مهدی عربشاهی
سال 57 اوج درگیری مردم با رژیم سلطنت بود. حامیان رژیم نیز برای بقای خود سخت در تکاپو بودند. تمامی شهر، خیابانها، کوچهها و محلات در پوشش نیروهای امنیتی تحت کنترل بود. آنها کماکان گمان میکردند با تنگتر کردن حلقه امنیتی و تشدید سرکوب میتوانند مانع رشد مبارزات و سرنگونی خود شوند. در حالی که همین سرکوبها و برخوردهای امنیتی بود که مردم را به بیاعتمادی و جدا شدن از دستگاه کشانده و در دل آنها کینهای کاشته بود که دیگر در کوتاهمدت رفع شدنی نبود. آنها غافل از این بودند که اگر مردمی از حاکمیت فاصله بگیرند دیگر با هیچ قدرت و تکنولوژی و ترفندی نمیتوان بر آنها حکومت کرد. در آن زمان به رغم گسترش و قدرت سازمانی نیروهای ساواک و نظامی، مبارزان نیز با بهرهگیری از خلاقیت و ایمان خود تکنیکهای جدیدی برای مقابله با حاکمیت میآفریدند. یکی از این تکنیکها کنترل بیسیمهای ماموران امنیتی و نظامی بود. متن زیر نیم ساعت مکالمات ضبط شده بیسیمهای فرمانداری نظامی در سطح شهر تهران است. این مکالمات در یکی از روزهای نیمه آذر 1357 ضبط شده است. قابل توجه است که این سازماندهی به صورت 24 ساعت مراقب حرکات مردم بودند. لازم به ذکر است که پیامها و مکالمات الزاماً از مرکز واحدی نیست و پیام منابع مختلف روی یک نفرکانس گرفته شده است. نقطهچینها کلمات نامفهوم بوده است.
ـ ..... منطقه 4 آرام، منطقه 5 در سه حوزه استحفاظی کلانتری 14 تظاهرات کوچکی هست که مشغول متفرق کردن هستند، منطقه 6 یک بامو قرمز رنگ به سمت ماموران تیراندازی کرده و متواری شده که منطقه در جریان است، منطقه 7 تظاهرات کوچکی در جوادیه و چند نقطه دیگر برپا شده بود که به وسیله ماموران متفرق و یک نفر دستگیر شده است، در منطقه شهر ری اوضاع آرام است. در منطقه شمیرانات در سر پل تعدادی تظاهرکننده وجود داره، شنیدید به گوشم.
ـ شنیدم، در مورد بامو من آدرسش را به شما دادم، در مورد دستگیریش اقدام شود.
ـ عقاب 7 به گوشم.
ـ عقاب 11 پیغامت را شنیدم.
ـ ....
ـ وضعیت شهر را منطقه به منطقه برای سیمرغ تعریف کنید.
ـ منطقه شمیران، فرمانیه، احتشامیه، در خیابان بهار کوچه کوهی دو بمب دستی به طرف منزل یک آمریکایی پرتاب شده که خسارت عمدهای نداشته، فقط دو تا شیشه شکسته. منطقه یک آرام، منطقه دو در منطقه کلانتری 6، خیابان نظامآباد، خیابان سرباز تظاهراتی بود که پاک شد. منطقه 3 در خیابان جی تظاهراتی بوده که پاک شد، دستگیر شده 21 نفر. منطقه 4 تا این ساعت آرام است. منطقه 5 در چند نقطه در منطقه حفاظتی کلانتری 14 تظاهراتی در خیابان خراسان بود که پاک شد. منطقه 6 حدود هزار نفر در خیابان هاشمی تظاهرات میکردند که پاک شد ولی این تعداد به نظر صحیح نمیآید، فکر میکنم کمتر باشه. منطقه 7 در 20 متری جوادیه تظاهراتی دیده میشد که پاک شد و یک نفر هم دستگیر شد. در منطقه شهرری تظاهرات کوچکی بود. مشغول پاک کردن هستند، دستگیری 3 نفر. شنیدید، تمام.
ـ صدای تیر. از آن طرف میشنویم، شما میشنوید؟ کسی زخمی یا کشته نشده؟
ـ فقط دستگیر شده به تعداد.... کشته نداریم. تیرانداز هم نشده.
ـ کلانتری 9 در بخش شما موردی هست؟
ـ عقاب 11، عقاب 2 به گوشم.
ـ کلانتری 11 از ستاد.
ـ کلانتری 11 به گوشم امر بفرمایید.
ـ اتومبیل پیکان قرمز رنگی که مشخصات بیشتری نداریم، از این پیکان به طرف کلانتری 8 به عللی تیراندازی شده، تحت تعقیب کلانتری 8 است، گویا لاستیک این اتومبیل پنچر شده، با این کیفیت در خیابان خوش به سمت جنوب در حرکته، کلانتری قصرالدشت، رودکی، کارون او را تحت کنترل قرار بگیره، این اتومبیل شناسایی و متوقف و سرنشین دستگیر، فرمانداری نظامی را در جریان قرار بدهید.
ـ ستاد، امرتان را شنیدم، اطاعت.
ـ پیچ شمیران، کوچه بیرجند، کاشی 16، محلی که در آنجا گچ ساخته میشود تعدادی افغانی و ایرانی کار میکنند که در حال حاضر به دادن شعارهای ضد میهنی مشغولند.
ـ کلانتری 11، کلانتری 15 این پیکان تهران ج ـ قرمز رنگ از دید عوامل کلانتری 8 مخفی شده، گویا پنچر نشده و توانسته به فرارش ادامه بده، کلانتری 11، کلانتری 15، به محض مشاهده پیکان قرمز رنگ تهران ج سایر مشخصات نامعلوم، متوقف کنید به کلانتری 8 تحویل دهید. فرمانداری نظامی را هم فوراً؛ مطلع کنید.
ـ در تمام معابر نفوذیتان مامور مسلح داشته باشید.
ـ عقاب 11 در حال حاضر برق آن منطقه خاموشه یا روشنه؟
ـ دارند شعار اللهاکبر میدهند و این علامت شروع تظاهراته، به این مورد توجه داشته باشید.
ـ پیچ شمیران، خیابان سزاوار، محلی که در آن گچ درست میکنند، تعدادی ایرانی و افغانی کار میکنند که الان لاستیک آتیش زدند و تظاهرات ضد میهنی انجام میدهند. شنیدید به گوشم و آنها را دستگیر کنید.
ـ شنیدم، متشکرم.
ـ کلانتری 6، از ستاد. اعلام تظاهرات در پل جنوبی
ـ عقاب 2 صحبت میکنه. کلانتری 11، 12، 13، 14 توجه کنند. عقاب 2 صحبت میکنه. برای بر هم زدن تظاهرات به جای تیراندازی از خودرو آتشنشانی استفاده کنید.
ـ خیابان ژاله، جابری، نیکنام، در پشتبام خانهها چندتا بچه هستند دارند آجر میچینندکه بریزند روی سربازها. صدای من را شنیدید به گوشم
ـ سیمرغ، صدای شما را شنیدم، الان دستور میدهم.
ـ یک زن تنها هم آنجا با بچهاش هست که الان تلفن میکرد که ممکن است جان منهم در خطر باشه.
ـ پیچ شمیران، از شاه رضا که وارد میشوی دست راست کوچه بیرجند، کاشی 16، یک بار این آدرس را به شما دادم شما گفتید مال منطقه چهاره، در صورتی که اگر زودتر اقدام میکردید میتونستیم این افغانیهارو دستگیر کنیم. الان هم دیر نشده، همان آدرسی که دادم یک گچپزی است نسبت به دستگیری همهشون اقدام کنید. شنیدید به گوشم.
ـ در حدود 200 نفر در خیابان دوم و سوم تهراننو مشغول تظاهرات بودند که به وسیله ماموران متفرق و چند نفر دستگیر شدند. در همین منطقه در وحیدیه در ساعت 19 و 35 در قسمت ارباب مهدی 200 نفر مشغول تظاهرات بودند که متفرق شدند. در ساعت 21 و 32ر سه راه سلمانیه تظاهراتی برپا شد و درگیری ایجاد شد بین ماموران و متفرق شدند و پنج نفر که مشغول پخش اعلامیه بودند دستگیر شدند. شنیدید به گوشم. تا این ساعت منطقه 2 سفید اعلام شده. منطقه 3 در ساعت 18 اعلام شد که 200 نفر افغانی در آریا شهر مشغول تظاهرات بودند. در ساعت 19 اعلام شد که 100 تا 200 نفر در خیابان نظام مافی و ولیعهد تظاهراتی کردند که به وسیله ماموران متفرق شدند. در ساعت 20 و 40 در میدان ولیعهد شهر آرا اعلام شد که تظاهراتی برپا شده، نیرو اعزام شد ولی تکذیب شد. در ساعت 20 در خیابان بوستان سعدی در سلسبیل، 4 نفر غیر نظامی به ستوان وظیفه اشرفی حمله کردند و این افسر وظیفه را با چاقو مجروح کردهاند، جیپ را هم آتش زدهاند که آتش خاموش شد و آن 4 نفر دستگیر شدند. در ساعت 20 و 30 اعلام شد که تعدادی از مردم قصد دارند روی ماموران اسید بپاشند، در منطقه اعلام شد، منطقه کاملاً؛ هوشیاره در تیررسشان قرار نمیگیره. منطقه 4 تا این ساعت سفید اعلام شده، منطقه 5 در ساعت 19 و 5 در خیابان بوذر جمهری اعلام شده که در ساختمان روغن نباتی گل شخصی به نام هادی خلخالی مشغول تهیه اعلامیه و ارتباط تلفنی برای یک عده جهت دعوت به تظاهرات و غیره است، بلافاصله ماموران به محل اعزام شدند ولی موردی مشاهده نشد. در ساعت 19 و 15 در خیابان شاهپور عدهای در حدود 200 نفر مبادرت به سینهزنی میکردند که به محض دیدن ماموران متفرق شدند. در ساعت 20 اعلام شد که تعدادی از اخلالگران قصد دارند روی ماموران اسید بپاشند که عیناً به کلیه مناطق اعلام شد که هوشیار باشند. در ساعت 21 و 25 و تا این ساعت منطقه سفید اعلام شد. منطقه 6 در ساعت 18 در خیابان دامپزشکی تظاهراتی بوده که متفرق شد ضمناًً تظاهراتکنندگان به سوی خودروی ماموران فرمانداری نظامی مواد آتشزا پرتاب کردند و فقط قسمتی از چادرش را سوزاندند که خاموش شد.
ـ کلانتری یوسفآباد، از ستاد به نیروی نظامی که الان به خیابان کمانگر اعزام شده توجه دهید. ضلع شمالی خیابان کمانگر مقابل پلاک 59 دو تا خانه است که هر دو مربوط به یک نفر است. یکیشان دانشجوی پلی تکنیک دانشگاه تهرانه، این خانهای است که تظاهرات شدید دارند. یکی هم خانهای که بنگاه گلها نبش آن کوچه و در حیاط آن خانه است، تظاهرات آن کوچه مال این دو تا خانه است. وارد شوند، شناسایی کنند و دستگیر کنند. آن دانشجو اسمش باید حمید باشد.
ـ در میدان اختیاریه تعدادی از مردم قصد دارند شروع به تظاهرات کنند و ماموران را بکشانند به کوچه پس کوچه و بعد یک تعدادی از اخلالگران چارد میپوشند که تصور شود دختر هستند و زیر چادر چوب و مواد آتشزا و... دارند و میخواهند ماموران را غافلگیر کنند. این خبر به همه مناطق ابلاغ شده، باز در محله چیذر و قیطریه و... شایع بوده که مردم میخواهند موقع خاموشی از منازلشان خارج شوند و تظاهرات کنند.
ـ توجه بدهید منزلی که در کمانگر وکیل دادگستری است از شرق به طرف غرب که میروند دو خانه فاصله با پلاک کمانگر همان خانهای است که تظاهرات دارند.
ـ توجه بدهید که ماموران به هیچ وجه در کوچه پس کوچهها نروند که مورد دستبرد اهالی قرار بگیرند.
ـ استحضار برسانم که همین طور دستور داده شده که بعد مسافت رعایت شود و داخل کوچه پس کوچه نروند.
ـ در شمیران صدای تیراندازی آمد.
ـ احتمالاً تیراندازی هوایی است. بررسی میکنم به عرض میرسانم.