چهاردهمین اجلاس رسمی دوره سوم مجلس خبرگان پس از چهار روز بحث و جدل علمی و فقهی به پایان رسید و خبرگان رهبری این بار نیز مردم را در جریان اخبار و مذاکرات اصلی و درونی خود قرار ندادند و صرفا پس از پایان جلسات برخی از اعضای برجسته خبرگان گوشهای از مذاکرات را در جمع خبرنگاران مطرح میکنند که البته بیشتر مباحث حاشیهای مطرح میشود.
تاکنون خبرگان رهبری در گزارشهایی که ارائه کرده به مسائل مربوط به ولایت فقیه و بررسی شرایط و ویژگیهای رهبری و این که رهبری همچنان از شرایط لازم برای ادامه کار خود برخوردار است یا نه، که از وظایف اصلی خبرگان محسوب میشود، بحثی را به بیرون از مجموعه خود و افکار عمومی جامعه منتقل کرده است.
یکی از مباحثی که اخیرا مطرح شده بود، بحث بر سر تغییر و اصلاح قانون انتخابات مجلس خبرگان رهبری بود که تعدادی از اعضای این مجلس این طرح را ارائه کردهاند تا از این پس مرجع دیگری غیر از شورای نگهبان حق تائید یا رد صلاحیت اعضای این مجلس را داشته باشند.
مجید انصاری نماینده استان تهران در مجلس خبرگان رهبری در پایان چهاردهمین نشست دوره سوم این مجلس در گفتوگو با خبرنگاران افزود: این طرح در پایان جلسه مجلس خبرگان اعلام وصول شد. انصاری افزود: این طرح به کمیسیون آییننامه مجلس خبرگان ارجاع میشود تا مورد بررسی قرار گیرد و سپس در نشست آینده مجلس خبرگان در صحن مطرح خواهد شد.
بر پایه قانون انتخابات مجلس خبرگان رهبری در حال حاضر شورای نگهبان مرجع تایید صلاحیت داوطلبان نامزدی در مجلس خبرگان رهبری است.
در آییننامه اجرایی قانون انتخابات مجلس خبرگان مصوب تاریخ 18 مهر 1361 شورای نگهبان، در خصوص شرایط انتخابشوندگان آمده بود: "داوطلبان عضویت در مجلس خبرگان باید گواهی سه نفر از استادان معروف درس خارج حوزههای علمیه مبنی بر واجد شرایط بودن خود را در زمان ثبتنام ارائه و تسلیم دارند".
همچنین برپایه یک تبصره از این آییننامه کسانی که رهبر صریحا و ضمنا اجتهاد آنان را تایید کرده است و کسانی که در مجامع علمی یا نزد علما بلاد خویش شهرت به اجتهاد دارند نیازمند به ارائه گواهی مذکور نمیباشند". بعد از درگذشت امام خمینی در اواخر خبرگان اول مجلس خبرگان این بخش از قانون را تغییر داد و تایید صلاحیت کاندیداها از نظر علمی و اخلاقی را در اختیار شورای نگهبان قرار داد.
یکی از اعضای مجلس خبرگان رهبری چند روز پیش از تشکیل چهاردهمین نشست دوره سوم این مجلس پیشنهاد تشکیل مرجع دیگری غیر از شورای نگهبان را برای تایید صلاحیت داوطلبان نامزدی در انتخابات مطرح کرده بود.
شورای نگهبان برپایه تفسیر قانون اساسی مجلس خبرگان را مرجع تغییر آییننامه مربوط به خود تعیین کرده است. اصل 111 قانون اساسی وظیفه مجلس خبرگان را مشخص کرده است.
برپایه این اصل هرگاه رهبر از انجام وظایف قانونی خود ناتوان شود یا فاقد یکی از شرایط مذکور در اصل 109 گردد یا معلوم شود از آغاز فاقد بعضی از شرایط بوده است از مقام خود برکنار خواهد شد. تشخیص این امر به عهده خبرگان مذکور در اصل یکصد و هشتم میباشد. در صورت فوق یا کنارهگیری یا عزل رهبر خبرگان موظفند در اسرع وقت نسبت به تعیین و معرفی رهبر جدید اقدام نمایند". در اصل 109 قانون اساسی علاوه بر "صلاحیت علمی لازم برای افتا در ابواب مختلف فقه و عدالت و تقوا" بر "بینش سیاسی و اجتماعی، تدبیر، شجاعت، مدیریت و قدرت کافی برای رهبری" تاکید شده است.
باید شرایط حضور زنان فاضله در خبرگان فراهم شود
از جمله نواقص موجود دستگاه برگزارکننده و ناظر یعنی شورای نگهبان است به گونهای که خود و اعضای آن میتوانند کاندیدا باشند.
انصاری خاطرنشان ساخت: در هیچ کجای دنیا پذیرفتنی نیست رقیب صلاحیت رقیب خود را بررسی و تایید کند.
وی در تشریح برخی دیگر از نواقص موجود در قانون انتخابات مجلس خبرگان افزود: در حال حاضر در برخی حوزههای انتخابیه یک نفر کاندیدا وجود دارد و یک نفر هم سهمیه استان در خبرگان است و انتخابات با این شرایط برگزار میشود در حالی که این مساله با عرف انتخابات سازگار نیست.
وی از ارائه طرحی از سوی تعدادی از اعضای خبرگان با عنوان اصلاح آییننامه و قانون انتخابات مجلس خبرگان خبر داد و اظهار داشت: این طرح که از سوی هیئت رییسه اعلام وصول شد به کمیسیون آئیننامه ارجاع خواهد شد و امیدوارم با جلب نظر دیگر اعضای خبرگان انتخابات آتی را قانونی و جامع برگزار کنیم. عضو خبرگان رهبری افزود: رهبر نباید تنها شرط فقاهت داشته باشد بلکه باید مدیر و مدبر باشد و قانون نیز وظایف سنگین برعهده رهبری گذاشته است.
وی با اشاره به اینکه مجلس خبرگان علاوه بر فقیهان باید از کارشناسان علم مدیریت و فرماندهی و جنگ و موارد دیگر برخوردار باشد گفت: پنجاه درصد جمعیت کشور بانوان هستند و باید شرایطی را فراهم کنیم که زنان فاضله و دانشمندکشور در خبرگان حضور پیدا کنند. وی در خصوص جوانگرایی در مجلس خبرگان گفت: براساس قانون فعلی عضویت در این مجلس شرایطی دارد که از آن جمله اجتهاد است و اگر اجتهاد را براساس روند کنونی حوزههای علمیه تعریف کنیم فاصله طولانی باید طی شود تا یک نفر به درجه اجتهاد برسد.
انصاری با اشاره به اینکه جوانگرایی در هر زمینه باید متناسب با موضوع آن باشد گفت: وجود چهرههای پرنشاط و فعال میتواند به افزایش کارایی منجر شود اما جایگاه خبرگان با توجه به وظیفه انتخاب رهبر و نظارت بر کار ایشان اقتضاء نوعی مقبولیت اجتماعی و پختگی سیاسی را میطلبد.
پیشنهاد علنی شدن جلسات خبرگان مطرح شده است
هاشمیرفسنجانی پس از پایان اجلاسیه چهاردهم مجلس خبرگان هنگامی که قصد داشت سوار اتومبیلش شود، به سوالات خبرنگاران پاسخ داد. وی در پاسخ به این سوال مبنی بر اصلاح قانون انتخابات خبرگان گفت: تاکنون در مورد تاخیر در برگزاری انتخابات خبرگان صحبتی نشده است بنا نداریم این مساله را در اجلاس خبرگان مطرح کنیم، ممکن است این حرفها در جاهای دیگر زده شود که نظرات شخصی افراد است. البته در اجلاس اخیر در مورد اصلاح قوانین انتخابات خبرگان پیشنهادی مطرح شد که باید در کمیسیون مربوطه برای دوره بعدی رسیدگی شود.
وی در مورد شرایط تایید صلاحیت خبرگان نیز گفت: در اجلاس اخیر نظراتی نیز در این خصوص مطرح شد که بررسی میشود.
نماینده تهران در مجلس خبرگان همچنین اظهار داشت: در مورد برگزاری علنی جلسات خبرگان نیز پیشنهادهایی مطرح شد مبنی بر اینکه تمام جلسات علنی شود و در مورد بخش غیرعلنی تصمیمگیری شود. خبرنگاری از هاشمیرفسنجانی پرسید آیا حضور شما در قم برای انجام فعالیتهای حوزوی و تدریس صحت دارد یا خیر؟ وی پاسخ داد: قبلا تصمیم داشتم بخشی از وقتم را برای انجام فعالیتهای حوزوی در قم بگذرانم اما تا به حال نتوانستهام. کارهایی که در تهران دارم وقتم را گرفته و تاکنون اجازه چنین کاری را نداده است. هاشمیرفسنجانی در پاسخ به سوال دیگر در مورد شایعاتی مبنی بر کنارهگیری محسن رضایی از دبیری مجمع تشخیص مصلحت نظام اظهار داشت: شایعات مربوط به کنارهگیری آقای رضایی درست نیست. ایشان کارش را به خوبی انجام میدهد.
وی همچنین در پاسخ به این سوال که سفرش به عربستان صحت دارد یا خیر گفت: قرار است در آینده نزدیک برای زیارت به عربستان بروم.
انتخاب مردم امامت را از انشایی به فعلیت میرساند
در ادامه جلسه آیتالله مشکینی سخنان کوتاهی درباره نبوت و ولایت ایراد کرد.
وی گفت: نبوت با رحلت پیامبر(ص) منقطع شد. وی افزود: گروهی میگویند امامت الهی با رحلت پیامبر(ص) تمام شد و این امر به مردم واگذار شد، اما علمای شیعه معتقدند امامت بعد از رحلت پیامبر ادامه یافت و 12 نفر برای تمام عمر دنیا خواهند بود.
رییس مجلس خبرگان رهبری امامت معصومین را الهی دانست که مردم هیچ دخالتی در آن ندارند.
وی افزود: بعد از ائمه معصوم نیز بعضیها شعبه شخصی میشوند.
یعنی مثل مالک اشتر از طرف ائمه معصوم(ع) انتخاب میشوند.
وی افزود: این شعبه کلی امامت انشایی است که ممکن است افراد متفاوتی باشند که انتخابات ولایت امر از بین واجدین شرایط با مردم است.
رییس مجلس خبرگان گفت: انتخابات مردم امامت را از انشائی به فعلیت میرساند و این معنای مردمسالاری دینی است.
وی صفات ذکر شده برای رهبری در اصل 105 قانون اساسی را مربوط به امامت انشایی و اصل 107 را مربوط به فعلیت دانست که خبرگان رهبری از بین واجدین شرایط اعلم را انتخاب میکنند.
بیانیه پایانی اجلاس خبرگان
در آغاز ماه پربرکت شعبان که نشاطبخش عبادت و نویدبخش عدالت جهانی است چهاردهمین اجلاس سالیانه مجلس خبرگان رهبری تشکیل گردید تا بار دیگر منتخبان ملت به بررسی مسائل کلان جامعه پرداخته و مسئولیت خطیر خود را پیگیری نمایند و برای اجلاس فرصتی است تا اعضای مجلس خبرگان به طرح دیدگاههای خود در مسائل گوناگون داخلی و بینالمللی بپردازند.
با این روند قانونی منصب ولایت و رهبری از استحکام لازم برخوردار بوده و در برابر آسیبهای احتمالی صیانت میشود، علاوه بر آنکه موقعیت مردمی و ماهیت انتخابی چنین نهادی نشان از مردمسالاری دینی در جمهوری اسلامی ایران دارد و از توام بودن قدرت و مسوولیت در همه مراتب مدیریت نظام اسلامی حکایت میکند.
اینک با تبریک ایام فرخنده بعثت پیامبر گرامی اسلام و ولادت حضرت سیدالشهداء (روز پاسدار) و حضرت زینالعابدین امام سجاد(ع) و حضرت اباالفضل العباس(ع) (روز جانباز) به عموم مسلمانان به ویژه ملت شریف ایران توجه هموطنان عزیز را به مسائل ذیل جلب مینماییم:
1- با تشکیل جمهوری اسلامی ایران و تدوین قانون اساسی موضوع ولایت فقیه و رهبری با ویژگیهای برتر فقاهت، عدالت، شجاعت و مدیریت که یک آرمان اصیل اسلامی بود در کشور ما رسمیت و عینیت یافت و تجربه نظام ما نشان داد که با این رکن استوار دفاع از حاکمیت تحقق آرمانهای اسلامی انسجام و همبستگی ملی و مقاومت در برابر قدرتهای شیطانی تضمین میگردد.
2- با تشکر از حضور مردم در انتخابات ریاست جمهوری و تقدیر از زحمات دولتهای گذشته آغاز به کار دولت جدید را به رییسجمهور محترم و اعضای کابینه تبریک میگوییم. امید است دولت محترم با استفاده از تجارب ارزشمند کشور و مدیران کارآمد و کارآفرینان عرصههای گوناگون اقتصادی، فرهنگی و سیاسی و با تکیه بر رهنمودهای مقام معظم رهبری مدظله در جهت تحقق چشمانداز بیست ساله و برنامه چهارم و وعدههای داده شده راهکارهای اجرایی و عملیاتی کردن آن را فراهم نمایند.
البته تحقق وعدههای دولت، در گرو بکارگیری همه نیروهای معتقد به نظام و مبانی آن، استفاده از اصل برنامهریزی و پرهیز از اقداماتی سطح و جناحی است.
3- در اختیار داشتن دانش پیشرفته هستهای و انجام فعالیتهای صلحآمیز هستهای حق مسلم و قطعی ملت ایران است که هیچ کسی نمیتواند بر سر آن مصالحه کند.
دولت جمهوری اسلامی هرچند در دو سال اخیر تلاشهای فراوانی برای ابهامزدایی و شفافسازی انجام داد و در مذاکرات بینالمللی خود به تبیین مواضع نظام و دفاع از آنها پرداخت ولی عکسالعمل نامناسب دولتهای اروپایی و آژانس بینالمللی بر این اقدامات اطمینانساز آسیب رساند و وجدان عمومی ملت غیور ایران را جریحهدار ساخت.
4- در آستانه سال جدید تحصیلی و باز شدن دانشگاهها و مراکز آموزش عالی و مدارس قرار داریم که ضمن آرزوی موفقیت برای کلیه دانشجویان و دانشآموزان و اساتید و معلمان و مربیان خدمتگزار از تمامی این عزیزان میخواهیم تا با تلاش مضاعف و مستمر بر کسب علم و دانش و فناوری و مهارت و تخصص همراه با رشد اخلاقی و معنوی و فضایل الهی و انسانی بیافزاید.
5- کشور همسایه مسلمان ما عراق در حالی که همچنان نیروهای نظامی بیگانه در آن حضور و سلطه دارند از ناامنی و برخوردهای خشونتآمیز رنج میبرند.
فاجعه خونین روز شهادت امام کاظم در شهر کاظمین نمونهای از حوادث دلخراش عراق است که مسوولیت آن با اشغالگران است.
6- یکی از خطرات و چالشهای بزرگ جهان اسلام تهاجم و بلکه شبیخون فرهنگی غرب و استکبار و صهیونیسم نسبت به اسلام و مسلمانان و توطئههای پشت پرده و نقشههای شیطانی آنها علیه وحدت و هویت و سربلندی دنیای اسلام و کشورهای اسلامی است که در این راستا لازم است خبرگان جهان اسلام با هوشیاری در جهت شناسایی و خنثیسازی این توطئهها اقدام نموده و از کیان امت اسلامی در برابر تهدیدات بیگانگان صیانت نمایند.
7- مردم مسلمان فلسطین این روزها خروج نیروهای اشغالگر از بخشی از وطن خود را جشن میگیرند.
خروج از نوار غزه که به رغم خواست اشغالگران بر آنان تحمیل گردید، ثمره جهاد و مقاومت ملت مظلوم فلسطین است مقاومتی که متجاوزان ددمنش را دیروز از جنوب لبنان و امروز از نوار غزه و فردا - انشاءالله - از سراسر وطن اسلامی با خفت بیرون رانده و میراند.
8- ضمن ابراز تاسف نسبت به آسیبدیدگان طوفان کاترینا از سیاستهای دوگانه و برخوردهای تبعیضآمیز دولتمردان آمریکا انتقاد نموده و ضعف و بیکفایتی آنان را در رسیدگی به ملت خودشان محکوم مینماییم.
9- سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بر اصل عزت، حکمت و مصلحت استوار بوده و بر تعامل سازنده با جهان و کشورهای همسایه و منطقه و بر ادامه سیاست تنشزدایی و اعتمادسازی با کشورهای غیرمتخاصم تاکید نموده.
10- همه مسلمانان صرف نظر از قومیت، نژاد، زبان، کشور مذهب به اسلام عزیز و دفاع از هویت اسلامی خویش نموده و به تفرقهافکنان و توطئهگران اجازه میدانداری ندهند.
مسلمانان باید مصالح امت اسلامی را بر مصالح و منافع شخصی گروهی ملی و مذهبی خویش مقدم داشته و در تمام حرکتها و مواضع فرهنگی سیاسی و اجتماعی خویش این اصل اساسی را نصبالعین قرار دهند.
با توجه به اهمیت تبیین معارف اسلامی و به ویژه مراسم مربوط به اهل بیت علیهم السلام و تاثیر سازنده اینگونه مراسم و تبیین تریبونی آنها و با توجه به اهمیت پاسداری از این گوهر ارزشمند پیشنهاد میکنیم که: در عرصه محتوایی از همه آنها که تریبون در دست آنهاست خطبا و مداحان محترم مدیران محترم برنامههای مذهبی صدا و سیما میخواهیم از جنبههای الگویی امامان معصوم سلامالله علیهم اجمعین استفاده کرده از طرح مطالب سست و موهن و بیمبنا و غلوآمیز و غیرواقعی و ذلتآمیز نسبت به اهل بیت(ع) خودداری کنند. از مقام معظم رهبری، مدظله العالی انتظار داریم نهاد یا افرادی را مامور فرمایند که با هماهنگی دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری به ساماندهی امر مراسم دینی به ویژه مساله مهم مداحی اقدام شود و هیاتی اندیشمند بر برنامههای مذهبی صدا و سیمای جمهوری اسلایم نظارت کنند تا پیوسته شاهد مطالب ارزشمند و عمیق در عرصه معارف اسلامی باشیم.
با آرزوی طول عمر پربرکت برای رهبر بزرگوار انقلاب اسلامی