شکست بوش در عراق تهدیدی است برای ایران

نطق بوش پاسخی به گزارش بیکر است
دکتر رسول نفیسی؛ استاد دانشگاه استریر ویرجینیا و تحلیلگر مسایل سیاسی خاورمیانه می‌گوید: نطق نطق جورج بوش ؛ و رئیس‌جمهور آمریکا در مورد تغییر استراتژی آمریکا در عراق عمداتا بر مدار افزایش 21500 نیروی جدید برای محاصره منطقه‌الانبار و محلات دیگر که مقاومت نظامی در ان ادامه دارد، انجام شد. ولی در حاشیه این افزایش نیرو صورت می‌گیرد از اهمیت بیشتری برخوردار است.
وی در ادامه می‌افزاید: نخستین مورد، بازگذاشتن دست نیروهای نظامی آمریکا در عراق است که اولین نمونه آن حمله به کنسولگری ایران در اردبیل بود. دوم،‌ از نظر ناظران، ایران مهمترین بخش دوپاراگرافی از سخنان بوش بود که به همسایگان عراق مربوط می‌شد؛ و این که دو رژیم ایران و سوریه به تروریست‌ها و شورشیان اجازه می‌دهند که به خاک عراق وارد و خارج شوند و...
جورج بوش طی نطق خود گفت که اخیرا دستور داده است یک ناو هواپیمابر دیگر به نیروهای نظامی آمریکا در خلیج فارس بپیوندد و موشک‌های پیتریوت «patirot» به متحدین آمریکا تحویل داده شوند تا همه اطمینان پیدا کنند که ما با دیگران همکاری می‌کنیم و مانع از تولید سلاح اتمی از طرف ایران و تسلط آن کشور بر منطقه شوند. اما نفیسی اظهار می‌دارد: «در میان تهدیدهای چند ساله اخیر این دقیق‌ترین و مشخص‌ترین تهدید علیه ایران و لحن بوش بسیار شبیه به سخنرانی نیکسون در زمانی است که می‌خواست عملیات نظامی در ویتنام جنوبی را به ویتنام شمالی و کامبوج گسترش دهد.»
این استاد دانشگاه در ادامه تبیین می‌کند: «سخنان اخیر رابرت گیتز‌ «Robert Geates» وزیر دفاع آمریکا مبنی بر افزودن 92 هزار نفر نیروی جدید به ارتش آمریکا و اینکه آمریکا اگر از نظر نفر هم در مضیقه باشد باز از لحاظ نیروی دریایی و هوایی قادر خواهد بود که عملیات نظامی را در چند منطقه به پیش برد، همگی دال بر یک چرخش اساسی در استراتژی نظامی دولت بوش است. وی سپس با اشاره به گزارش کمیته تحقیقاتی بیکر ـ همیلتون در رابطه با مذاکره مستقیم آمریکا با ایران و سوریه برای حل بحران عراق، یادآور می‌شود: در واقع این سخنرانی جواب دولت بوش به کمیته همیلتون ـ بیکر بود که خواستار مذاکره با ایران و سوریه هستند. این تحلیل‌گر سیاسی سپس به 2 سال باقی مانده از ریاست‌جمهوری جورج بوش اشاره می‌کند و می‌افزاید: آنچه ممکن است در 2 سال باقی مانده از دولت جورج بوش اتفاق بیفتد، حملات مقطعی به مناطق مرزی در غرب ایران، حمله به تاسیسات نظامی‌ ـ دریایی این کشور، و حتی حمله هماهنگ شده با اسرائیل علیه تاسیسات صنایع اتمی ایران است. وی تاکید می‌کند: «در این مدت با حملات ایذائی، دولت بوش خواهد کوشید که ایران را به حملات متقابل کشانده و یک جنگ تمام عیار را به ایران تحمیل کند. وی تصریح می‌کند‌: اظهارات مبنی بر نابود کردن اسرائیل، کنفرانس هولوکاست و قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل متحد از جمله زمینه‌های ایجاد مشروعیت برای یک برخورد مقطعی یا تمام عیار به ایران است. وی توصیه‌ می‌کند:‌ حضور دولتمردان باتجربه و میانه‌رو در این مقطع زمانی برای ایران و امنیت آن از اهمیت حیاتی برخودار است.
مذاکره آمریکا، سوریه و ایران منتفی نیست
در حالی که دکتر نفیسی در ارزیابی سخنان اخیر بوش در مورد ایران که استراتژی تازه عراق مطرح شده عنوان کرد که بوش به طور تلویحی به رد گزارش کمیته تحقیقات بیکر ـ همیلتون در مورد مذاکره مستقیم آمریکا با ایران و سوریه پرداخته است، ولی برخی از صاحب‌نظران سیاسی ـ بین‌المللی در داخل ایران دیدگاه‌ دیگری دارند. چنانچه دکتر حسین سلیمی، استاد روابط بین‌الملل دانشگاه علامه‌ طباطبایی در این مورد می‌گوید:‌ به نظر من دستگاه تصمیم‌گیری دولت بوش، طرح بیکر ـ همیلتون را نادیده نمی‌گیرد. خود بوش نیز در گذشته اعلام کرده که نقاط برجسته‌ای در این طرح وجود دارد که آنها را اعمال خواهد کرد. بنابراین این مسئله که بوش در استراتژی جدیدش در مورد عراق گزارش بیکر را رد کرده است، درست نیست. وی در ادامه می‌افزاید: امکان همکاری ایران و سوریه در پروژه عراق به هیچ وجه منتفی نیست. زیرا ایران در رفتار سیاست خارجی‌اش نشان داده که حتی در اوج تنش‌هایش با آمریکا در مورد مسائل منطقه‌‌ای خودش را هماهنگ کرده است. ما در گذشته این تجربه را در افغانستان دیده‌ایم. در مورد عراق نیز ایران چند دفعه اعلام کرده که به صورت نظامی و عملی آماده همکاری برای بازگرداندن ثبات به عراق است. سلیمی در ادامه تاکید می‌کند: به نظر من این پتانسیل همچنان وجود دارد و فکر می‌کنم که در نهایت به رغم اوج‌گیری بحران هسته‌ای، ایران در مورد عراق با قدرت‌های بزرگ و دولت عراق همکاری خواهد کرد. وی تبیین می‌کند:‌ درست است که مشکلاتی مثل بحران هسته‌ای و یا تنش‌های موجود بین ایران و آمریکا، اختلاف‌هایی را در این همکاری ایجاد می‌کند، ولی منافع مشترکی که ایران با دولت کنونی عراق و آمریکایی‌ها در ماجرای عراق دارد، در نهایت باعث خواهد شد که ایران در پروژه برقراری امنیت در عراق همکاری کند؛ سوریه هم همینطور است. وی پیش‌بینی می‌کند: منتها به نظر می‌رسد که تنش‌های موجود بین سه کشور آمریکا، سوریه و ایران، یک مقدار این پروژه را به تاخیر اندازد، ولی آن را منتفی نخواهد کرد. زیرا منافع ملی هر سه کشور ایجاب می‌کند که در فرآیند امنیت‌سازی در عراق با هم همکاری کنند. یعنی به رغم فراز و نشیب‌های موجود، این اتفاق خواهد افتاد.
اشتباه‌های محاسباتی بوش در عراق
هر چند جورج بوش، رئیس‌جمهور آمریکا و تونی‌ بلر، نخست‌وزیر انگلیس در مقطعی خواستار مذاکره با ایران در مورد بحران عراق شده بودند، ولی دکتر محمود دهقان تحلیلگر مسائل سیاسی بین‌المللی بر این اعتقاد است که حتی قبل از گزارش بیکر ـ‌ همیلتون نیز گزارش‌های دیگری در مورد مذاکره با ایران مطرح شده بود. این استاد دانشگاه در این زمینه می‌گوید: شورای روابط خارجی آمریکا و کمیسیون مشترک پنتاگون و کنگره آمریکا نیز هر کدام به طور جداگانه گزارشی را در رابطه با مذاکره مستقیم با ایران برای حل بحران عراق ارائه داده بودند. در تمامی این گزارش‌ها نیز پیش‌بینی شده بود که دخالت مستقیم با قصد حکومت، آمریکا را به بن‌بست می‌رساند. یعنی نه‌ تنها عراق را امن نمی‌کند، بلکه به ناامنی بیشتر نیز می‌کشاند و منطقه را نیز ناامن می‌کند.
وی در ادامه می‌افزاید:‌ تفکر نومحافظه‌کاران جدید حاکم بر کاخ سفید این است که پیروزی کامل را در عراق می‌خواهند. این پیروزی به اعتقاد آنان یعنی شکست اسلام‌گرایان و تحمیل حاکمیت سکولاریزم در عراق و منطقه خاورمیانه. وی در ادامه اظهار می‌دارد:‌ در واقع این مسئله با واقعیت‌های ملت‌های مذهبی در حوزه خلیج‌فارس و خاورمیانه به ویژه در عراق جور در نمی‌آید. این استاد دانشگاه در ادامه توضیح می‌دهد:‌ امکان دارد که این استراتژی در آمریکای لاتین یا اروپای شرقی که مردم مذهبی نیستند، جواب دهد و به واقعیت منجر شود. ولی در خاورمیانه و به ویژه در مناطقی مثل اسرائیل،‌ فلسطین، لبنان و عراق که سال‌ها درگیری، تضاد و کشتار بین دو طرف بوده است، بسیاری از این تحلیل‌ها به واقعیت منجر نمی‌شود.
وی می‌گوید: ولی واقعیت این است که الان آمریکایی‌ها نمی‌توانند از عراق بروند. پس تلاش‌ می‌کنند که بحران را به گردن دیگران بیندازند. یعنی به جای پذیرش واقعیت موجود سعی می‌کنند که ایران و سوریه را به عنوان عوامل تنش‌آفرین در عراق مطرح کنند. در حالی که هیچ‌ کس نمی‌تواند منکر شود که القاعده از کدام کشور آمده است و یا اتومبیل‌هایی که در آنها بمب جاسازی شده است از طرف مرزهای کویت وارد عراق می‌شوند.
گزارش بیکر جنبه تبلیغاتی داشت
از سوی دیگر در حالی که نظرهای متفاوتی در مورد گزارش بیکر ـ همیلتون در رابطه با مذاکره مستقیم آمریکا با ایران و سوریه مطرح است و در استراتژی اخیر بوش نیز ضمن بحث افزایش نیروی نظامی آمریکا در عراق آنان مبادرت به ارسال ناو‌ها و موشک‌های نظامی به منطقه خلیج‌فارس کرده‌اند، ولی کمیته بیکر نیز از استراتژی جدید بوش در عراق استقبال کرده است. هر چند کمیته بیکر از پایبندی بوش به برخی از مفاد این گزارش در خصوص عراق استقبال کرده است، دکتر محمدعلی مهتدی، رایزن سیاسی سابق وزارت امور خارجه ایران در مورد این گزارش می‌گوید: به نظر می‌آید که گزارش کمیته تحقیقاتی بیکر همیلتون بیشتر جنبه تبلیغاتی داشت. البته من معتقدم نیستم که دولت جورج بوش به توصیه‌های این کمیته عمل خواهد کرد. به خصوص اینکه جورج بوش نماینده افکار ویرانگر نومحافظه‌کاران آمریکاست و توصیه‌های بیکر ـ همیلتون به هیچ وجه در چارچوب طرح‌های صهیونیستی نومحافظه‌کاران جا نمی‌گیرد.
این در حالی است که جورج بوش، رئیس‌جمهور آمریکا در بخشی از نطق اخیر خود اعلام کرد که در بخشی از استراتژی خود در عراق شکست خورده است. در واقع به کارگیری واژه «شکست» در عراق از سوی بوش در حالی مطرح شده است که وی پس از پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌ دوره‌ای کنگره و انتشار گزارش تحقیقاتی کمیته بیکر ـ همیلتون لغت «موفقیت» در عراق را جایگزین واژه «پیروزی» کرد اما این بار در نهایت به شکست خود خود در عراق اعتراف کرد. ولی در پی اعتراف بوش به این شکست استراتژیک در عراق، وی نه تنها به تهدیدها و فشارهای خود علیه ایران افزوده است، بلکه مذاکره با ایران را همچنان به گفته کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه آمریکا، مشروطه به تعلیق غنی‌سازی اورانیوم از سوی ایران می‌داند.