پیشنهاد تصمیمات اصفهان در کمیسیون اوپک

* شما که می‌فرمایید قیمت نفت در سطح مناسبی است منظورتان تایید سخنان وزیر نفت عربستان درباره مطلوب بودن قیمت‌های 40 تا 50 دلار است؟
** «به هر حال اوپک دیگر به محدوده قیمتی 22 تا 28 دلار پایبند نیست و در حال حاضر بهای نفت در سطح بالایی قرار دارد و در چنین شرایطی علاقه کشورها به کاهش تولید کمتر می‌شود اما معلوم نیست که این وضعیت تا زمان اجلاس ادامه یابد.» یارجانی گمانه‌زنی‌ها درباره کاهش تولید اوپک در اجلاس اصفهان را از جمله عوامل موثر در افزایش قیمت نفت ارزیابی می‌کند: «البته فقط یک عامل خاص در افزایش قیمت‌ها تاثیرگذار نیست اما واقعیت این است که تقاضا برای نفت بالاست ولی نه به میزان سال پیش. سال 2004 سال به خصوصی بود و امسال نسبت به سال قبل رشد کمتری در تقاضا برای نفت خواهیم داشت.» اوپک پیش‌بینی کرده است که افزایش تقاضا 7/. درصد نسبت به سال قبل کمتر شود. روزهای 25 و 26 اسفند یکی از مهمترین کنفرانس‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی در اصفهان برگزار می‌شود. 12 وزیر عضو اوپک و 6 وزیر ناظر به نصف جهان خواهند آمد تا یکصد و سی و پنجمین اجلاس عادی این سازمان را برگزار کنند: «اجلاس اصفهان با دستور جلسات عادی برگزار می‌شود و مسائلی نظیر دبیرکلی، محدوده قیمت، تولید اوپک، تغییر سبد و... ممکن است در آن مطرح شود ولی معلوم نیست که به نتیجه برسد.» زنگنه وزیر نفت، محدودیت بسیاری برای مصاحبه مسئولان این وزارتخانه درباره اوپک قائل شده است. با این وجود رئیس امور اوپک وزارت نفت در مقابل اصرار خبرنگاران مجبور به پاسخ است:
* سقف تولید نفت اوپک در اجلاس اصفهان تغییر می‌کند یا اجلاس دیگری ممکن است به صورت اضطراری برگزار شود؟
** «این یکی از گزینه‌ها است. اما باید منتظر نظر کمیسیون اقتصادی اوپک باشیم.» چهارشنبه هفته آینده گزارش کمیسیون اقتصادی اوپک برای وزرا ارسال می‌شود و مفاد آن تصمیمات اصفهان را شکل خواهد داد.
زنگنه، مدیر مسئولی که نبود
کنگره ملی انرژی و اقتصاد چندمین همایشی است که به رغم اعلام قبلی وزیر نفت در مراسم افتتاحیه آن حاضر نمی‌شود. پیش از این همایش نفتی دفتر فناوری‌های ریاست‌ جمهوری را هم ترکان به جای زنگنه افتتاح کرد. در حالی که نام وزیر نفت به عنوان افتتاح‌کننده همایش قید شده بود. روز گذشته هم زنگنه علاقه‌ای به حضور در همایش نشان داد. رئیس کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در افتتاحیه وی ملی انرژی و اقتصاد که توسط انجمن نفت تشکیل شده بود شرکت کرد. نکته جالب توجه آنکه وزیر نفت مدیرمسئولی نشریه انجمن نفت را به عهده دارد تا مدیر مسئول در کنگره انجمن متبوعش غایب بزرگ باشد. در غیاب وزیر نفت اما معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان محیط‌زیست به همراه علی عبدالعلی‌زاده وزیر مسکن و شهرسازی در مراسم افتتاحیه همایش شرکت کردند. نطق عبدالعلی‌زاده بیش از آن‌که درباره انرژی باشد فرهنگی بود با شمه‌های فلسفی: «برای دم و بازدم هم نیرو به کار گرفته می‌شود و از به‌کارگیری آن (نیرو) در هیچ کاری گریزی نیست، از همین روی در آفرینش که هیچ کاستی در آن راه ندارد فراهم کردن نیرو برای پاسخگویی به نیاز همه جانداران راه‌های گوناگون داشته و سرچشمه‌های رنگارنگ نیرو پیش‌بینی شده است...» وزیر مسکن و شهرسازی در سخنرانی‌اش از تاثیر آزمایشگاه جامع نیرو خبر داد: «به منظور ارزیابی کیفیت وسائل گرمایشی و سرمایشی، آزمایشگاه نیرو در وزارت مسکن ایجاد می‌شود.» علی عبدالعلی‌زاده صرفه‌جویی در مصرف را ماموریت تولیدکننده و مصرف‌کننده ندانست: «باید گروه سومی به بازی بخوانیم. تا با اندیشه و فناوری راه‌های بهره‌برداری درست و بازده بیشتر نیرو را یافته و آن را به تولیدکنندگان و بهره‌برداران نیرو نشان بدهند. تولیدکنندگان همگی دولتی هستند و با نگاه حاکمیتی و از جایگاه برتر اندیشه‌ها و خواسته‌های خود را بر بهره‌برداران که مردم هستند تحمیل کرده‌اند.»
سناریوی ناگوار ابتکار
سخنگوی تسخیرکنندگان لانه جاسوسی حالا معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت از محیط‌ زیست است. معصومه ابتکار دو سوم روزهای پایتخت تا قبل از سال 78 را به جهت آلودگی هوا بحرانی اعلام کرد: «4 تا 8 هزار مورد مرگ را به آلودگی هوا نسبت به می‌دادند که این مشکل را در 7 شهر کشور هم داشتیم.» به گفته ابتکار سیاست‌هایی که در رابطه با حامل‌های انرژی دنبال می‌شود باعث گردیده تا 18 درصد تولید ناخالص ملی (حدود 16 میلیارددلار) صرف یارانه شود: «در سال 80، معادل 7/5 درصد تولید ناخالص ملی (5 میلیارددلار) خسارت زیست‌محیطی ناشی از آلودگی هوا داشته‌ایم.» این میزان در لبنان 3 تا 4 درصد و در تونس حدود 2 درصد است: «در سال 80 تا 81 بین 12 تا 93 درصد صنایع تهران تلفات انرژی داشته‌اند. چنانچه بتوانیم استانداردISO 14000 را مستقر کنیم بسیاری از مشکلات مصرف ناپایدار حل می‌شود.» به گفته رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست با اجرای 50 پروژه کیفیت هوای تهران امسال 50 درصد بهتر از سال گذشته بوده است. معاون رئیس‌جمهور فرصت را مغتنم شمرده و درباره نظر اخیر شورای نگهبان مبنی بر رد الحاق ایران به پروتکل کیوتو اظهارنظر می‌کند: «امیدواریم برداشت نادرست شورای نگهبان در این‌باره اصلاح شود چرا که منافع ملی اقتضا می‌کند که به کیوتو بپیوندیم.» تنها زن کابینه خاتمی گریزی هم به برخی قوانین جدید می‌زند: «تا قیمت سوخت را واقعی در نظر نگیریم، عدالت اجتماعی و حفظ محیط‌زیست محقق نمی‌شود. البته باید بعد اجتماعی‌اش را مدنظر قرار دهیم. سناریوی ناگواری است که تلاش برای حل مشکلات مقطعی به قیمت عدم تصمیم برای آینده تمام شود. نمی‌توان با یکسری تصمیمات مقطعی مسائل کلان جامعه را نادیده بگیریم.»
* سناریوی ناگواری که در سخنرانی‌تان مطرح کردید مربوط به مصوبات اخیر مجلس از جمله طرح تثبیت قیمت‌ها است؟
** «بله، تصمیمات اخیر مجلس و مباحثی که بر اثر تصمیمات مطرح می‌شود به نوعی نگرانی ما را چند برابر کرده است. بحث الگوهای مصرف بخشی به یارانه و سیاست‌های قیمتی برمی‌گردد. یکی از نتایج قطعی مطالعاتی که داشته‌ایم این بوده که تا اصلاحات قیمتی در حامل‌های انرژی نداشته باشیم الگوی مصرف اصلاح نمی‌شود و تا الگوی مصرف اصلاح نشود مشکلات زیست‌محیطی اصلاح نمی‌شود. ما به توسعه پایدار نخواهم رسید مگر اینکه حقوق نسل‌های آینده را رعایت کنیم.» با اینکه ابتکار خود در یکی از سیاسی‌ترین مقاطع فعالیتش سخنگوی ماجرای گروگانگیری بوده اما هنگامی که می‌خواهد به پرسش خبرنگاران پاسخ گوید مشاوری کنارش ایستاده و ترجیح می‌دهد گاهی به جای ابتکار سخن بگوید. معاون رئیس‌جمهور درباره تالاب هورالعظیم و تاثیر توسعه میدان نفتی آزادگان بر آن به شرق می‌گوید: «در حال حاضر توسعه میدان آزادگان مشکلی ندارد به شرط آنکه ضوابط زیست‌محیطی رعایت شود. اما اگر مشکلی پیش آید سازمان حفاظت از محیط‌زیست تعیین می‌کند که با چه ضوابطی می‌توانند میدان نفتی آزادگان را توسعه دهند.»
نفت‌فروشان ایران
«در آن زمان که نخستین بشکه نفت در 145 سال پیش (1860م) به حدود ده دلار معامله گردید و روند افزایش تولید در آمریکا این قیمت را یک سال بعد به کمتر از نیم دلار رسانید صنعت نوپای نفت واقعیتی را به جهان اعلام کرد که اکنون نیز پس از گذشت حدود یک و نیم قرن آن واقعیت پابرجاست.» حجت‌الله غنیمی‌فرد مدیر امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران در چهاردهمین کنگره ملی انرژی و اقتصاد منظورش را چنین بیان می‌کند: «قیمت نفت چنان ناپایدار است که نه تولیدکنندگان می‌توانند از بالا بودن آن خرسند شده و به دنبال برنامه‌ریزی بلندمدت برای قیمت‌های مقطعی بالا باشند و نه مصرف‌کنندگان می‌توانند به پایین بودن قیمت دل‌ بسته و سیاست‌های صرفه‌جویی خود را فراموش کنند.» غنیمی‌فرد و مجید هدایت‌زاده مدیرعامل نیکو تنها نفت‌فروشان ایران هستند. نیکو به مقصد آفریقا و برخی کشورهای دیگر و امور بین‌الملل شرکت ملی نفت به حوزه‌های مورد علاقه ایران. حجت‌الله غنیمی‌فرد معتقد است: «روند افزایش قیمت‌ها در سال گذشته میلادی اگرچه بالاترین قیمت را در کل تاریخ نفت به جای گذارد ولی چنانچه فقط دو عامل تورم جهانی و کاهش قدرت خرید دلار در نظر گرفته شود درخواهیم یافت که نه تنها این افزایش بلکه بخش عمده افزایش‌های قیمت نفت در هر زمان طی حدود یک و نیم قرن گذشته افزایش ظاهری - نه حقیقی - بوده و تولیدکنندگان تک‌محصولی نفت را به علت ایجاد درآمد بیشتر اغفال کرده و به مصرف‌زدگی گرایش داده است.» غنیمی‌فرد هم نفت می‌فروشد و هم فرآورده می‌خرد. او در حاشیه کنگره می‌گوید که مشکلی برای خرید بنزین در ماه پایانی سال وجود ندارد.
اعتبار شل لطمه دید
مدیر پروژه توسعه میادین نفتی سروش و نوروز در شرکت متن است. خبرنگاران به خاطر تاخیر یک ساله شرکت نفتی شل در اجرای این پروژه حساس شده‌اند. تا مدیره پروژه سالن اصلی همایش را ترک می‌کند ناچار است به پرسش‌های مختلف درباره زمان بهره‌برداری از توسعه میادین نفتی سروش و نوروز پاسخ گوید: «این پروژه در حقیقت در مرحله 95 تا 96 درصد است.» قرار است با توسعه این میادین تولید نفت به 190 هزار بشکه در روز برسد.
* تا حالا چند بار اعلام شده که پروژه در مرحله 95 درصد است؟
** «متاسفانه در این مدت پیمانکار با یک اشتباه مواجه شد. در یکی از مراحل تست از پروسه غیرقابل قبولی استفاده کرد و آب دریا را برای تست به کار برد. بر این اساس یکسری از مخازن آسیب دید که با تلاش 24 ساعته پیمانکار برطرف شد.» وی از استخدام مشاوران بین‌المللی برای نظارت بر عملکرد شرکت شل خبر می‌دهد: «از شرکت‌های بازرسی بین‌المللی کمک گرفتیم تا بر کار پیمانکار نظارت کنند که کارش را خوب انجام دهد. علت تعویق افتتاح این بود که پیمانکار مشکلاتش را به طور کامل رفع کند.»
* بالاخره پروژه سروش و نوروز چه وقت به بهره‌برداری رسمی می‌رسد؟
** «براساس برنامه‌ای که پیمانکار به ما داده که خیلی هم بنده نمی‌توانم به آن اطمینان داشته باشم (حدود 70 تا 80 درصد مطمئنم) فکر می‌کنم تا اواسط ماه مارس بتوانیم تولید از سروش را مجدداً آغاز کنیم و دو ماه بعد از آن از نوروز تولید کنیم.» تعویق‌های مکرر از بهره‌برداری سروش و نوروز او را هم به تردید واداشته تا دیگر به برنامه پیمانکارش اطمینان نداشته باشد: «بزرگترین سکوی نفتی خاورمیانه در سروش و نوروز نصب شده است. در راه‌اندازی پروژه احتمالاً با مشکلات زیادی روبه‌رو می‌شویم اما دو ماه پس از شروع بهره‌برداری امیدواریم تولید را به 190 هزار بشکه برسانیم.» با نکاتی که مدیر پروژه مطرح کرده است امید آن می‌رود که حوالی خرداد سال آینده روبان افتتاح پروژه سروش و نوروز پاره شود: «کیفیت نفت نوروز برای فروش در بازارهای جهانی نامطلوب است بنابراین در تولید از میدان نفتی نوروز باید با احتیاط بیشتری عمل کنیم.» مجری طرح سروش و نوروز روز گذشته در پاسخ به سئوال خبرنگاران درباره نحوه برخورد با شرکت نفتی شل به خاطر تاخیر و در اجرای پروژه می‌گوید: «به نظر من متاسفانه عملکرد شل در سروش و نوروز به اعتبار اجرایی خودش لطمه زده است چرا که شل از شرکت‌های طراز اول بین‌المللی است و انتظار نمی‌رفت که این مقدار تاخیر داشته باشد پروژه باید در اواخر ژوئن تحویل می‌شد (تاخیر یک ساله). به هرحال شرکت ملی نفت باید در این‌باره تکلیفش را روشن کند. ضمن این که قرار بود شل حدود 15 درصد سود ببرد که قطعاً به این رقم نمی‌رسد که خودش نوعی جریمه است.» معمولاً مقامات نفتی درباره قراردادهای بین‌المللی با احتیاط حرف می‌زنند. موضع‌گیری او اما درباره آینده حضور شل در پروژه‌های نفتی صریح بود: «طبیعتاً نحوه اجرای پروژه را شرکت نفت در واگذاری کارهای بعدی مدنظر قرار خواهد داد ولی تصمیم در این‌باره به عهده وزارت نفت است. کار شل در دو میدان مورد تائید است اما مشکلاتی دارد.»
* ضرری که کشور از دیرکرد یک‌ساله بهره‌برداری پروژه سروش و نوروز متحمل می‌شود چه خواهد شد؟
** «عدم‌النفعی که وزارت نفت با آن مواجه شده از مسائل عمده‌ای است که در حل و فصل مسائل با شل باید مدنظر قرار گیرد. ما منتظریم ببینیم مدیریت بالای نفت چه تصمیمی اتخاذ خواهد کرد.» ماجرای تاخیر در اجرای سروش و نوروز هنوز ادامه دارد و هربار مسئولان شل یا مدیران مرتبط وزارت نفت در همایشی شرکت می‌کنند مورد سئوال خبرنگاران قرار می‌گیرند، از رابرت ونیر (مدیر شرکت شل ایران) گرفته تا مجری پروژه در شرکت متن.
حسینی: بی‌پی بیشتر آمریکایی است
قائم مقام مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در امور توسعه نیز روز گذشته به شانا گفت: شرکت بریتیش پترولیوم به دلیل شرایط خاص خود، اساساً نمی‌تواند در صنایع نفت و گاز ایران نقش داشته باشد. سیدمهدی حسینی در حاشیه چهارمین کنگره ملی انرژی گفت: شرکت BP پس از ادغام با شرکت‌های آماکو و آرکو از نظر نوع سرمایه‌گذاری، به شرکتی بیشتر آمریکایی تبدیل شده است و مسائل مربوط به تحریم و مواضع آمریکا در ملاحظات و موضع‌گیری‌های مقامات آنها تاثیر دارد. وی یادآور شد: مقامات BP از ابتدا علاقه‌مند بودند که حضور کمرنگی در صنعت نفت ایران داشته باشند تا شاید یک روز بتوانند در صنایع نفت و گاز ایران فعالیت کنند، ولی شرکت ملی نفت ایران نقش فعالی را برای این شرکت قائل نبود و این روند هنوز ادامه دارد. حسینی با بیان اینکه منابع بین‌المللی ریسک سرمایه‌گذاری در ایران را هم‌اکنون بسیار کمتر از سال‌های پیش اعلام کرده‌اند، تصریح کرد: ریسک سرمایه‌گذاری در بخش نفت، بسیار کمتر از سایر بخش‌های اقتصادی در ایران است و درجه‌بندی‌های بین‌المللی ریسک سرمایه‌گذاری در ایران سبب شده است که صنعت نفت ایران در تامین منابع مالی برای پروژه‌های خود در شرایط مساعدی قرار گیرد و طرح موضوع ریسک بالای سرمایه‌گذاری در ایران با واقعیت سازگاری ندارد.