بازشناسی متهمان فتنه ـ 2 (بخش بیستم)

سیروس محمودیان
حجاریان نیز به‌عنوان آخرین سخنران طی متن مکتوبی ضمن طرح سوالات پنجگانه‌ای به ارائه تعریف خود از روشنفکری می‌پردازد: «روشنفکر کسی است که قدرت نقد دارد و جامعه، سنت، سیاست و حتی خودش را نقد می‌کند.» و بالاخره قبل از اعلام پایان رسمی سمینار اعلام می‌شود که ویژه‌نامه سمینار هفته آینده به‌ وسیله روزنامه اعتماد ملی با درج آثاری از آقایان «هاشم آغاجری، محمدعلی ابطحی، علیرضا بهشتی، سعید بینای‌مطلق، سعید بهمن‌پور، حبیب‌الله پیمان، پروفسور براین ترنر، محمدسعید حنایی‌کاشانی، هادی خانیکی، بهاءالدین خرمشاهی، سروش دباغ، محمد راسخ، علیرضا رجایی، حسین سراج‌زاده، علیرضا شجاعی‌زند، احسان شریعتی، بیژن عبدالکریمی، عباس عبدی، علیرضا علوی‌تبار، مقصود فراستخواه، مراد فرهادپور، ابوالقاسم فنایی، محمدجواد کاشی، فاطمه کشاورز، فرشاد مومنی، مرتضی مردیها، یاسر میردامادی، محمدرضا نیکفر، منصور هاشمی و ابراهیم یزدی» در این باب منتشر خواهد شد.
ابطحی در شرح گزارش سمینار با تیتر دهان پرکن «استقبال باشکوه از اندیشه‌ورزی» می‌نویسد: «سمینار دین و مدرنیته خیلی باشکوه انجام شد. نگرانی اصلی ما از روزهای قبل، میزان شرکت مردم بود. ما در این سمینار از شخصیت‌های رسمی سابق و لاحق که معمولا در مراسم افتتاحیه شرکت می‌کنند و اسمشان خبرساز و جمعیت‌آور است دعوت نکرده بودیم و جالب‌تر آنکه اصلا مراسمی به نام افتتاحیه نداشتیم. از لحظه اول، سخنرانی‌های تخصصی شروع شد. با این وضعیت طبعا نگران میزان حضور مردم بودیم... تمهیداتی برای شکل نشستن فراهم کردیم که جمعیت اندک در سالن خیلی به چشم نیاید... شاید خیلی‌ها باید از این جلسه بفهمند که این استقبال از یک جلسه کاملا تخصصی که از سوی یک سازمان غیردولتی ناشناخته‌ای مثل موسسه گفت‌وگوی ادیان برگزار شد و رسانه آن هم بخشی از تبلیغات مجانی 3-2 روزنامه و ایمیل و وبلاگ دوستان و sms بوده است، نشانه وجود ظرفیت بالای علمی در جامعه و استقبال از فهم و هم‌اندیشی فکری است. البته دیروز، آقای سروش به جای آنکه مثل یک متفکر دیدگاه‌هایش را بتواند ارائه کند، به کمک مخالفانش برای مدتی تبدیل به مساله شد. از روز قبل اطراف حسینیه ارشاد را بر علیه سروش شعارنویسی کرده بودند و بعد هم اخطار‌های رسمی‌تر. نهایتا ایشان نیامد و مقاله‌اش را با مقدمه‌ای، فرزندش خواند اما بعد از این حادثه نیز سیر علمی کار پیش رفت و تا آخر بحث‌های جدی درباره دین و مدرنیته ادامه داشت».