دولت حماس زیر فشار اسرائیل

گروه بین‌الملل: ده ماه پیش آریل شارون نخست وزیر صاحب نام اسرائیل که اکنون مدت ها است دچار سکته مغزی شده و در حالت کما و بر تخت بیمارستان به سر می برد، در یک اقدام غیرمنتظره و باورنکردنی تصمیم گرفت شهرک های یهودی نشین را از محیط غزه برچیده و این منطقه را تخلیه کند. اسرائیلی ها همیشه بر این باور بودند که غزه را باید به دریا انداخت بنابراین از این جهت با اقدام شارون موافقت کردند که شاید برای همیشه خیالشان را از این منطقه پردردسر و پرهزینه راحت کنند. با این حال هنوز یک سال از ماجرا نگذشته که اسرائیل دوباره ده ها تانک و هزاران سرباز را به غزه آورد تا درگیری تمام عیاری را با فلسطینی ها آغاز کند.
روزهای چهارشنبه و پنجشنبه گذشته اوج حملات پی درپی زمینی و هوایی اسرائیل به غزه و کرانه باختری بود که طی آن ۶۴ نفر از مقامات فلسطینی دستگیر و بازداشت شدند و در درگیری های پراکنده نیز دو فلسطینی کشته و چند نفر مجروح شدند. اسرائیل با هواپیماهای خود دو پل و مرکز تولید برق غزه را بمباران کرد و با موشک دفتر وزیر کشور دولت حماس را به همراه یک دفتر روزنامه و یک استادیوم ورزشی هدف قرار داد و این هنوز آغاز ماجرا است. ماجرایی که سرانجام روشنی نمی توان بر آن متصور شد.
آغاز درگیری‌های اخیر
اختلافات داخلی در فلسطین و اسرائیل به نحوی بود که غالب تحلیلگران را به این باور رسانده بود که در شرایط کنونی درگیری مهمی بین اسرائیل و فلسطینی ها رخ نخواهد داد. اما برخلاف این تصور روز یکشنبه گذشته یک گروه از طرفداران گروه های حماس و جهاد اسلامی فلسطین با کندن تونلی خود را به یک ایست بازرسی اسرائیل در «کرم سالم» رسانده و به سربازان اسرائیلی مستقر در آنجا یورش آوردند. در این حمله دو اسرائیلی کشته و چند نفر زخمی شدند. فلسطینی ها نیز دو کشته و چند مجروح به جای گذاشتند.
اما عمل خارق العاده در این حادثه آن بود که فلسطینی ها موفق شدند یک سرباز ۲۰ساله اسرائیلی به نام «گلعاد شاویت» را بربایند و با خود ببرند. اسرائیل که از این حمله غافلگیر و به شدت خشمگین شده بود به فلسطینی ها ۴۸ ساعت اولتیماتوم داد تا این سرباز را آزاد کنند. فلسطینی ها نه تنها این سرباز را آزاد نکردند بلکه توانستند یک شهروند اسرائیلی دیگر را در این فاصله ربوده و حتی اعلام کردند که تنها در برابر آزادی تمام اسرای فلسطینی زیر ۱۸ سال حاضر به آزادسازی این سرباز خواهند بود. رایزنی های بین المللی که از سوی مصر، فرانسه، سازمان ملل متحد و دولت خودگردان جریان پیدا کرد نتوانست ماجرا را خاتمه دهد.
بنابراین اسرائیل پس از انقضای مدت تعیین شده حمله سراسری خود را آغاز کرد. بامداد چهارشنبه گذشته اسرائیل به بهانه آزاد کردن سرباز به گروگان گرفته شده خود با حمایت ده ها دستگاه تانک و تجهیزات زرهی به نوار غزه یورش برد که این حملات باعث خسارت های فراوانی به زیرساخت های جامعه فلسطینی شد. اسرائیل با بمباران نیروگاه تولید برق غزه این منطقه را در تاریکی کامل فرو برد. زیرا این نیروگاه ۷۰ درصد از برق غزه را تامین می کرد. حمله اسرائیل از شمال و جنوب غزه به طور هماهنگ انجام می‌شد.
بلافاصله با آغاز این حمله این تصور به وجود آمد که اسرائیل قصد اشغال دوباره غزه را دارد. اما عمیر پرتز وزیر دفاع اسرائیل گفت: اسرائیل قصد ندارد دوباره غزه را اشغال کند. وی هدف از تهاجم به غزه را «تنها آزاد کردن سرباز اسرائیلی ربوده شده» توصیف کرد. در همین رابطه ایهود اولمرت نخست وزیر اسرائیل نیز تاکید کرد همه امکانات و وسایل را برای آزاد کردن سرباز اسرائیلی به کار خواهد بست.
ادامه حملات
پنجشنبه گذشته حملات اسرائیل گسترش بیشتری پیدا کرد و غیر از شمال و جنوب غزه به کرانه باختری نیز کشیده شد. در غزه اسرائیل در ادامه حملات ایذایی خود ساختمان وزارت کشور فلسطین [دولت حماس] را هدف قرار داد که در اثر آن خسارت سنگینی به بار آمد. این حمله تلفات جانی نداشت. از طریق شمال غزه نیز اسرائیل حملات موشکی خود را آغاز کرد و در اردوگاه جبالیا سه فلسطینی را مجروح کرد. در جنوب اسرائیل فرودگاه رفح را هدف راکت قرار داد و به آن آسیب رساند. همچنین قایق های توپدار اسرائیل سواحل خان یونس در جنوب غزه را هدف قرار دادند.
هواپیماهای اف۱۶ اسرائیل یک راکت به منطقه ای مسکونی در شمال شرق رفح شلیک کردند که در نتیجه گودال عمیقی در نزدیکی یک پایگاه متعلق به گروه حماس ایجاد شد. اسرائیل در ادامه حملات خود دیروز صبح به شهر نابلس در کرانه باختری حمله کرد و با گروهی از اعضای «شهدای الاقصی» وابسته به جنبش فتح درگیر شد. در این درگیری یک فلسطینی کشته و یک نفر دیگر زخمی شد.
نیروهای اسرائیلی همچنین به یک مرکز حفظ قرآن کریم در داخل مسجدی در شهر طولکرم یورش بردند و درها و پنجره ها و وسایل آن را شکستند. همچنین مقر جنبش ملی آزادیبخش فلسطین در محله «الزهراء» غزه و دفتر روزنامه «الصحوه» در این شهر که وابسته به حماس بود، هدف حملات موشکی اسرائیل قرار گرفت و منهدم شد. اسرائیلی ها منزل یکی از فرماندهان حماس در جنوب رفح را هم بمباران کردند که این خانه ویران شد اما به کسی آسیب نرسید. اسرائیل طی روزهای گذشته بیش از ۲۰ جاده و نواحی اطراف آن، دو پل و یک نیروگاه برق را بمباران کرده است.
بازداشت مقامات حماس
اسرائیل در حمله سراسری خود به فلسطین تنها به بمباران مناطق اکتفا نکرد بلکه به تلافی ربوده شدن یک سرباز خود اقدام به بازداشت حداقل ۶۴ تن از مقامات دولت حماس کرد. اسرائیل از همان ابتدای این ماجرا، دولت خودگردان به رهبری محمود عباس و حکومت حماس را مسئول ربوده شدن سرباز اسرائیلی دانست و عباس را به ضعف در اداره امور فلسطین متهم ساخت.
روز پنجشنبه منابع فلسطینی اعلام کردند که اسرائیل طی حملات اخیر خود هشت وزیر کابینه حماس، بیش از بیست نماینده پارلمان و تعدادی از روسای شورای شهر و مسئولان جنبش حماس را در کرانه باختری بازداشت کرده است. اسامی بعضی از بازداشت شدگان عبارتند از: محمد برغوثی (وزیر کار)، عمر عبدالرزاق (وزیر دارایی)، خالد عمر (وزیر قدس)، نایف الرجوب (وزیر اوقاف)، وصفی کبها (وزیر امیران)، فخری ترکمان (وزیر امور اجتماعی)، عیسی الجعبری (وزیر حکومت محلی)، سمیر ابوعشیه (وزیر برنامه ریزی) و تعدادی از نمایندگان پارلمان که اسامی آنها هنوز اعلام نشده است.
بعضی خبرهای تایید نشده می گوید عزیزالدویک رئیس پارلمان فلسطین نیز جزء این اسرا است. بعضی تحلیلگران معتقدند هدف از این بازداشت های گسترده علاوه بر ایجاد خلأ سیاسی و اجتماعی و انحلال کابینه حماس، این است که اگر قرار بر مبادله اسیران شد، اسرائیل بتواند در ازای تحویل دادن این افراد سرباز ربوده شده خود را بازپس بگیرد.
واکنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی
با آغاز تهاجم اسرائیل به غزه در سودان و مغرب گروه های مردمی با تظاهرات خود این حمله را محکوم کردند. پس از آن دولت های اسلامی نسبت به این ماجراجویی تازه اسرائیل واکنش نشان داده و آن را محکوم کردند. ایران خواستار نشست فوری شورای امنیت سازمان ملل متحد شد. منوچهر متکی وزیر خارجه ایران با ارسال نامه ای به کوفی عنان دبیرکل سازمان ملل متحد برای تشکیل جلسه فوری شورای امنیت در یک کنفرانس مطبوعاتی گفت: رژیم صهیونیستی و اقدامات وحشیانه اش بر ضد ملت بی گناه فلسطین منشاء تروریسم است. متکی افزود: شورای امنیت باید به این مسئله که به یقین بزرگترین تهدید علیه صلح و امنیت بین المللی است، رسیدگی کند.
وی افزود: تنها راه حل مناقشه خاورمیانه، بازگشت به مرزهای قدیمی فلسطین است و پس از آن مسیحیان و یهودیان می توانند در مورد انتخاب دولت رای دهند. در یک اظهارنظر دیگر حمیدرضا آصفی سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران تجاوزگری های اخیر اسرائیل را ناشی از انزوای بین المللی این رژیم دانست. وی روز جمعه در گفت وگو با خبرنگاران بر تلاش جمهوری اسلامی ایران برای استفاده از همه ظرفیت های سازمان های بین الملل به منظور متوجه کردن افکار عمومی جهان نسبت به عمق جنایات رژیم صهیونیستی تاکید کرد. وی درخصوص جنایات اخیر رژیم صهیونیستی در غزه اظهار داشت: اقدامات اخیر رژیم صهیونیستی در ادامه سیاست های ضدبشری این رژیم در طول سال های گذشته است.
در مقابل این موضع گیری، کاخ سفید واشینگتن از اقدامات اسرائیل جانبداری کرد و آن را در راستای دفاع از خود و دفاع از شهروندان خود توصیف کرد. در عین حال کاندولیزا رایس وزیر خارجه آمریکا طرف ها را به خویشتنداری و حل دیپلماتیک بحران دعوت کرد و در مجموع آمریکا دولت خودگردان را مسئول این درگیری ها دانست و سخنگوی کاخ سفید گفت: «این موضوع به دولت فلسطین برمی گردد و محمود عباس باید خشونت ها را کنترل می‌کرد.»
در پی این تحولات کوفی عنان دبیرکل سازمان ملل متحد از حوادث اخیر غزه ابراز نگرانی عمیق کرد و ضمن تاکید بر حق مشروع اسرائیل برای دفاع از خود گفت که این موضوع نباید به وخامت اوضاع انسانی منجر شود. عنان از اسرائیل خواست که خویشتنداری به خرج داده و از تخریب زیرساخت های فلسطین خودداری کند. دولت روسیه نیز نسبت به حملات هوایی اسرائیل به سوریه و اوضاع فلسطین هشدار داد و چین با حمایت از روند صلح خواستار برخورد فعال تر فلسطین و اسرائیل برای ازسرگیری گفت وگوها شد. دولت ترکیه نیز گفت در تماس نزدیک با طرف های منازعه بوده و تحولات را تعقیب می‌کند.
رایزنی مصر برای حل بحران
دولت حسنی مبارک که رابطه خوبی با اسرائیل و حماس به طور یکسان دارد مهم ترین گزینه برای میانجیگری است. از همان ابتدای بحران عمر سلیمان رئیس سازمان اطلاعات مصر با طرف های فلسطینی تماس گرفت تا مطمئن شود که سرباز اسرائیلی زنده است و دراختیار چه گروهی قرار دارد. سرانجام معلوم شد کمیته های موسوم به ناصر صلاح الدین که رهبرشان جمال ابوسمهدانه چندی پیش توسط اسرائیل ترور شد این گروگان را دراختیار دارند. آنها اعلام کردند حاضرند در ازای آزادی اسرای فلسطینی این سرباز را رها کنند. این درخواست با مخالفت اسرائیل مواجه شد. روزهای گذشته همین گروه ها اعلام کردند به تلافی حملات اخیر اسرائیل یک شهرک نشین را کشته‌اند.
دیروز حسنی مبارک گفت تماس های دولت مصر با برخی رهبران حماس به نتیجه اولیه مثبتی رسیده است که منجر به موافقت شروط حماس برای آزادسازی نظامی اسرائیل شده است. وی افزود: اما در این باره هنوز با اسرائیل توافق حاصل نشده است. مبارک گفت: من نهایت تلاش خود را برای جلوگیری از وقوع فاجعه واقعی در منطقه به کار می گیرم. وی یادآور شد: با بشار اسد، ژاک شیراک و نیز با محمود عباس و ایهود اولمرت درباره آزادسازی سربازان اسرائیلی و حل بحران موجود گفت‌وگو کرده است.
مبارک تاکید کرد: رهبران اسرائیلی قول هایی دادند و امیدوارم که به آن عمل کنند و عجولانه دست به عملیاتی نزنند که خون افراد بی گناه فلسطینی ریخته شود. وی همچنین گفت در خصوص پیامد اتخاذ مواضع سرسختانه به مسئولان حماس نیز هشدار داده است. محمود عباس نیز از همان ابتدای بحران حادثه ربوده شدن سرباز اسرائیلی را دستاورد «گروه هایی خاص» دانست که هزینه آن را باید مردم فلسطین بپردازند. روزهای گذشته در پی حملات اسرائیل و بازداشت مقامات فلسطین بعضی خبرهای تایید نشده از تشدید اختلاف بین فتح و حماس می‌گفت.
با این حال مقامات فتح می کوشند در این شرایط از دولت حماس و نهادهای قانونی آن حمایت کنند. دولت خودگردان، اسرائیل را مسئول فاجعه انسانی در غزه می داند و از آمریکا، سازمان ملل و اتحادیه اروپا می خواهد که جلوی تجاوزات اسرائیل را بگیرند. دیروز اسماعیل هنیه نخست وزیر فلسطین در نماز جمعه گفت حملات اسرائیل تنها شرایط را دشوارتر می کند. وی در عین حال گفت که با محمود عباس و برادرانمان در مصر تلاش می کنیم تا این مسئله با روش مناسب و شایسته تمام شود. وی دیروز در سخنان خود هیچ پیش شرطی برای آزادسازی سرباز اسرائیلی اعلام نکرد. همین مسئله این امیدواری را به وجود آورد که بحران از طریق مذاکره حل شود.