کوتاه شدن عمر مدیریت در ایران

سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی نتایج تحقیقی را درباره عمر مدیریت وزیران و استانداران در سال‌های بعد از انقلاب منتشر کرده است.
این طرح که "دوره ماندگاری مدیریت در ایران" نام دارد، نشان می‌دهد که عمر مدیریت در میان وزرا و استانداران در طول سال‌های بعد از انقلاب هر ساله بیشتر شده است.
میانگین دوره ماندگاری هر وزیر در سال‌های بعد از انقلاب به طور متوسط 40 ماه بوده است. این در حالی است که به غیر از دو سال و نیم اول انقلاب، عمر دولت‌ها هشت سال بوده است و میرحسین موسوی، اکبر هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی هر کدام یک دوره هشت ساله مدیریت کشور را عهده دار بوده‌اند و در یک شرایط طبیعی باید دوره ماندگاری وزیران بیشتر از 40 ماه باشد.
نتایج این بررسی نشان می‌دهد در دو سال و نیم اول انقلاب تا سال 1360 ثبات مدیریت وزرا حدود یک سال بوده اما در فاصله سال‌های 1360 تا 1368 (دولت میر حسین موسوی) طول عمر وزرا به 45 ماه رسیده است. بعد از جنگ و در دولت آقای هاشمی رفسنجانی (1368تا 1376) ثبات مدیریت وزرا به 69 ماه رسیده که بیشترین دوره ثبات وزرا در میان دولت‌های بعد از انقلاب است. در دوران ریاست جمهوری آقای خاتمی (1376 تا 1384) متوسط ماندگاری وزرا به 56 ماه رسیده که نسبت به دولت قبلی 13 ماه کاهش نشان می‌دهد. براساس این گزارش طی دو سال و نیم بعد از انقلاب 50 نفر، در دولت آقای موسوی 61 نفر، در دولت آقای هاشمی 43 نفر و در دولت آقای خاتمی 39 نفر سمت وزارت داشته‌اند.
البته در گزارش سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کسانی که دو یا سه دوره به صورت متوالی وزیر بوده‌اند، به همان تعداد محاسبه شده‌اند. از 150 وزیر مورد بررسی 24 نفر دارای دیپلم، 51 نفر لیسانس، 43 نفر فوق لیسانس، 36 نفر دکترا داشته‌اند و مدرک 39 نفر نامشخص اعلام شده است. دوره ماندگاری وزرایی که مدرک لیسانس داشته‌اند با حدود 51 ماه بیشتر از سایرین بوده و بعد از آنها به ترتیب دارندگان فوق لیسانس با 43 ماه و دکترا با 36 ماه در رده‌های بعدی قرار دارند.
براساس نتایج این بررسی، در میان وزرا، بیژن زنگنه وزیر سابق نفت ماندگارترین وزیر جمهوری اسلامی است که 20 سال در سه وزارتخانه جهاد سازندگی، نیرو و نفت وزیر بوده است.
علی اکبر ولایتی نیز که تا پیش از دولت اصلاحات وزیر امور خارجه بوده با حدود 16 سال ماندگارترین وزیر در یک وزارتخانه بوده است.
ابوالحسن بنی‌صدر و محمدجواد تندگویان به ترتیب در وزارتخانه‌های امور خارجه و نفت هر کدام با یک ماه کمترین دوره ماندگاری را در بین وزرا داشته‌اند. تند گویان در اوایل جنگ هشت ساله با عراق به اسارت نیروهای عراقی در آمد و به شهادت رسید. براساس نتایج بررسی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، وزرای صنایع و معادن با میانگین 67 ماه بیشترین و وزرای اقتصاد و دارایی با میانگین 24 ماه از کمترین ثبات مدیریت برخوردار بوده‌اند. به این ترتیب وزارت اقتصاد و دارایی در 25 سال گذشته 13 وزیر به خود دیده و تقریبا هر دو سال یک وزیر داشته است.
میانگین دوره ماندگاری استانداران بعد از انقلاب 30 ماه بوده و هر استاندار به طور متوسط دو سال و نیم در این سمت فعالیت کرده است.
تهیه‌کنندگان گزارش، کوتاهی دوره استانداران را با توجه به مسئولیت سنگین استانداری و تحولات ناشی از انتخابات نامطلوب توصیف کرده‌اند.
میانگین دوره مدیریت استانداران در دو سال و نیم ابتدای انقلاب به طور متوسط یک سال، در دوره آقای موسوی 31 ماه و در دوره آقای هاشمی رفسنجانی و آقای خاتمی حدود 45 ماه بوده است. براساس این بررسی، از سال 1368 یعنی بعد از جنگ هشت ساله با عراق میانگین ماندگاری استانداران در ایران به 40 ماه افزایش یافته است. در میان استانداران، حمید طهایی با بیش از 17 سال و محمد جهرمی وزیر فعلی کار با بیشتر از 15 سال بیشترین مدت را در استان‌های مختلف استاندار بوده‌اند. بعد از سا ل1368 استان تهران با 64 ماه بیشترین دوره ثبات مدیریت و استان چهارمحال و بختیاری با 24 ماه کمترین دوره ثبات مدیریت استانداری را در میان استان‌های کشور دارا بوده‌اند. در میان استاندارانی که تنها در یک استان بیشترین دوره استاندار بوده‌اند به ترتیب حسین طاهری با 126 ماه در تهران، حسین مرعشی نماینده سابق مجلس با 97 ماه در کرمان، حمید طهایی با 95 ماه در سمنان و غلامعلی سفید با 94 ماه در یزد بیشترین دوره ماندگاری را در یک استان به صورت متوالی داشته‌اند. احمد هومن در کهکیلویه و بویر احمد و عباس سمیعی در استان مرکزی هر کدام با سه ماه کمترین ثبات را در استانداری داشته‌اند. در دو سال و نیم اول انقلاب 81 نفر، در دولت آقای موسوی 88 نفر،‌ در دولت آقای هاشمی رفسنجانی 61 نفر و در دوره آقای خاتمی 70 نفر استاندار بوده‌اند. قرار است در ادامه اجرای این طرح، عمر مدیریت در سایر سطوح از مدیران ارشد و میانی گرفته تا مدیران پایه نیز از مجموع داده‌هایی که تهیه شده استخراج و منتشر شود.