علی ظریف
طی هفته جاری، تصمیم نهایی برای از سرگیری برنامههای مرتبط با غنیسازی اورانیوم از سوی تهران اتخاذ خواهد شد.
جمهوری اسلامی ایران پیشتر اعلام کرده بود که در صورت در پیش گرفتن سیاست اتلاف وقت از سوی اروپاییان و بنبست در مذاکرات، برنامه غنیسازی خود را از سر خواهد گرفت.
پس از این که آخرین دور گفتگوهای نمایندگان ایران و سه کشور اروپایی در لندن بدون نتیجه مطلوب پایان یافت، حسن روحانی که ریاست هیأت ایرانی در مذاکرات هستهای را در اختیار دارد، گفت: بخشی از مقدمات فعالیتهای مرتبط با غنیسازی در مرکز هستهای «یو.سی.اف» اصفهان از سر گرفته خواهد شد.
این تصمیم در حالی اتخاذ میشود که جمهوری اسلامی ایران به منظور اعتمادسازی بینالمللی و جلب نظر محافل جهانی نسبت به برنامههای صلحآمیز هستهای خود، مدت 17 ماه، هر گونه برنامه غنیسازی خود را متوقف کرده است.
باید توجه داشت که توقف چرخه سوخت اتمی ایران طی ماههای گذشته، نه به عنوان یک سیاست رسمی بلکه به عنوان اقدامی داوطلبانه و کوتاه مدت از سوی دولتمردان ایران اتخاذ شده بود،مقامات ایران در ماههای گذشته بارها به صورت رسمی اعلام کرده بودند که تحت هر شرایطی دستیابی به چرخه سوخت هستهای را در راستای اهداف صلحجویانه ادامه خواهند داد.
بنبست مذاکرات لندن نشان داد که سیاست خارجی اروپاییان به صورت اجتنابناپذیری با سیاستهای آن سوی آتلانتیک مرتبط میباشد. اروپا و آمریکا امیدوارند، با فرسایشی کردن پرونده هستهای ایران و در پیش گرفتن سیاست فشار مضاعف بر تهران، ضمن متوقف کردن فعالیتهای صلحآمیز هستهای کشورمان، حداقل امتیاز ممکن را نیز به ایران واگذار نمایند و بدین ترتیب ایران را از حق طبیعی خویش محروم سازند.
گفتنی است، پیشبرد فعالیتهای مرتبط با غنیسازی، بر اساس مفاد «انپیتی»، حق طبیعی و مسلم دولتهای خواهان دستیابی به فناوری صلحآمیز هستهای است و هر گونه قصور احتمالی برای خدشهدار کردن این مسأله نادیده گرفتن بخش بزرگی از منافع ملی کشور تلقی میشود.
طبیعی است که کشوری مانند ایران که پس از هشت سال جنگ تحمیلی، مسیر بازسازی و توسعه اقتصادی را طی کرده است، سعی نماید خود را از زیر ساختهای کلان توسعه محروم نکند.
بنابراین، تکمیل برنامههای مرتبط با چرخه سوخت هستهای که از عوامل تأثیرگذار در توسعه پایدار کشورهای در حال رشد میباشد، میتواند به پیشرفت متوازن و همه جانبه بیش از پیش ایران اسلامی بینجامد. به نظر میرسد نکته قابل تأمل برای طرف ایرانی، حفظ منافع ملی در سایه حل و فصل مسالمتآمیز پرونده هستهای باشد.
طرفین مذاکرات هستهای آگاهند که ناکامی در تعاملات سیاسی میتواند در نهایت به پیشبرد برنامههای نومحافظهکاران کاخ سفید منجر گردد. به همین جهت، دکتر روحانی اعلام کرد با توجه به این که کار اصلی غنیسازی در تأسیسات نطنز صورت میپذیرد، بعید است این مرکز فعالیت خود را به زودی از سر گیرد.
بدون تردید در شرایط کنونی، مهمترین راهکار برای گشایش این بنبست و رسیدن به یک توافق دائمی و پایدار، ادامه همکاری جمهوری اسلامی با آژانس بینالمللی انرژی اتمی در چارچوب قوانین و کنوانسیونهای بینالمللی است.
آنچه اروپا از تهران میخواهد، ارائه تضمینهای عینی برای صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای ایران است که این مهم در چارچوب همکاریهای سه جانبه میان جمهوری اسلامی ایران، سه کشور عمده اروپایی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی، حاصل خواهد شد.
اروپا نیز در قبال همکاری ایران، باید متقابلاً تضمینهای قطعی امنیتی ارائه نماید که ایران در آینده بتواند به دور از تهدیدهای ایالات متحده، در چارچوب قوانین بینالمللی، فعالیتهای صلحآمیز هستهای خود را از سر گرفته و آنها را بتدریج توسعه بخشد.