بهمن دارالشفایی
حدود چهار ماه از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا گذشته و دموکراتها کمکم از شوک شکست جان کری بیرون آمدهاند. خود جان کری هم دوباره فعال شده و سفری دورهای به خاورمیانه انجام داده است. کری گفت قصد دارد قولهایی را که در دوره انتخابات در زمینه سیاست خارجی داده در مقام یک سناتور پیگیری کند. اما سناتور دیگری در آمریکا هست که این روزها بیشترین توجه را به خود جلب کرده است. خیلیها او را محتملترین کاندیدای حزب دموکرات برای انتخابات ریاست جمهوری 2008 میدانند.
البته او هنوز آمادگی خود را برای کاندیدا شدن اعلام نکرده و گفته است که تمام توجهش را به انتخابات مجلس سنا در ایالت نیویورک که در سال 2006 برگزار میشود، کرده است و پس از آن تصمیم خواهد گرفت که در انتخابات ریاست جمهوری شرکت خواهد کرد یا نه. نظرسنجیهای اخیر نشان میدهد که محبوبیت او در ایالت نیویورک مدام بیشتر میشود و خیلیها عقیده دارند هیچ کدام از کاندیداهای احتمالی جمهوریخواهان برای سناتوری نیوریورک حریف او نمیشوند، حتی اگر این کاندیدا، چهره مشهور و محبوبی مثل رودولف جولیانی شهردار نیویورک در زمان حملات 11 سپتامبر باشد.
اما استراتژیستهای حزب جمهوریخواه میگویند دلیل افزایش محبوبیت کلینتون، بیرقیبی اوست. آنها آنها عقیده دارند او در خلأ به چهره محبوبی بدل شده و با یک برنامهریزی تبلیغاتی حساب شده، شکست دادنی است و از آنجا که در سال 2006 انتخابات مجلس سنا در نیویورک یکی از مهمترین اتفاقات سیاسی است، بیشتر نیرو و پول جمهوریخواهان در این ایالت متمرکز خواهد شد. حزب جمهوریخواه در این انتخابات انگیزه دیگری هم دارد. آنها فکر میکنند پیاده کردن یک برنامه تبلیغاتی «منفی» گسترده میتواند آنقدر هیلاری کلینتون را ضعیف کند که حتی در صورت پیروزی در انتخابات سنا، از خیر شرکت در انتخابات ریاست جمهوری بگذرد.
کاندیدای شکستناپذیر
با وجود تردیدهایی که درباره کاندیدا شدن هیلاری در انتخابات 2008 وجود دارد، تقریباً همه تحلیلگران توافق دارند که او در صورت کاندیدا شدن در انتخابات، به عنوان کاندیدای نهایی حزب دموکرات انتخاب خواهد شد. جوزف بایدن یکی از چهرههای محبوب حزب دموکرات پریروز در یک برنامه تلویزیونی گفت: «من فکر میکنم شکست دادن او بسیار سخت است به نظر من او برای هر کسی که قصد کاندیدا شدن داشته باشد یک کابوس است.»
بایدن که بیست سال پیش برای اولینبار خود را کاندیدای ریاستجمهوری آمریکا کرده بود، در این برنامه گفت درباره کاندیدا شدن دوباره فکر میکند ولی در عین حال گفت که به نظر او هیلاری کلینتون اگر کاندیدا شود میتواند رئیسجمهور آمریکا شود. بیل کلینتون همسر هیلاری نیز که این روزها نامش در سایه هیلاری قرار گرفته، به یک روزنامه ژاپنی گفت که همسرش یک انتخاب عالی برای رهبری قدرتمندترین کشور دنیا است. البته کلینتون آنطور که این روزها در بیشتر کشورها مرسوم شده گفت: «من نمیدانم که آیا او کاندیدا خواهد شد یا نه. اما اگر او کاندیدا شود و در انتخابات نیز پیروز شود رئیسجمهور بسیار بسیار خوبی خواهد بود. من فکر میکنم که او در حال حاضر حداقل به خوبی من خواهد بود.»
نتایج نظرسنجیای که هفته گذشته منتشر شد نشان میدهد از هر 10 آمریکایی، شش نفر عقیده دارند که آمریکا برای پذیرش یک رئیسجمهور زن آماده است. 53 درصد آمریکاییها هم فکر میکنند هیلاری کلینتون باید در انتخابات سال 2008 کاندیدا شود. بسیاری از تحلیلگران آمریکایی نیز میگویند که هیلاری تصمیمش را برای کاندیدا شدن گرفته است و سخنرانیهای او و حضورهای رسانهایاش موید این مطلب است. آنها میگویند سناتور 57 ساله نیویورک جایگاه اولین رئیسجمهور زن تاریخ ایالات متحده را نشانه گرفته است.
موانع یک لیبرال
اما اوضاع آنقدرها هم به کام هیلاری کلینتون نیست. عواملی که باعث شد کری از بوش شکست بخورد، به جای خود باقی است. رایدهندگان مذهبی و سنتی ایالتهای قرمز که دوم نوامبر سال 2004، بوش را به ریاستجمهوری رساندند هنوز هم حاضر نیستند به یک لیبرال رای دهند. درست است که جان کری تقریباً لیبرالترین سناتور آمریکایی بود ولی هیلاری کلینتون نیز دست کمی از او ندارد. حداقل در تبلیغات حزب جمهوریخواه همیشه از او به عنوان چهرهای لیبرال یاد میشود و در آمریکای امروز، لیبرال بودن برچسبی است که آرای زیادی را از یک کاندیدا دور میکند.
کلینتون میداند که محبوبیت او در ایالت نیویورک، نشاندهنده شانس بالای او در کل کشور نیست و اگر نتواند در این چهار سال چهرهاش را در افکار مردم عادی آمریکا به ویژه در ایالتهای مرکزی و غربی تغییر دهد، ممکن است همان بلایی سر او بیاید که سر جان کری آمد، حتی اگر به مراتب شناخته شدهتر و محبوبتر از کری باشد. به همین دلیل هیلاری از همین الان برنامهای را برای جلبنظر این مردم ترتیب داده است. او حدود یک ماه پیش به جمع طرفداران سقط جنین رفت ولی طوری صحبت کرد که بسیاری از تحلیلگران، حرفهای او را دوپهلو ارزیابی کردند.
او در این سخنرانی درباره «نقش ایمان در حل بحرانهای اجتماعی» حرف زد و گفت که در آمریکا، «شکاف نادرستی» بین استفاده از دین برای حل معضلات اجتماعی و احترام به جدایی دولت از کلیسا ایجاد شده است. هیلاری در سخنرانیاش چندین بار از خدا صحبت کرد و گفت: «من در طول زندگیام همواره خدا را عبادت میکنم.» به نظر میرسد هیلاری رگ خواب جامعه آمریکا را در حال حاضر پیدا کرده و سعی میکند چهره منفیای را که از او در نظر مردم مذهبی آمریکا ساختهاند، ترمیم کند. در چهار سال هر اتفاقی ممکن است بیفتد. اما هیلاری کلینتون ویژگیهای زیادی دارد که شانس او را برای اینکه اولین رئیسجمهور زن تاریخ ایالات متحده باشد، افزایش میدهد.