زمان گفت‌وگوی بدون پیش‌شرط با ایران

عصر سلطه آمریکا در خاورمیانه پایان یافته و دوره جدیدی در تاریخ مدرن منطقه آغاز شده است. این منطقه با عوامل و نیروهای جدیدی که برای نفوذ در آن رقابت می‌کنند، شکل داده خواهد شد و واشنگتن باید برای کنترل آن به جای قدرت نظامی بر دیپلماسی تکیه کند. این منطقه بیشتر به شکلی ظاهر خواهد شد که زیان بسیاری را به آمریکا و جهان وارد خواهد کرد. این تحلیل ریچارد هاس رئیس شورای روابط خارجی آمریکا در مجله فازین افرز است. این عضو اثرگذار در فرآیند سیاستگذاری دیپلماسی واشنگتن در مقاله خود می‌نویسد: آمریکا باید از دو اشتباه در خاورمیانه دوری کند. اولین اشتباه تکیه بیش از حد به نیروی نظامی است، چراکه دریافته این اقدام هزینه سنگینی را در عراق برای آمریکا داشته است. اشتباه دوم، حساب کردن روی ظهور دموکراسی برای آرام کردن منطقه است. ایجاد دموکراسی کامل کار آسانی نیست و حتی اگر این تلاش در نهایت موفق شود، چندین دهه طول می‌کشد. در ضمن دولت آمریکا باید به همکاری با بسیاری از کشورهای غیردموکراتیک ادامه دهد. درباره عراق، آمریکا باید یک گردهمایی منطقه‌ای را برای همسایگان آن کشور (به ویژه ترکیه و عربستان سعودی) و کشورهایی پس از سال 2001 به هدایت حوادث در افغانستان کمک کردند، برگزار کند؛ این امر مستلزم آوردن ایران و سوریه است. هاس در تحلیل خود تصریح می‌کند: درباره ایران گزینه تغییر نظام چیزی نیست که در آینده نزدیک انجام شود، اقدام نظامی هم خطرناک خواهد بود و درباره بازدارندگی هم تردید وجود دارد، بنابراین دیپلماسی بهترین گزینه ممکن برای واشنگتن است. دولت آمریکا باید بدون پیش شرط باب گفت‌وگوهای جامع را با ایران باز کند. باید به ایران مجموعه‌ای از مشوق‌های اقتصادی، سیاسی و امنیتی پیشنهاد شود. باید به ایران اجازه داده شود تا برنامه غنی‌سازی اورانیوم با محدودیت بالا در حد آزمایشگاهی را تا زمانی که تهران بازرسی‌های سرزده آژانس را بپذیرد، ادامه دهد. یک چنین پیشنهادی حمایت بین‌المللی گستره‌ای را جلب خواهد کرد. اگر آمریکا بخواهد از اعمال تحریم و یا تشدید دیگر گزینه‌ها در صورت شکست دیپلماسی حمایت کند، به این حمایت بین‌المللی نیاز دارد. یک چنین پیشنهادی احتمال موفقیت شانس‌های دیپلماسی را افزایش خواهد داد. در بخش دیگری از این تحلیل به چندین عامل برای شکل‌دهی دوره جدید در خاورمیانه و پایان دوره آمریکا اشاره شده که برخی از آنها عبارتند از: آمریکا همچنان تلاش می‌کند تا از نفوذ بیشتری در منطقه بیش از هر قدرت دیگری برخوردار شود، اما این نفوذ کاهش خواهد یافت. آمریکا از سوی سیاست‌های خارجی دیگری نیز به چالش کشیده خواهد شد. اتحادیه اروپا کمک کمتری در عراق پیشنهاد می‌دهد و احتمالا خواستار دیدگاه متفاوتی برای مشکل فلسطین خواهد شد. ایران یکی از دو کشور قدرتمند در منطقه خواهد بود. ایران دارای ثروت زیادی است، قدرتمندترین نفوذ خارجی در عراق محسوب می‌شود و سلطه قابل ملاحظه‌ای بر حماس و حزب‌الله دارد. ایران یک قدرت کلاسیک با تمایلاتی برای بازسازی منطقه به شکل تصور خودش خواهد بود و پتانسیلی برای ترجمه اهداف خود به واقعیت خواهد داشت. علاوه‌بر آن پیش‌بینی می‌شود اسلام خلاء سیاسی و اخلاقی را در جهان عرب پر کند و اساسی را برای سیاست اکثریت مردم منطقه ایجاد نماید.