نباید به جای همگرایی شاهد واگرایی باشیم

* در یازدهم مهرماه سال 67 امام(ره) در پیامی به ملت ایران سیاست های نظام را برای بازسازی کشور اعلام کردند، بستر صدوراین دستور چه بود؟
** بعد از جنگ، در تیرماه یا مردادماه سال 67 بود که امام پس از پذیرفتن قطعنامه و اعلام آتش بس دستور به بازسازی و سازندگی کشور دادند و فرمودندکه همانطور که در زمان جنگ وحدت بین نیروها وجود داشت برای بازسازی کشور نیز باید همه گروه ها و سلایق و حتی اقلیتها با هم متحد شوند تا همچنان که در جبهه های جنگ پیروز شدیم در سازندگی ایران نیز موفق شویم. ایشان همواره سفارش می کردند که دولتمردان، مسوولان، مردم و نخبگان همه باید درکنار هم باشند و برای بازسازی و سازندگی کشور نباید از هم فاصله بگیرند. پس از این توصیه امام بود که در دولت سازندگی ترکیب از دولت و مجلس مسوول بازسازی کشور شدند و از همه نیروهای فکری و سیاسی در ترکیب ستاد بازسازی کشور استفاده شد و نهضت سازندگی در دولت سازندگی فعالیتش را آغاز کرد.
* این ستاد چگونه فعالیت می کرد؟
** این ستاد زیر نظر رئیس جمهور وقت فعالیت می کرد و در آن زمان آقای هاشمی مسوولیت آن را برعهده داشت، البته پیش از دولت سازندگی نخست وزیروقت میرحسین موسوی مسئول بازسازی مناطق جنگی بود و در دولت سازندگی که کشور از جنگ فارغ شد، به صورت سازمان یافته تر ستاد ویژه بازسازی تشکیل شد. ستاد مذکور برای بازسازی کشور برنامه ریزی داشت و در سه حوزه فعالیت می کرد، حوزه اول بازسازی مناطق مسکونی، حوزه دوم بازسازی صنایع و مراکز تولیدی و حوزه سوم بازسازی تاسیسات شهری و اداری بود. ستاد در جلسات هفتگی اش با رییس جمهور گزارش فعالیت خود را ارایه می کرد، در این جلسات همواره برای استمرار و بهبود و تسریع روند بازسازی چاره جویی می شد.
* از جمله محورهای پیام امام(ره) در باره بازسازی کشور به ملت قطع وابستگی اقتصادی و صنعتی ایران از شرق و غرب است. با گذشت قریب به سی و دو سال از صدور این پیام آیا جمهوری اسلامی در این سه دهه توانسته به این آرمان برسد؟
** امام در دیدار های مختلفی که با مردم و مسوولان داشتند همواره بر یک نکته اساسی تاکید داشتند و آن این بود که ایران با ید" ام القرای " کشورهای اسلامی باشد، به این معنا که ایران باید نسبت به دیگر کشورهای اسلامی از ویژگی های خاصی برخوردار باشد و از لحاظ اقتصادی و صنعتی به خود کفایی برسد. امام در همین راستا فرمایشی با این مضمون داشتند که اگر کشوری برای تامین نان یا نیاز اولیه اش دستش را مقابل بیگانه دراز کند نمی تواند، مستقل شود. این فرمایش امام از این جهت حائز اهمیت است که ایشان استقلال را برای کشور امری ضروری می دانستند و حفظ آن را مربوط می کردند به خوداتکایی در نیازهای اولیه و پس از آن خود کفایی در علم و صنعت، لذامی توان گفت ایجاد و حفظ استقلال اقتصادی مهمترین تاکید امام در این پیام بود که متاسفانه به رغم گذشت سال ها از این فرمایش بنیانگذار جمهوری اسلامی امروز ما نه تنها به خود کفایی در تولید گندم و برنج نرسیده ایم ، بلکه دررسیدن صنعت و تولید دیگر محصولات اولیه کشور هم تا رسیدن به نقطه مطلوب فاصله زیادی داریم، این در حالی است که کشور ایران استعداد کشاورزی و صنعتی ویژه ای دارد و به عنوان مثال در جدول مندلیف از a" تا z " تمام فلزات این جدول معادنشان در ایران وجود دارد; این ویژگی به این دلیل مهم است که بجز ایران فقط ایالا ت متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی قبل از فروپاشی اش دارای این ویژگی بودند. دیگر ویژگی خاص ایران داشتن دخایر انرژی فسیلی است که کشور را نه تنها در تولید برخی انرژی ها بی نیاز کرده بلکه صادرات هم داریم، همچنین داشتن بازارهای مصرفی حدود 400 میلیون مصرف کننده پیرامون ایران از دیگر ویژگی کشور است که بلا استفاده مانده اند و کشور به رغم داشتن این ویژگی ها همچنان نیازهایش را از خارج وارد می کند آنچنان که می توان گفت ایران در بحث خود اتکایی سیر نزولی در پیش گرفته است.
به عنوان مثال هرچند که ما چند سال پیش جشن خود کفایی گندم را گرفتیم اما دوباره مجبور به واردات گندم شدیم و وابستگی های ما در سال های اخیر تشدید شده است مثلا میزان واردات ما از 24 میلیارد دلار به 55 تا 60 میلیارد دلار رسید که متاسفانه بخش عمده آن هم کالاهای مصرفی بود و واردات کالاهای صنعتی یا جذب سرمایه در آن بی نقش بوده است چرا که اگر واردات صنعتی انجام می شد حداقل می توانستیم امیدوار باشیم در آینده کار مثبتی صورت خواهد گرفت اما با مراجعه به واحدهای صنعتی و تولیدی می بینیم این واحدها یا با رکود و تعطیلی مواجهند یا اینکه میزان کار را از سه شیفت به یک شیفت کاهش داده اند. قابل ذکر است که تایید این سیر از سوی انتقادهای شخصیتها و مسئولان ومجلس به افزایش حجم واردات در سال های اخیر موید این امر است خبر از این می دهد که ما نه تنها نمی توانیم به آن نقطه مطلوب در خود اتکایی برسیم بلکه روزانه و سالانه از آن فاصله می گیریم.
* به عقیده شما علت رشد حجم واردات در کشور و فاصله گرفتن از سیاست هایی که ایران را در صنعت و نیازهای اولیه و تولید به خودکفایی می رساند چیست؟
** یکی از این دلایل می تواند درآمد های نفتی و افزایش آن در سالهای اخیر باشد که به جای اینکه صرف زیرساخت های صنعتی و تولیدی شود صرف واردات و امثالهم می شود و دلیل دیگرهم می تواند این باشد که وقتی دولتها تغییر می کنند سیاست های دولت جدید بدون استفاده از تجربیات دولت قبلی تغییر می کند، دلیل دیگر عدم حمایت از صنایع داخلی است که اگر این حمایت صورت می گرفت، هیچوقت کشور به بازار کالاهای بنجل کشورهایی چون چین و ترکیه تبدیل نمی شد و همین امر سبب شده است تا حجم تولید در کشور پایین بیاید نتیجه اینکه مجموع این امور سبب شده که سیاست کشور از تولیدی شدن به مصرفی شدن تبدیل شود.
* در کنار تاکید امام (ره) برای تلاش جهت قطع وابستگی از شرق و غرب، ایشان مسوولان را سفارش کردند که همانطور که در دوران جنگ باهم همفکر و متحد بودند در بازسازی و اداره کشور نیز این اصل را رعایت کنند، به نظرتان این توصیه بنیانگذار جمهوری اسلامی محقق شده است ؟
** به عقیده من نه تنها اصل همفکری و اتحاد در کشور رعایت نمی شود، بلکه اخیرا" به جای همگرایی در کشور شاهد واگرایی هستیم. واگرایی در بکارگیری شخصیتها و تجارب دولتهای گذشته به وضوح احساس می شود و متاسفانه رسانه ملی و برخی رسانه های مکتوب هم به جای تحلیل کارآمدی و تجارب دولت های گذشته و ترغیب دولت فعلی برای استفاده از آنها مدام دولت های خدمتگزار گذشته را نقد می کنند و فعالیت آنها را مبهم نشان می دهند.
* امام دربند دیگر از این پیام، مسوولان و کارگزاران نظام را به بکار گیری نخبگان و حمایت از مخترعین و مکتشفین سفارش می کند; ارزیابی تان از این امر چیست؟
** به عقیده من مهاجرت تعداد زیادی از نخبگان و دانشمندان ومخترعان ایرانی به آن سوی مرزها موید این است که از حضور آنها استفاده بهینه نمی شود، عدم بکارگیری تعداد زیادی از خیل نخبگان ما به خاطر بی توجهی های مسوولان سبب شده که آنها کشور را ترک کنند چرا که در کشورهای خارجی بازارهای خوبی به آنها پیشنهاد شده است.