ماموریت شکست خورده اتحادیه عرب

یوسف محسن‌زاده
در حال حاضر یک هیات از اتحادیه عرب سرگرم دیدار از بغداد و ملاقات با سیاستمداران عراقی می‌باشد. قرار است این هیات، بسترهای مناسب جهت دیدار عمرو موسی دبیرکل اتحادیه عرب از بغداد را فراهم کند. سفر عمرو موسی نیز در جریان اجلاس وزرای خارجه عرب در جده و با اصرار وزیر خارجه عربستان که خواهان مداخله اتحادیه عرب در عراق تصویب شده است. سعود الفیصل، هم در واشنگتن و هم در ریاض نسبت به آنچه که آن را توسعه مداخله‌جویی ایران در مسایل عراق توصیف کرده بود، هشدار داد و اعلام کرد این مداخله‌جویی در زمانی صورت می‌گیرد که اعراب هیچگونه حضوری در این کشور ندارند.
در همین چارچوب است که عمرو موسی فرمان یافت تا در چارچوب برگزاری کنفرانس آشتی ملی به عراق سفر کند. همچنین گفته می‌شود که عمرو موسی درخواست ملاقات با صدام را نیز مطرح کرده است. طبعا، از نظر عربستان و اتحادیه عرب کنفرانس آشتی ملی، معنی ویژه خود را دارد. این کنفرانس به منظور ابقای هویت عربی عراق و یافتن راهی برای تعمیق حضور سیاسی اعراب سنی در سطوح بالای حاکمیت سیاسی و همچنین جلوگیری از تصویب فدرالیسم در قانون اساسی عراق، برگزار خواهد شد. با این حال، آشتی ملی، لزوما نیازمند حضور و توافق همه گروه‌های ذیربط است.
در حال حاضر در عراق، شیعیان، کردها و اعراب سنی و سپس ترکمن‌ها آشوری‌ها بزرگ‌ترین گروهبندی‌های اجتماعی را تشکیل می‌دهند و اگر قرار است کنفرانس ملی برگزار شود، شرکت‌کنندگان آن را باید نمایندگان همین طیف‌ها و گروهبندی‌های اجتماعی تشکیل دهند. اما عمرو موسی و دیگران خواهان مشارکت نمایندگان حزب بعث نیز در این کنفرانس هستند و راز درخواست دیدار با صدام در همین چارچوب می‌گنجد. بدیهی است که شیعیان و کردها از مخالفان اصلی برگزاری این کنفرانس تلقی می‌شوند. از نظر آنان، اتحادیه عرب بیهوده می‌کوشد تا وضع پیشین را که طی آن اعراب سنی از مناصب و پست‌های مهم و کلیدی سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و نظامی، برخوردار بودند، احیا کند.
از طرفی، تلاش برای احیای حزب بعث نیز از نظر شیعیان و کردها نامقبول و توجیه‌پذیر نیست و به همین دلیل است که هیات کنونی اتحادیه عرب، مورد استقبال قرار نگرفته و دبیر کمیسیون سیاست و امنیت ملی عراق طی بیانیه‌ای خواهان دیدار مشروط عمرو موسی از بغداد شده است که نخستین شرط آن، محکوم کردن روند تروریسم موجود در عراق می‌باشد. بدیهی است که عمرو موسی به سادگی نسبت به چنین اقدامی، تعهدی از خود نشان نخواهد داد. زیر محکومیت تروریسم که از سوی بعثی‌ها و سلفی‌ها دنبال می‌شود موجب ناراحتی بعثی‌ها و اعراب سنی خواهد شد و این تا آنجاییکه به ماموریت عمرو موسی مربوط می‌شود نقض غرض خواهد بود.
اعراب سنی از نقش اتحادیه عرب و حتی اعزام نیروی نظامی اعراب به عراق استقبال می‌کنند. این امر، از نظر آنان از شکل‌گیری دولت منتخب مردم و تحکیم پایه‌های استقلال عراق جدید در سایه انتخابات و بدست گرفتن قدرت به وسیله نمایندگان منتخب اکثریت مردم جلوگیری خواهد کرد و اعراب سنی با پشتوانه سیاسی و نظامی اعراب، از قدرت چانه‌زنی افزونتری در صحنه سیاسی عراق در جهت کسب امتیازات بیشتر، برخوردار خواهند شد.
اما از آنجاییکه ماموریت هیات فعلی اتحادیه عرب و حتی سفر عمرو موسی با نامقبولی و عصبانیت کردها و شیعیان مواجه شده است، احتمال توفیق وی برای متقاعد کردن عراقی‌ها به برپایی کنفرانس آشتی ملی در حد صفر تلقی می‌شود. شیعیان و کردهای عراقی اکنون نسبت به توطئه‌هایی که هدف آن جلوگیری از تحقق حکومت اکثریت در عراق است، هوشیار شده و عمرو موسی را صرفاً نماینده منافع اعراب خلیج فارس و عربستان، تلقی می‌کنند.