سایه سیاه بر سر روابط رم و واشنگتن

در شرایطى که ائتلاف اتحادیه چپ ایتالیا به رهبرى رومانو پرودى در انتخابات پارلمانى این کشور پیروز شده، سیلویو برلوسکونى، نخست وزیر موقت ضمن نپذیرفتن شکستش، بازشمارى۴۳ هزار راى باطله را خواستار شده است. چنانچه پرودى موفق به تشکیل دولت جدید ایتالیا در ماه مى شود، با چالش عظیمى در امر اداره موثر و کارآمد دولت مواجه خواهد شد؛ چرا که حائز اکثریت بسیار ناچیزى در پارلمان ایتالیا شده، از همین رو ایتالیایى ها مى توانند متوقع عصر جدیدى از ابهام سیاسى با دورنماى برگزارى انتخابات دیگر درآینده اى نزدیک باشند. به گزارش ایسنا بنیاد هریتج در گزارشى پیرامون پیروزى رومانو پرودى چپگرا در انتخابات پارلمانى ایتالیا و تاثیرات آن بر روابط رم با واشنگتن و دیگر اعضاى اتحادیه اروپا آورده است: از آنجایى که در ائتلاف ناهمگن چپ میانه مرکب از کمونیست هاى واپس گرا، احزاب چپ میانه، سبزها، گروه هاى کاتولیک و برخى دموکرات هاى مسیحى شکاف هایى مشاهده مى شود، بنابراین پرودى در ایجاد یکپارچگى و انسجام در میان جناح هاى دیگر با سختى ها و مشقات بسیار مواجه خواهد بود، همچنین به سختى مى توان متصور بود که دولت جدید قادر باشد از پس موانع و مشکلات بزرگ اقتصادى ایتالیا که اعتبار این کشور را در حد«مرد بیمار اروپا» مخدوش کرده، برآید. کسب این لقب به لحاظ این که فرانسه و آلمان گویى براى نیل به آن در کورس رقابت با یکدیگر بسر مى برند، دستاورد حیرت آورى است. دولت گذشته پرودى در اوایل دهه ۱۹۹۰ کمتر از دو سال دوام یافت و در پى عدم توافق با حزب «بازسازى کمونیست»درسال ۱۹۹۸ سرنگون شد، اکنون چندان دور از ذهن نیست که دولت جدید نیز ظرف کمتر از یک سال یا حتى شش ماه بدان سرنوشت دچار شود. به رغم موقعیت ضعیف پرودى در داخل ایتالیا وى به احتمال زیاد موضعى ستیزه جویانه در عرصه بین المللى اتخاذ خواهد نمود و نیز تلاش خواهد کرد تادور نماى سیاست خارجى ایتالیا را از بیخ و بن دگرگون سازد.
همچنانکه غروب دوران سلطه ائتلاف راست میانه بر نظام سیاسى ایتالیا فرا مى رسد دولت آمریکا مترصد ظهور محور آمریکا ستیزى بالقوه از افق رم، پاریس و مادرید است.
پرودى و سیاست خارجى واشنگتن
پیروزى رومانو پرودى به عنوان نخست وزیر آینده ایتالیا نویدگر پایان ائتلاف نزدیک واشنگتن و رم قلمداد مى شود. برلوسکونى از دیر باز هم پیمان نزدیک و حامى سرسخت جنگ آمریکا بر ضد تروریسم و هرازگاهى به عنوان رهبرى مطرح بوده که در عرصه بین المللى تاثیرگذارى به مراتب بیشترى نسبت به عرصه داخلى کشورش داشته است. برلوسکونى با وجود مخالفت هاى قاطعانه برخى کشورهاى اروپایى و بعضى از احزاب سیاسى ایتالیا ۳۰۰۰ نظامى ارتش کشورش را در سال ۲۰۰۳ به عراق اعزام کرد تا از عملیات هاى نیروهاى ائتلاف جنگ در مناطق شیعه نشین جنوب حمایت کنند. وى در راستاى چنین اقداماتى روابطش را با جورج بوش و تونى بلر -اولویت اصلى سیاست خارجى اش- نزدیکتر کرد. وى از جمله معدود رهبران جهان بود که در جلسه مشترک کنگره آمریکا به ایراد سخنرانى پرداخت. از سوى دیگر پرودى رییس سابق و لجوج کمیسیون اتحادیه اروپا درست در نقطه مقابل برلوسکونى قرار دارد و همواره از منتقدان صریح جنگ آمریکا در عراق و جوانب اصلى سیاست ضد تروریسم واشنگتن بوده است.
وى در انتقادات خود ضمن «مرگبار و عبث» توصیف نمودن جنگ برلوسکونى رابه کشاندن پاى کشورش به ماجراجویى نظامى ناخواسته صرف به این هدف که به کاخ هاى مجلل جهان دعوت شود متهم ساخت.
پرودى با اشاره به پیروزى زاپاترو (نخست وزیر اسپانیا) متعهد شد که در صورت پیروزى در انتخابات پارلمانى ۲۶۰۰ نظامى ایتالیا را که اکنون در عراق مستقرند به وطن بازخواهد گرداند. گمان مى رود که نخست وزیر جدید ایتالیا با فاصله گرفتن از بوش خود را در ابعاد گسترده ترى از جنگ علیه تروریسم به بروکسل (مقر اتحادیه اروپا) نزدیکتر کند. در این گزارش آمده است: پرودى به عنوان یک مقام اتحادیه اروپا از تصمیم دولت اسپانیا مبنى بر خروج از عراق در پى بمب گذارى هاى مادرید قاطعانه حمایت کرده این در حالى بود که اروپا و آمریکا به اقدام مادرید به عنوان تسلیم بزدلانه اسپانیا در مقابل تروریسم مى نگریستند. رومانو پرودى در مقام ریاست کمیسیون اتحادیه اروپا اعلام کرد: اسپانیا با تصمیمش خود را موافق و همسو مواضع ما نموده و این مساله از حاکمیت یک موضع مشترک بر کل اروپا پیشگیرى کرد.
فاتح انتخابات پارلمانى ایتالیا همواره از منتقدان مصر آمریکا در مورد وضعیت زندان گوانتانامو بوده و در توصیف این بازداشتگاه گفته است: گوانتانامو زخم همیشگى بر صورت ماست که باید التیام یابد. وى همچنین از جمله مخالفان صریح و بى پرده دادگاه بین المللى کیفرى لاهه (ICC) مى باشد که از سوى دولت آمریکا نیز مورد نکوهش قرار گرفته است. پرودى در مقطعى که ریاست کمیسیون اروپا را عهده دار بود هرازگاهى تیترهاى رسانه هاى خبرى جهان را به خود اختصاص مى داد به طور مثال وى در یکى از مواردى که خبرساز شد طى تهدیدى تلویحى به آن دسته از کشورهاى عضو اتحادیه اروپا که خواهان امضاى توافقنامه اى بودند که بر مبناى آن تحویل نیروهاى حافظ صلح آمریکا به دیوان لاهه جهت محاکمه ممنوع مى شد هشدار داد که چنین موافقتنامه اى را امضاء نکنند.
پرودى و اروپا
افزون بر دیدگاه هاى پرودى در خصوص عراق وجنگ بر ضد تروریسم، سیاستگذاران واشنگتن باید عقاید او را پیرامون ایجاد انسجام سیاسى نزدیکتر در اروپا به دقت زیر ذره بین قرار دهند. پرودى رویکرد بدبینانه دولت برلوسکونى نسبت به اروپا را به سود پیشبرد هرچه سریع تر سیاست امنیتى و خارجى اتحادیه اروپا و یکسرى اقتدارات مضاعف براى شاخه هاى اجرایى و مدیریتى این اتحادیه از بین خواهد برد. وى اظهار داشته که هدف اصلى سیاست خارجى اش تحکیم مناسبات با اروپاست.
وى در راستاى به نمایش گذاشتن همبستگى و اتفاق نظر ایتالیا با بروکسل خواستار آن شد تا مقرهاى صندوق بین المللى پول از واشنگتن به خاک اروپا انتقال یابد. جانشین برلوسکونى و رییس کمیسیون اتحادیه اروپا طى سال هاى ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۴ از جمله فدرالیست هاى بزرگ اروپا بود که تصویر پر آب و تابش از ایجاد یک اروپاى متحد و قدرتمند در این جهان چند ملیتى حتى ژاک شیراک را شرمسار کرد. وى طى سخنرانى اش در سال ۲۰۰۲ در بارسلوناى اسپانیا بیان داشت که آرمان اروپا ایجاد ابر قدرتى است که با آمریکا برابرى کند. پرودى در مقام سخنگوى سیاسى رییس اتحادیه اروپا علاوه بر درخواست براى برداشتن گام هاى بزرگ و انسجام اروپا، تهیه برنامه اى به منظور ساختن کشورى قدرتمند در گستره اروپا برخوردار از کنترل مستقیم بر سیاست خارجى، مالیات بندى و تشکیلات قضایى را خواستار شده است. افراط گرایى پرودى نهایتا در سخنرانى اش در خصوص آینده اروپا در همایش«والرى ژیسکار دستن» به اوج خود رسید. وى طى سخنرانى اش از برنامه هاى کمیسیون اروپا جهت ایجاد نخستین دموکراسى حقیقى و فرا ملیتى جهان در قلب اروپا خبر داد این درحالیست که پیروزى پرودى در انتخابات پارلمانى ایتالیا از سوى کاخ الیزه به طور همه جانبه مورد تایید قرار گرفته و شیراک ابراز داشته که امیدوار است ایتالیا و فرانسه به تقویت مجدد روابط و تداوم همکارى هایشان در اتحادیه اروپا بپردازند.
مرد بیمار اروپا
نخست وزیر آینده ایتالیا شاید به واسطه افکار بلندپروازانه اش در خصوص اروپاى منسجم و یکپارچه به عنوان وزنه اى در برابر قدرت آمریکا انرژى مضاعفى را به دست آورده باشد اما اغلب ایتالیایى ها بیشتر نگران وضعیت ناامید کننده اقتصاد کشورشان هستند. بالغ بر ۸۰ درصد واجدین شرایط در انتخابات هفته گذشته در پاى صندوق هاى راى حاضر شدند و بى تردید رکورد اقتصادى مهمترین دلمشغولى و نگرانى آنراى دهندگان بود. با افزودن ضعف ایتالیا از حیث مسایل مربوط به جمعیت شناسى به بدهى هاى سنگین دولت و رقابت ضعیف این کشور در بازارهاى اقتصادى جهان، دورنماى بلند مدت کشور چکمه بسیار تیر و تار مى نماید. جمعیت ایتالیا یکى از پیرترین جمعیت هاى جهان محسوب مى شود مضاف بر اینکه نرخ زاد و ولد براى هر زن ۳/۱ فرزند برآورد شده است. ناگفته نماند که ایتالیا از کمترین نرخ اشتغال در میان نسل شاغل در کشورهاى اتحادیه اروپا برخوردار است به طورى که تنها ۵۸ درصد مردم سر کار مى روند. از زمان تعیین یورو به عنوان واحد پول اروپا در سال ۱۹۹۹ هزینه هاى کار و اشتغال در ایتالیا ۵ تا ۱۰ درصد افزایش یافته است.
بنیاد هریتج در این تحلیل نوشته است: دولت پرودى که در حقیقت گروگان سیاسى کمونیست ها و منافع اتحادیه هاى تجارى قدرتمند به حساب مى آید، احتمالا فاقد عزم کافى، بصیرت و قابلیت سیاسى جهت اجراى اصلاحات بازار کار به قصد معکوس کردن جریان رکود اقتصادى است. وعده پرودى مبنى بر تغییر قوانینى که از سوى دولت برلوسکونى با هدف افزایش
رقابت پذیرى ایتالیا در بازار کار معرفى شد تنها تضعیف مضاعف اقتصاد کشورش را به همراه خواهد داشت.
نتیجه گیرى
شکست سیلویو برلوسکونىپر سابقه ترین نخست وزیر تاریخ ایتالیا به لحاظ دوره تصدى (از دهه ۱۹۴۰ به این سو) نقطه پایانى است بر پنج سال ثبات سیاسى که به خاطر اقتصاد رو به افول این کشور بر هم زده شده است. جانشین سوسیالیست برلوسکونى که زمانى از سوى روزنامه «فرانکفورتر آلگماینه سایتونگ» فرد کسل کننده اجلاس هاى اتحادیه اروپا لقب گرفت و منتقدانش به نشانه تمسخر وى را «مامور کفن و دفن این اتحادیه» نامیدند اکنون وظیفه دشوار دمیدن روحى تازه به کالبد اقتصاد ایتالیا را که در مقطع کنونى در بستر مرگ آرمیده برعهده دارد. ائتلاف پرودى که احتمال مى رود سست و ناپایدار باشد به طورحتم با چالش لاینحلى مصاف خواهد کرد. ایتالیا بیش از لفاظى هاى تو خالى و اتخاذ سیاست مداخله گرى به انقلاب اقتصادى در عرصه اصلاحات لیبرال بازار اقتصادى نیازمند است اما متاسفانه دولت رومانو پرودى بیشتر به گام نهادن در مسیر نخست تمایل وافر نشان مى دهد. از منظر دولت آمریکا پایان حیات سیاسى دولت برلوسکونى به مثابه از دست دادن یک هم پیمان نزدیک در صحنه بین المللى مطرح است.
در حالى که همکارى هاى واشنگتن در حوزه هاى دفاعى و برخى حیطه هاى جنگ بر ضد تروریسم تداوم خواهد داشت روابط بوش و پرودى به دلیل بروز اختلافاتشان در موضوعاتى چون عراق، ایران، اسراییل، صندوق بین المللى پول، حماس، بازداشت مظنونان عملیات هاى تروریستى و فعالیت هاى مخفى سیا در نقل و انتقال مظنونان به اروپا به سردى خواهد گرایید. دولت بوش باید انتظار داشته باشد که نوک پیکان سیاست خارجى ایتالیا از واشنگتن و لندن منحرف و به سمت فرانسه، آلمان، اسپانیا و نخبگان اتحادیه اروپا در بروکسل تغییر جهت یابد. دولت آمریکا باید به طور اخص از ایجاد محور آمریکا ستیزى بالقوه از میان پاریس، مادرید و رم بیمناک باشد. در موقعیتى که چه بسا پرودى عدم موفقیت خود در نهادینه ساختن اصلاحات اقتصادى ایتالیا را به اثبات رساند، این احتمال مى رود که وى با تمایل بیشترى نیروى خود را در عرصه بین المللى نیز بیازماید و با روى هم قرار دادن آجرهاى سیاست خارجى سوسیالیستى کشورش، موضعى خصمانه در برابر واشنگتن پیشه کند.