کره‌شمالی دسته بندی جدید شورای امنیت

مراد عنادی
کره شمالی با آزمایش اتمی روز دوشنبه خود جامعه جهانی به ویژه طرف های اصلی برخورد با خود یعنی آمریکا، ژاپن و کره جنوبی را غافلگیر کرد ، خصوصاً اینکه بسیاری از کشورهای حساس به تحولات شبه جزیره کره به این جمع بندی رسیده بودند که کره شمالی براساس اعلام روز یکشنبه خود سه ماه دیگر دست به آزمایش هسته ای خواهد زد.
اما غافلگیری جالب تر از آزمایش اتمی کره شمالی سردرگمی در شورای امنیت سازمان ملل متحد است که در روز نخست صرفاً به صدور بیانیه بسنده کرد،زیرا برسر تصویب قطعنامه پیشنهادی آمریکا و ژاپن دچار تقابل دیدگاه است. سئوال این است که چرا شورای امنیت نسبت به اقدام کره شمالی یعنی آشکار ساختن بالاترین برگ بازی خود یعنی آزمایش اتمی قادر نبوده است واکنش فوری نشان دهد؟ درحالی که آمریکا، انگلیس، ژاپن و کره جنوبی به دنبال تصویب قطعنامه های شدیداللحن براساس مفاد فصل هفتم منشور ملل متحد علیه کره شمالی هستند و در میان آنها حتی جان بولتون نماینده آمریکا درصدد گنجاندن بندهای 41 و 42 فصل هفتم در قطعنامه هست که به نوعی توسل به زور را دراین مورد مستتر دارد. روسیه و چین به تعدیل در پیش نویس قطعنامه اعتقاد داشته و معتقدند بهترین راهکار بازگشت به مذاکرات شش جانبه است. نکته جالب اینکه حتی کره جنوبی به عنوان نزدیکترین کشور به سیاست تهدیدزایی کره شمالی برخلاف آمریکا معتقد است نبایستی علیه کره شمالی به زور توسل جست. این اختلاف دیدگاه در کنار تهدیدات کره شمالی به احتمال آزمایش موشک های حامل کلاهک هسته ای درصورت تصویب قطعنامه شورای امنیت بر پیچیدگی تصمیم گیری شورا افزوده است.
واقعیت این است که شورای امنیت به دنبال تصویب قطعنامه 1695 علیه کره شمالی در تیرماه اکنون نمی داند توسل به چه شیوه ای می تواند در تغییر رفتار کره شمالی نتیجه بخش باشد. تحریم گسترده، توسل به زور یا ترغیب پیونگ یانگ به شروع مجدد مذاکرات شش جانبه، ضمن اینکه شورای امنیت ظاهراً قادر نیست در پاسخ به خواست کره شمالی آمریکا را وادار سازد که به پیونگ یانگ تضمین امنیتی داده مستقیماً با کره شمالی وارد مذاکره شود.
از طرف دیگر شورای امنیت معلوم نیست بتواند چین و روسیه را به قطع کمک های خود به کره شمالی متقاعد سازد خصوصاً چین که شاهرگ حیاتی کره شمالی به شمار رفته بیش از 75 درصد نیازهای کره شمالی را تامین می کند. با چنین مجموعه ای از مؤلفه های پیچیده آیا می توان نتیجه گرفت کره شمالی از مجازات های احتمالی رهایی جسته به طور صددرصد برنده این بازی شده است؟
تردیدی نیست که حتی مقامات پیونگ یانگ نیز چنین محاسبه ای نکرده بر این باورند حرکت آنها در آزمایش اتمی هزینه هایی را به همراه خواهد داشت اما درعین حال ممکن است این اقدام فرصت ساز نیز باشد.
به طوری که به کره شمالی این امکان را بدهد با افزایش قدرت چانه زنی امتیازاتی را از طرف مقابل بگیرد، تجربه نشان داده است آمریکا در شرایط عادی حاضر نبوده به کره شمالی امتیاز بدهد همانگونه که از عمل به تعهداتش در چارچوب توافقنامه 1994 ژنو طفره رفت اما این بار کره شمالی براساس قواعدی دست به بازی زده است که سالهاست آمریکا با همین قاعده سعی در جامه عمل پوشاندن به اهداف خود دارد. یعنی توسل به سیاست مبتنی بر قدرت، شاید روی آوردن دو طرف به چنین سیاستی شورای امنیت را نیز دچار سردرگمی کرده است چه اینکه مشخص نیست فرجام این بازی منافع طرفین را تامین کند و طوری پیش رود که ژاپن و کره جنوبی قربانی روند روبه تزاید تهدیدات کره شمالی نشوند. در مجموع به نظر می رسد شورای امنیت اگرچه با تأخیر درمورد کره شمالی به جمع بندی خواهد رسید ولی این جمع بندی تنها انعکاس مواضع آمریکا نخواهد بود بلکه در آن مواضع روسیه و چین نیز لحاظ شده ،ممکن است مفری را برای کره شمالی به همراه داشته باشد.