علم باید هویت‌ساز باشد

استاد دروس خارج حوزه‌های علمیه شکوفایی و سعادت علوم اسلامی را در گرو تمسک به قرآن، نهج‌البلاغه و برخی کتب برجسته اسلامی دانست و افزود: منظور از علم دانشی است که هویت‌ساز است و نه هویت‌برانداز.
به گزارش خبرگزاری شبستان، آیت‌الله عبدالله جوادی آملی در دومین روز کنگره نهضت نرم‌افزاری، تولید علم و آزاداندیشی در تالار مدرسه عالی دارالشفای قم گفت: منظور از علم دانشی است که هویت‌ساز است و نه هویت‌‌برانداز و اگر دانشی برای ساخت سلاح‌های جمعی که نمونه‌ای از فتنه می‌باشد استفاده شود، هویت‌برانداز است و نه هویت‌ساز. وی ادامه داد: دین ما دین علمی است و فراگیری علوم در ادعیه و روایات ما راه یافته است به طوری که همراهی با علم و عمل همواره به حوزویان و دانشگاهیان توصیه شده است.
وی با اشاره به علم هویت‌ساز و همراهی آن با عمل گفت: علم صرفا هویت‌ساز نیست بلکه عقل و انگیزه و اندیشه باید حضور داشته باشند تا محصول علمی مناسبی را ارائه دهند و کثرت این دو به وحدت برسد. وی حیات عالمانه را برابر با حیات معقول و طیبه دانست و گفت: وقتی حیات طیبه می‌شود زندگی تازه‌ای به فرد داده شده است و قطعا حیات دنیا طیب‌شدنی نیست پس آنچه می‌تواند به برنامه این دنیا هویت بخشد همان عقل و دین است.
این مفسر قرآن کریم با اشاره نیاز جامعه به وحدت تصریح کرد: اگر علوم فراوان موجود به هویت جمعی نرسد جامعه را به وحدت نمی‌رساند و جامعه‌ای به وحدت می‌رسد که کثرت علوم مختلف ان در سایه وحی به یگانگی برسد. آیت‌الله جوادی آملی بازگویی علوم اسلامی و تشکیل همایش‌های نرم‌افزاری و تولید علم را در وحدت حوزه و دانشگاه موثر دانست و گفت: باید همه علوم به هم بپیوندند و یک رشته جمعی را زیر پوشش معارف وحی تشکیل دهد.
وی به جایگاه دانشجویان در دنیای امروز اشاره و خاطرنشان کرد: جامعه باید در حالت عادی مانند سلسله جبالی باشد که کسی به آن کاری ندارد و جرات تجاوز به اقتدار آن را در خود احساس نکند در همین راستا از زمانی که دانشجویان ما در سراسر کشور حلقه انسانی تشکیل داده‌اند دیگر کسی نتوانست به حقوق آنها تعرض کند و همه شاهد این اقتدار بودند.
وی با تاکید بر عدم تقابل حوزه و دانشگاه و علوم تدریس شده در آن افزود: علومی که قبلا در حوزه رایج بوده امروزه گسسته شده و بخشی از آن در حوزه و در بخش دیگر در دانشگاه تدریس می‌شود و هیچ درگیری و تقابلی در این دو نهاد دیده نمی‌شود این در حالی است که بپذیریم کلیه علوم زیرمجموعه وحی الهی است در نتیجه حوزه و دانشگاه متحد می‌شوند و این علوم هویت‌ساز خواهند بود.
مفسر بزرگ قرآن کریم شکوفایی و سعادت علوم اسلامی را در گرو تمسک به قرآن، نهج‌البلاغه و برخی کتابهای برجسته اسلامی دانست و افزود: در صورت به کارگیری تعالیم و آموزه‌های آنها علوم ما هماهنگ می‌شود و همه علوم از الهیات و عرفان بهره گرفته و در محضر وحی حاضر خواهند شد. وی ادامه داد: علوم هنگامی با هم هماهنگ‌اند که به زندگی ما هویت طیبه ببخشند و اگر شکوفا شدن و هماهنگی این را طلب می‌کنید به سوی معارف اصیل پیش بروید. استاد دروس خارج حوزه علمیه خاطرنشان کرد: علوم جزئی شامل مبانی اولیه هر دانشی می‌شود مانند علوم تجربی، تجربه‌ای که در مورد آغاز و انجام جهان نمی‌تواند هیچ سخنی بگویند و یا در مورد آن شک کنند بلکه این علوم با تفکر عقلانی خود مبانی اصلی را از اخلاقیات، عرفان و گاهی ریاضیات می‌گیرند. وی تاکید کرد: علم باید هویت‌ساز بوده و در جامعه به عینیت رسیده و کاربرد داشته باشد.
وی اظهار داشت: هویت جمعی ما متعلق به جامعه‌ای است که در آن زندگی می‌کنیم. آنچه می‌تواند به برنامه زندگی انسان هویت بخشد همان عقل و دین است و اندیشه‌ها و علوم فراوان از هر صنفی باید برای این هویت‌بخشی در کنار دین تلاش کنند. آیت‌الله جوادی آملی با اشاره به اینکه کثرت علوم جامعه را دچار هرج و مرج می‌کند، افزود: هیچ یک از حکما عقیده ندارند که آنچه عارفان و حکیمان می‌فهمند همتای وحی است و همگان همواره وحی را سیمرغ علوم دانسته‌اند که همه علوم زیر آن پر می‌کشند. در کتاب شفای بوعلی سینا به علوم متفاوتی با کثرت فراوان اشاره شده است و تنها وحدت این علوم بیانگر سعادت جامعه تلقی شده است.
آیت‌الله جوادی املی فلسفه الهی را برای عرفانیات به منزله منطق عنوان کرد و گفت: هنگامی که عارفی قصد دارد یافته‌های خود را عرضه کند، علم فلسفه ابزار لازم برای عرضه آن را در اختیارش قرار می‌دهد. گفتنی است دومین کنگره نهضت نرم‌افزاری، تولید علم و آزاداندیشی پس از میزگرد «علم، حوزه و معرفت دینی» با اهدای جوایز به مقالات برتر به کار خود پایان داد.
شکاف حوزه و دانشگاه منشأ همه مشکلات کشور بوده است
آیت‌الله «عبدالله جوادی آملی» گفت: منشا همه مشکلات ما در ربع قرن گذشته ناشی از شکاف بین حوزه و دانشگاه بوده است. وی در سومین همایش «هم‌اندیشی حوزه و دانشگاه» در مدرسه عالی دارالشفای قم افزود: وحدت این دو قشر زمینه‌های رشد جامعه را فراهم خواهد کرد. وی گفت: این جدایی‌ها باعث شد تا برخی حوزه علمیه را حوزه تعهد و دین، و دانشگاه را حوزه تخصص و علوم تجربی بدانند.
وی اضافه کرد: ناهماهنگی و شکاف به وجود آمده زمینه را برای زیر سوال رفتن جایگاه ولایت فقیه فراهم کرده و حتی برخی افراد جایگاهی برای آن قایل نباشند. آیت‌الله جوادی آملی افزود: ضرورت دارد تا آسیب‌های پیش روی وحدت این دو قشر مورد توجه و بررسی دقیق عالمان و اندیشمندان حوزه و دانشگاه قرار گیرد. این استاد برجسته حوزه علمیه قم گفت: برخی در بحث اسلامی کردن دانشگاهها تنها به جزئیاتی چون جدایی دختر و پسر، برگزاری نماز و دعای کمیل توجه کرده‌اند حال آنکه نسبت به مسایل مهمتر کم‌توجهی شده است. وی بیان داشت: نباید گذاشت تا وحدت حوزه و دانشگاه تنها به یک روز خلاصه شود و آن هم صرفا تبدیل به یک مراسم ترحیم برای شهید مفتح گردد.
وی اظهار داشت: امامت جامعه را اندیشه بر عهده دارد، ایجاد انگیزه در کنار اندیشه باعث رسیدن به وحدت می‌شود و در صورت تحقق چنین وحدتی جامعه به تعالی دست خواهد یافت.