تأسیسات UCF اصفهان یک نگاه از درون

تأسیسات UCF اصفهان شامل موسسه‌ای تحقیقاتی با دپارتمان‌های مختلف است؛ در این مجموعه دو راکتور آماده به کار وجود دارد که یکی راکتور «صفر قدرت» و دیگری «راکتوری مینیاتوری» است، به اضافه مجموعه آزمایشگاه‌های تحقیقاتی و در کنار آنها، تأسیسات طرح ملیUCF (فرآوری اورانیوم)، طرح تولید فلز زیر کونیوم و طرح تولید میله‌های سوخت نیز در این محدوده انجام می‌شود.
کارخانهUCF عبارت است از تبدیل کیک زرد و ترکیبات دیگر اورانیوم که در واقع پایان خط تبدیل ترکیبات اورانیوم است. در سال 71 قراردادی بین چین و ایران به مبلغ 110 میلیون‌دلار معادل 30 میلیارد تومان بسته شد تا این کارخانه در مرکز اصفهان بنا شود که متاسفانه پس از ارائه نقشه‌های اولیه، از جانب چین به صورت یکطرفه در سال‌های 75 و 76 اعلام شد که دیگر نمی‌توانند این کارخانه را بسازند و تلاش‌ها برای ادامه همکاری‌ها بی‌نتیجه ماند و شرایط به گونه‌ای شد که مسئولان با جذب تعدادی از متخصصان بسیار جوان کشور در این پروژه، به موازات ساخت تجهیزاتی که گفته می‌شد هیچ‌کس نمی‌تواند آنها را بسازد، به رایزنی با چین ادامه داده و 5/62 میلیون‌دلار نقداً از آنها به دلیل قطع همکاری‌ها اخذ کرد.
پس از ساخت و نصب دستگاه‌ها در حدود 74 روز قبل و بعد از نوروز 1383، سیستم آزمایشی این تاسیسات راه‌اندازی شد و پس از تست کامل دستگاه‌ها، در حال حاضر کارخانه UCF در 70 درصد اجرایی تولیدات اورانیوم را انجام می‌دهد و علیرغم تمامی محدودیت‌ها در مدتی کمتر از چهار سال این پروژه راه‌اندازی شد.
اهمیت این طرح، مرکزیت در چرخه سوخت است؛ این نخستین طرح بزرگ ملی معاونت سوخت سازمان انرژی هسته‌ای است و مانند پلی میان صنایع بالادست و پایین‌دست چرخه سوخت عمل می‌کند. بومی بودن این طرح و بهره‌گیری از حداکثر امکانات داخلی از دیگر ویژگی‌های مهم این طرح است؛ ایجاد دانش فنی انحصاری با تکیه بر فن‌آوری‌های داخلی و ایجاد اشتغال برای بیش از 1000 متخصص رشته‌های مختلف نیز از دیگر نکات مثبت این طرح است.
در بخش ZPP تأسیسات هسته‌ای اصفهان، قابلیت تولید فلز تیتانیوم که فلزی بسیار مفید است، نیز وجود دارد و این از نکات برجسته این بخش است.
قابل ذکر است که فلز زیر کونیوم نیز تنها در امور هسته‌ای کاربرد ندارد و نقشی کلیدی در مواردی چون ساخت وسایل جراحی و هواپیماسازی ایفا می‌نماید.
فلز زیر کونیوم از دیگر محصولات تأسیسات ZPP است. پروسه تولید زیر کونیوم که نهایتا به اسفنج زیر کونیوم می‌رسد، بسیار پیچیده است. باید اشاره شود که در طبیعت همواره در کنار زیر کونیوم، هافنیوم نیز وجود دارد که مزاحمی برای انجام فعالیت‌هاست؛ از دیگر اقدامات مهم این بخش جداسازی این دو از یکدیگر است که علیرغم دشواری فراوان در تأسیسات اصفهان انجام می‌شود.
از دیگر ویژگی‌های این طرح تولید منیزیوم در داخل کشور است؛ پیش از این ایران منیزیوم را وارد می‌کرد که با تلاش‌های مداوم و شبانه‌روزی در تأسیسات هسته‌ای اصفهان، امروزه به راحتی منیزیوم 99/99 درصد تولید می‌شود.
در قلب هر نیروگاهی، اصلی‌ترین تجهیزات، مجتمع میله‌های سوخت است؛ برای ینکه نیاز است که میله‌های فلزی بتوانند سوخت هسته‌ای را در خود انتقال دهد و در حقیقت قابلیت انتقال آن و مقاومت آن را داشته باشد. فلزی که در این میله‌ها به کار می‌رود، «زیر کونیوم» است که در حال حاضر در کشور تولید و به مرحله بهره‌برداری رسیده است.
فرآوری سنگ اورانیوم در کارخانه UCF (تأسیسات فرآوری اورانیوم) انجام می‌شود. ایران این تأسیسات را در اصفهان ساخته و توانایی تبدیل اورانیوم را در این تأسیسات تا مرحله 6UF (هگزافلوراید اورانیوم) دارد.
برنامه‌ریزی سازمان انرژی اتمی ایران بر این است که سالانه حدود 120 هزار تن سنگ را از این معدن استخراج کند. این سنگ‌های اورانیوم در کارخانه‌ای در اردکان یزد طبق برنامه به 50 تن کیک زرد تبدیل می‌شود و سپس به کارخانه UCF منتقل می‌شود.
محصول نهایی تأسیسات UCF اصفهان، گاز 6UF است که به هیچ‌وجه با غنی‌سازی ارتباطی ندارد.