قانون اساسی عراق؛ بیم‌ها و امیدها

در عراق چه می‌گذرد؟ آیا این کشور روی آرامش به خود خواهد دید؟ هر روز موج انفجار، بخشی از این کشور پرنفت را به خون می‌کشد و باز شهروندان منتظر انفجاری دیگرند.
نظامیان آمریکایی عملیات تهاجمی مشت آهنین را در غرب عراق به پایان رساندند. یکی از فرماندهان قوای آمریکا در عراق در این مورد گفت، این عملیات در مرز سوریه انجام شد و به کشته شدن 50 شورشی منجر گشت. او اظهار داشت که در این عملیات 1000 سرباز آمریکایی شرکت داشتند و در نواحی مرزی با سوریه، پاسگاه‌های متعددی برقرار شده تا از این طریق از ورود اعضای شبکه تروریستی القاعده به عراق جلوگیری شود.
اما متن قانون اساسی عراق که قرار است به زودی در یک همه‌پرسی به رای گذارده شود، از جمعه پیش در سراسر این کشور پخش می‌شود و به دست مردم می‌رسد تا آنها با خواندن متن این قانون از مطالب آن با خبر گردند.
در خبرها آمده است که بعضی از شهروندان عراقی از دریافت متن قانون اساسی سرباز می‌زنند و علاقه‌ای به دریافت آن از خود نشان نمی‌دهند.
مطلعان امور عراق براین نظرند که آنها یا مطالب موجود در اساسنامه آینده عراق مخالف‌اند و یا این که از ترس نیروهای شورشی از دریافت آن خودداری می‌ورزند. حمزه البایدحانی، یک مرد 60 ساله به خبرنگار آسوشیتدپرس در این مورد گفته: مغازه‌دار محله ما از پخش بروشورهای مربوط به قانون اساسی خودداری می‌کند، زیرا مردان مسلح او را تهدید کرده‌اند که در صورت پخش مغازه‌اش را به آتش خواهند کشید. گفته می‌شود که حتی بعضی از پخش‌کنندگان بروشور هم در کار توزیع آن ایجاد اشکال می‌کنند تا این مهم‌ترین رکن قانونی کشور به دست مردم نرسد.
گفتنی است که شنبه آینده همه‌پرسی در مورد قانون اساسی عراق در سراسر این کشور برگزار می‌شود و مسئولان امور حدس می‌زنند که نا زمان موج انفجارها باز هم افزایش می‌یابند و در این راستا، این شیعیان برجسته عراقی هستند که بیشتر از بقیه مورد حملات شوروشیان قرار می‌گیرند. گفتنی است که شیعیان موافق قانون اساسی عراقند و سنیان مخالف آن.
مخالفت سنیان به این علت است که آنها فکر می‌کنند در قانون اساسی آینده عراق امتیازات بیشتری برای شیعیان، که اکثریت مردم این کشور را تشکیل می‌دهند، و همچنین کردهای این کشور تعیین شده و آنها امتیازات گذشته خود را در زمان صدام حسین از آن برخوردار بودند، از دست خواهند داد.
امروز یک دانشجوی عراقی به خبرنگار آسوشیتدپرس گفت که او مخالف این قانون اساسی‌ست و به همین جهت مطالب آن را نمی‌خواند. این دانشجو در ادامه گفت: این قانون در آمریکا نوشته شده و حال قرار است در عراق قانونیت یابد. به نظر این دانشجو باید تمام مغازه‌دارانی که به پخش این قانون اساسی مبادرت می‌ورزند، مجازات شوند.
هوشیار زیباری، وزیر امور خارجه عراق و عضو حزب دمکرات کردستان این کشور در این مورد می‌گوید: در صورت تصویب نشدن قانون اساسی در رای‌گیری روز شنبه آینده، عراق با ناآرامی‌ عظیمی روبرو خواهد شد.
وزیر امور خارجه عراق این سخنان را در گفتگویی با خبرنگار روزنامه انگلیسی دیلی تلگراف اظهار داشته و ادامه داده است که نگرانی او در مورد تحریم انتخابات از سوی سنیان این کشور است. سنیان عراق بیم دارند که با تصویب قانون اساسی کشور از پول نفت به دست آمده در عراق به اندازه دو گروه قومی دیگر شیعه و کرد سود نبرند.
هوشیار زیباری، در گفتگوی دیگری با روزنامه عربی الحیات به انتقاد از سئریه پرداخت و گفت: مقامات این کشور حاضر نیستند جلوی ورود مبارزان ضددولت عراق را بگیرند. مبارزانی که از خاک سوریه مخفیانه به عراق وارد می‌شوند و به عملیات تروریستی دست می‌زنند. زیباری ادامه داد که این ادعای سرویه که جلوگیری از ورود مبارزان، از نظر تکنیکی برای دولت این کشور امکان‌پذیر نیست، نوعی طفره رفتن از حل این مشکل عمومی‌ست.
سخنان هوشیار زیباری، وزیر امورخارجه عراق و عضو حزب دمکرات کردستان این کشور، در حالی‌ست که خبرگزاری رویتر از بغداد گزارش داد، سنیان عراق همه‌پرسی شنبه آینده را بر سر قانون اساسی این کشور تحریم نمی‌کنند. انها از هواداران خود خواسته‌اند تا در انتخابات شرکت کرده، و مخالفت خود را با این انتخابات اعلام دارند.
عراقی‌ها چه می‌گویند؟
همه‌پرسی قانون اساسی عراق که از سوی کمیته تدوین قانون اساسی و نمایندگان منتخب مردم این کشور تهیه شده روز شنبه 23 مهر ماه (5 اکتبر) در سراسر این کشور برزگار می‌شود و مردم عراق می‌توانند با دادن رای «آری» یا «خیر» آن را تایید یا رد کنند.
با توجه به وجود اقوام و پیروان مذاهب مختلف در عراق این قانون پس از بحث‌های طولانی و اصلاحات زیاد سرانجام با برخی مخالفت‌های گروه‌های سیاسی سنی از جمله در خصوص مواد مربوط به برقراری نظام فدرال در این کشور نهایی شد و قرار است 15 میلیون عراقی واجدشرایط با دادن رای در همه پرسی شرکت کنند.
* همه‌پرسی و شخصیت‌های سیاسی
_ علامه سید محمدحسین فضل‌الله از مراجع شیعه لبنان در پاسخ به استفتاهای عراقیها با صدور فتوایی شرکت همه شهروندان عراق در همه‌پرسی قانون اساسی دایم این کشور را «واجب شرعی» خواند.
_ حمیدرضا آصفی سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران گفت: امیدورایم مردم عراق با اکثریت بالا در همه‌پرسی قانون اساسی شرکت کنند و طبیعی است هر رایی که مردم عراق بدهند، مورد احترام ایران است.
_ عبدالعزیز حکیم رهبر مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق از مردم این کشور خواست تا به پیش‌نویس قانون اساسی جدید رای موافق دهند.
_ مقتدا صدر روحانی شیعه عراقی طرفداران خود را به پیروی از دستورات مراجع دینی مبنی بر دادن رای مثبت به قانون اساسی عراق فراخواند.
_ بهااعرجی عضو کمیتع تدوین پیش‌نویس قانون اساسی عراق با بیان خوش‌بینی در خصوص حضور مردم عراق با درصد بالا در همه‌پرسی پیش‌نویس قانون و رای مثبت آنان، گفت همه گرو‌ه‌های سیاسی از نتایج همه‌پرسی پیش‌نویس قانون اساسی شگفت‌زده خواهند شد.
_ هوشیار زیباری وزیر امورخارجه عراق گفت: پیش‌نویس قانون اساسی با توافق نوشته شد، اما هیچ یک از طرف‌ها به طور کامل به خواسته‌های خود در این قانون دست نیافتند لذا همه طرف‌ها چه سنی، چه شیعه، چه کرد و سایرین نقطه‌نظراتی درباره این قانون دارند.
_ عمروموسی دبیرکل اتحادیه عرب در بیانیه‌ای با تاکید بر ضرورت اتخاذ موضع شفاف در قبال تحولات عراق تاکید کرد: قانون اساسی عراق که قرار است، 15 اکتبر جاری به همه‌پرسی گذاشته شود،به تنهایی تضمین‌کننده حل و فصل مشکلات عراق نخواهد بود.
_ علی دباغ عضو مجمع ملی عراق گفت، قانون اساسی دایم منشور ملی این کشور است و با تایید آن از سوی مردم عراق، تمامی مقررات و قوانین مربوط به رژیم صدام لغو می‌شوند.
_ جلال طالبانی رییس‌جمهوری انتقالی عراق در لندن گفت: برگزاری همه‌پرسی قانون اساسی دایم عراق نقطه عطفی در روند استقرار دموکراسی در این کشور است و دموکراسی نوپای عراق در حال حاضر از جانب گروهی اقلیت در معرض خطر قرار گرفته است.
_ لیث کبه سخنگوی دولت عراق با محکوم کردن تلاش گروه‌های شورشی برای تحریم همه‌پرسی قانون اساسی این کشور و کشتار غیرنظامیان، مصرانه از مردم عراق خواست تا در همه‌پرسی 15 اکتبر شرکت کنند.
_ کوفی‌عنان دبیرکل سازمان ملل از تجدید نظر مجمع ملی عراق در تصمیم خود درباره رای منفی دو سوم مردم سه استان عراق به همه‌پرسی قانون اساسی عراق استقبال کرد و گفت: تغییر مقررات قانون اساسی از سوی مجمع عمومی امری کاملا نامناسب بود و ما این مسأله را برای آنان روشن کردیم.
_ خانم بسیما یوسسف پتروز وزیر علوم و فناوری عراق در ایتالیا گفت: اگرچه پیش‌نویس قانون اساسی عراق مورد انتقاد سنی‌ها و اقلیت‌های دیگر قرار گرفته است، ولی در کل مردم به آن رای مثبت خواهند داد.
_ همام حمودی رییس کمیته تدوین قانون اساسی عراق درخواست آمریکا در بغداد برای ایجاد تغییراتی در متن این قانون را تا پیش از برگزاری همه‌پرسی، غیرممکن دانست و آن را در مسئولیت مجمع عراق اعلام کرد.
_ حسن‌بن طلال ولیعهد سابق اردن گفت: شهروندان عراقی باید در گفتگوهای ملی مشارکت کنند و این یک مساله اساسی است و اگر قانون اساسی عراق براساس رای‌گیری به تصویب برسد، مفاهیم آن را اجرا و تعمیم آن بر جامعه امری ضروری است و اگر تصویب نشود مشکل شبکه‌های تروریستی همچنان باقی خواهد ماند.
_ امیر سلطان‌بن عبدالعزیز ولیعهد عربستان در دیدار با جیمز اچ جفری دستیار ویژه وزیر امور خارجه آمریکا در امور عراق با تاکید بر لزوم حفظ وحدت و استقلال عراق، خواستار باقی ماندن این کشور به عنوان یک عضو عرب جامعه جهانی شد.
_ جرج بوش رییس‌جمهوری آمریکا هشدار داد که خشونت در عراق در آستانه برگزاری همه‌پرسی قانون اساسی دایم این کشور در ماه آینده شدت خواهد یافت و تروریست‌ها تلاش خواهند کرد تا رای‌گیری را بر هم بزنند و اراده آمریکا برای جنگ را سست کنند، اما انها سرانجام شکست خواهند خورد.
_ رجب طیب اردوغان نخست‌وزیر ترکیه گفت: برخی از مردم عراق قانون اساسی پیشنهادی را نامتناسب با خواسته‌های خود می‌دانند و اعراب اهل تسنن عراق نباید انتخابات را تحریم کنند و باید در پارلمان جدید این کشور نماینده داشته باشند.
_ مسعود بارزانی رییس حزب دمکرات کردستان عراق گفت: کردهای عراق مانند سایر مردم این کشور باید در همه‌پرسی قانون اساسی عراق شرکت کنند زیرا این منشور ملی خواست ملت عراق را برآورده می‌کند.
_ براساس طرح امنیت همه‌پرسی قانون اساسی عراق تمام مرزهای این کشور از 21 تا 25 مهر ماه بسته خواهد شد.
_ با بسته شدن مرزهای عراق با کشورهای همجوار، ظرف پنج روز تردد از گذرگاه‌های عراق به جز برای وسائط نقلیه حامل موادعذایی و دارو ممنوع خواهد بود.
_ برای تسهیل تردد خبرنگاران در سطح شهرها و سرکشی آنان به مراکز رای‌گیری روز 23 مهر کارت ویژه صادر می‌شود.
_ برای تامین امنیت همه‌پرسی قانون منع آمد و شد از ساعت شش بعدازظهر تا شش بامداد در روزهای بیست و یکم تا 25 مهر ماه اعمال خواهد شد.
_ پنج میلیون نسخه از متن پیش‌نویس قانون اساسی عراق از سوی سازمان ملل متحد چاپ و توسط گروههای عراقی به زبان‌های عربی، کردی، ترکمنی و چند زبان محلی دیگر ترجمه و توزیع می‌شود.
_ استفن دوجاریک سخنگوی دبیرکل سازمان ملل گفت: میلیونها نسخه قانون اساسی عراق برای برگزاری همه‌پرسی 23 مهر از طریق مراکز توزیع موادغذایی، رهبران قبایل، نهادهای غیردولتی و سازمانهای بین‌المللی و مجمع ملی این کشور در مناطق مختلف عراق میان مردم توزیع می‌شود.
_ دیندار زیباری نماینده منطقه کردستان عراق در سازمان ملل گفت: این سازمان یک میلیون نسخه از پیش‌نویس قانون اساسی را به زبان کردی چاپ و در میان کردهای منطقه کردستان عراق توزیع می‌کند.
_ برای توزیع نسخه قانون اساسی عراق سازمانهای غیردولتی، گروههای جامعه مدنی و سازمانهای بین‌المللی به دست‌اندرکاران همه‌پرسی کمک می‌کنند.
_ بیان جبر وزیر کشور عراق با اعلام ممنوعیت حمل سلاح با مجوز قانونی در زمان برگزاری همه‌پرسی در این کشور، گفت: در روز همه‌پرسی، دهها هزار مامور امنیتی در بغداد و سایر شهرها مستقر خواهند شد و با هرگونه اقدام تروریستی احتمالی به شدت مقابله می‌کنند.
_ از غروب روز جمعه پلیس عراق از تردد بین شهری و سفر شهروندان به خارج از کشور جلوگیری خواهد کرد و کلیه مرزهای بین‌المللی، فرودگاهها و بنادر بسته خواهند شد.
_ روزنامه دولتی «صباح» چاپ بغداد برای تشویق مردم به مطالعه قانون اساسی، سئوالاتی در مورد این قانون مطرح کرد و برای افرادی که پاسخ صحیح بدهند جایزه می‌دهد.
_ کمیته مستقل انتخاباتی عراق با کمک فنی و تدارکاتی سازمان ملل متحد بیش از دو هزار تن اقلام لازم مانند برگه آرا و صندوق‌های رای را برای برگزاری همه‌پرسی قانون اساسی عراق در میان استان‌های این کشور توزیع کرد.
_ براساس آمارهای سازمام ملل، 15 میلیون عراقی برای شرکت در همه‌پرسی قانون اساسی جدید این کشور در داخل عراق واجد شرایط هستند.
_ سازمان ملل متحد براساس قطعنامه 1546 شورای امنیت ماموریت دارد در برنامه‌ریزی و فراهم کردن مقدمات لازم برای اجرای همه‌پرسی قانون اساسی به کمیته مستقل انتخاباتی عراق که اردیبهشت 1383 تاسیس شد، کمک کند.