئولان بازداشت‌کننده مورد بحث قرار می‌گیرد.
همزمان با آزادی 15 نظامی انگلیسی ژنرال "ویلیام کالدویل" سخنگوی نظامی آمریکا در بغداد نیز اعلام کرد: ایران درخواست کرده که نماینده‌ای از کنسولگری جمهوری اسلامی با پنج ایرانی بازداشت‌شده در اربیل دیدار کند و ما اکنون این درخواست را در دست بررسی داریم.
این در حالی است که ایران و آمریکا علی‌رغم تمام تضادها و تعارض‌های منافع، وارد در یک جنگ رسمی نشده‌اند. دولت آمریکا مدعی است بازداشت‌شدگان اربیل با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرتبط بوده‌اند و از تروریست‌ها در عراق حمایت می‌کرده‌اند. این در حالی است که بر اساس قوانین بین‌المللی افراد ربوده شده دیپلمات هستند و از تمامی مصونیت‌های دیپلماتیک برخوردار می‌باشند. دولت عراق نیز این افراد را به عنوان دیپلمات پذیرفته است.
دولت آمریکا در تلاش برای توجیه و فرافکنی ناکامی‌های نظامیانش در برقراری امنیت در عراق همواره مدعی دخالت‌های ایران و سوریه در این کشور بوده است. این در حالی است که به نقل از شبکه تلویزیونی ABC، آمریکا از سال 2005 سیاست رسمی خود را بر حمایت از گروه تروریستی "جندالله" که مقر اصلی آن در پاکستان است و تاکنون تعدادی از هموطنان ایرانی را به خاک و خون کشیده، قرار داده است.
اما در پایان صرف‌نظر از تمامی رفتارهای متناقض و سوء آمریکا، بایستی به تلاش‌های مقامات عراقی در حل بحران گروگانگیری کارکنان کنسولگری ایران در اربیل اشاره کرد. چند روز پیش جلال شرفی دبیر دوم سفارت ایران در عراق که بهمن‌ماه سال گذشته در عراق ربوده شده بود، با تلاش گسترده دولت عراق آزاد شد و به تهران بازگشت.
همچنین "هوشیار زیباری" وزیر خارجه عراق با استقبال از تصمیم ایران برای آزادی 15 ملوان نظامی انگلیسی اعلام کرد امیدواریم تلاش‌ها برای آزادی پنج ایرانی بازداشت‌شده توسط نظامیان آمریکایی در اربیل در آینده نزدیک به نتیجه مثبتی بینجامد.
وی همچنین درباره تلاش‌های عراق برای فراهم شدن امکان دیدار نماینده‌ای از سوی ایران با پنج ایرانی بازداشت‌شده در اربیل گفت: ما به طرف آمریکایی پیشنهاد دادیم که به "کاظمی‌قمی" سفیر ایران در بغداد یا یکی از مسئولان ایرانی اجازه دهد با دستگیرشدگان دیدار کند تا از وضعیت آنها مطمئن شود.
به هر حال در روزهای آتی باید منتظر تصمیم دولت آمریکا در قبال دیپلمات‌های ایرانی بود. بحران گروگانگیری دیپلمات‌های ایرانی در ادامه تصمیمات نادرست و سیاست‌های اشتباه دولت آمریکا اتخاذ شد و هرچه زودتر باید پایان یابد. بازداشت نظامیان انگلیسی بایستی آمریکا را به این باور برساند که جمهوری اسلامی می‌تواند در صورت تمایل مشکلات جدی را برای این کشور ایجاد کند و منطقه را برای نظامیان آمریکایی ناامن سازد.
والسلام