تحولات فلسطین در سال 2005

آغاز سال 2005 میلادی در فلسطین به نوعی تحت‌الشعاع تحولات در این منطقه اشغال شده در سال 2004 بود آنجا که مرگ مشکوک یاسر عرفات رییس فقید تشکیلات خودگردان و شخصیت کاریزماتیک نیم قرن گذشته او فلسطینی‌ها را با نگرانی‌های ویژه‌یی در خصوص سرنوشت آینده‌شان تنها گذاشت. فلسطینی‌ها سال 2005 را با انتصاب "محمود عباس"(ابومازن) رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین در 9 دسامبر به عنوان جانشین یاسر عرفات آغاز کردند اقدامی که امید و آرزوها برای از سرگیری روند سازش را بار دیگر زنده کرد.
به گزارش قدسنا برقراری آتش‌بس بین فلسطینیان و رژیم صهیونیستی به منظور فراهم کردن فرصتی برای اجرای نقشه راه از نخستین اولویتهای کاری ابومازن بود زیرا توقف آنچه خشونت بین دو طرف نامیده می‌شد شرط اساسی از سرگیری مذاکرات بین دو طرف مقرر گردید.
ابومازن توانست با گرفتن تعهداتی از طرف اسرائیلی درباره توقف تجاوز علیه فلسطینیان و آزادسازی اسیران فلسطینی در بند زندانهای رژیم صهیونیستی، گروههای مقاومت فلسطین و به ویژه حماس و جهاد اسلامی و گردانهای الأقصی شاخه نظامی فتح را بر پایبندی به آتش‌بس متقاعد سازد.
در نشست شرم‌الشیخ که 8 فوریه و با حضور "آریل شارون" نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی تشکیل شد توافقنامه‌ای بین دو طرف مبنی بر اعلام آتش‌بس امضا شد. اما شارون این توافقنامه را به توقف حملات فلسطین و اقدام تشکیلات خودگردان برای برچیدن گروههای فلسطینی ربط داده و از مجموع 7000 اسیر تنها با آزاد‌سازی 900 نفر آن هم در دو مرحله موافقت کرد و آزادسازی فلسطینی‌هایی را که به زعم خود در کشتن یا زخمی شدن اسرائیلی‌ها دست داشتند، رد کرد.
اما تنها یک روز پس از گذشت امضای این توافقنامه رژیم صهیونیستی آنرا نقض کرده و یک فعال فلسطینی را در غزه به شهادت رساند و از آن پس با هدف قرار دادن رهبران و اعضای گروههای مقاومت اسلامی فلسطین از جمله حماس و جهاد اسلامی، به نقض تعهدات خود ادامه داد.
گروههای مقاومت نیز در پاسخ به این جنایتها شلیک موشک به شهرکهای صهیونیستی را از سر گرفتند و جهاد اسلامی سه مورد عملیات شهادت‌طلبانه انجام داد که چند نفر از اسرائیلی‌ها در جریان آن کشته شدند.
با وجود پافشاری اسرائیل برای سرکوب گروههای مقاومت فلسطین ابومازن با این درخواست مخالفت کرده و خواستار ادامه گفتگو با گروههای مقاومت به منظور خلع سلاح آنان شد.
در سایه افزایش جنایتهای رژیم صهیونیستی نیروهای مقاومت از جمله حماس اعلام کردند که با پایان سال 2005 دیگر آتش‌بس را تمدید نخواهند کرد آنگونه که شاخه‌های نظامی حماس، جهاد اسلامی و فتح با صدور بیانیه پایان آتش‌بس یکساله را اعلام کردند.
عقب‌نشینی از غزه و روند صلح
در تاریخ 20 فوریه کابینه وزارتی رژیم صهیونیستی، با آغاز اجرای طرح یکجانبه تخلیه نوار غزه و چند شهرک در کرانه باختری و همچنین تغییر مسیر دیوار حایل با هدف نزدیکی به خط سبز که از سوی شارون ارائه شده بود، موافقت می‌کند.
این عملیات در تاریخ 26 ژوئن و به رغم مخالفت سرسختانه شهرک‌نشینان آغاز و در تاریخ 22 آگوست به پایان می‌رسد.
در نتیجه اجرای این عملیات "بنیامین نتنیاهو" وزیر دارائی این رژیم که هم‌اکنون ریاست حزب لیکود را بر عهده دارد، استعفا داد.
پس از آن توافقنامه گذرگاه رفح با وساطت آمریکا و نظارت اتحادیه اروپا و با شروط تعیین شده از سوی اسرائیل، بین دو طرف اسرائیل و فلسطین به امضا رسید اما اسرائیل همچنان افتتاح گذرگاه امن بین کرانه باختری و نوار غزه را به حالت تعلیق گذاشته است.
اخیراً‌ نیز اسرائیل به بهانه جلوگیری از شلیک موشکهای فلسطین از شمال نوار غزه اعلام کرده که قصد دارد در این منطقه، منطقه بی‌طرف ایجاد کند.
با وجودی که اسرائیل شهر اریحا و طولکرم را به تشکیلات خودگردان تحویل داده اما همچنان به حاکمیت خود بر کرانه باختری و قدس پایبند بوده و حاضر به تخلیه شهرکهای اصلی نیست و تنها 4 شهرک کوچک و دور افتاده در شمال کرانه‌ باختری را تخلیه کرده است.
ابومازن نیز در سفر به واشنگتن و دیدار با "جرج بوش" رئیس‌جمهور آمریکا پیش از اجرایی شدن طرح یکجانبه خروج از غزه، نتوانست تعهد آمریکا را برای حل این قضیه جلب کند.
بوش گفته بود که به اعتقاد او تشکیل دو دولت دمکراتیک در کنار یکدیگر ممکن است اما از ارائه هر گونه تعهدی درباره اعمال فشار بر اسرائیل برای قبول این راه‌حل امتناع کرد.
انتخابات فلسطین و اختلافات
در چارچوب تلاش فلسطینیان برای اداره امور خود، تشکیلات خودگردان سه دوره انتخابات شهرداریها را در کرانه باختری و نوار غزه و نیز یک دوره در سال 2004 (مجموعاً‌ چهار دوره) برگزار کرد.
حماس در این انتخابات به ویژه در دوره چهارم که در شهرهای اصلی کرانه باختری و مناطق نوار غزه برگزار شد، به موفقیتهای چشمگیری دست یافت. در مجموع این جنبش اسلامی توانست 5/50 درصد از کرسی‌های متعلق به شوراهای شهر را به خود اختصاص دهد.
همزمان با این اختلافات، درگیریهایی در داخل فتح ـ بزرگترین تشکل در سازمان آزادی‌بخش فلسطین ـ بروز کرد که در نتیجه آن فتح ابتدا دو لیست برای ورود به انتخابات مجلس قانونگذاری (25 ژانویه) ارائه داد اما پس از آن به دلیل ترس از تسلط حماس بر مجلس قانونگذاری بار دیگر لیستهای خود را یکی کردند.
از سوی دیگر اسرائیل با حمایت واشنگتن به دلیل پایبندی حماس به مقاومت با مشارکت این جنبش در انتخابات فلسطین مخالفت می‌کند.
از لحاظ داخلی نیز فلسطین با درگیریهای و اختلافات داخلی روبرو بوده است که حتی به ترور برخی از شخصیتها از جمله "موسی عرفات" مشاور نظامی ابومازن و رئیس سابق اطلاعات نظامی فلسطین انجامید.
با وجود این صحنه فلسطین با همه اختلافات و درگیریهای پیش آمده بین نیروهای پلیس فلسطین و اعضای حماس باز هم وحدت داخلی را حفظ کرده است.
به رغم فراز و فرودها در تحولات سیاسی فلسطین، اسراییل نیز از پیامدهای منطقه‌یی و بین‌المللی در امان نبود.
در بافت سیاسی این رژیم بویژه پس از تخلیه غزه اختلافات گسترده‌یی بروز کرد که ابتدا با شکست شیمون پرز رییس سنتی حزب کار اسراییل آغاز و پس از آن با خروج غیر منتظره آریل شارون نخست‌وزیر این رژیم پس از 30 سالگی از لیکود ادامه یافت.
تمامی این تحولات در کنار خروج وزیران حزب کاری کابینه شارون در نهایت به اعلام برگزاری انتخابات زودرس در اسراییل منجر شد.
کادیما حزب جدید التأسیسی که شارون بنا دارد از طریق مانیفست سیاسی آن تحولی در حل و فصل نزاعهای موجود در فلسطین و منطقه عربی صورت دهد پا به عرصه فعالیتهای سیاسی گذاشته و در کنار خود دو رقیب به نامهای لیکود افراطی و حزب کاری که سودای صلح سر داده می‌بیند.
به عقیده بسیاری از تحلیلگران سال 2006 میلادی سالی سرنوشت‌ساز برای تحولات فلسطین خواهد بود.
از یک سو چنانچه گروههای فلسطینی وارد روند سیاسی در این کشور اشغال شده شوند تجربه‌یی نوین میان حرکت مقاومت و فعالیت سیاسی خود به آزمون خواهند گذاشت و از دیگر سو آمریکا و اسراییل نیز مترصد مشارکت سیاسی گروههایی هستند که چند دهه تنها رویکردی مقاومت گونه و نظامی داشتند و برای این فرصت لحظه‌شماری می‌کردند تا به این ترتیب آتش انتفاضه و رویکرد جهادی را با ورود آنان به رقابتهای سیاسی و حزبی خاموش کنند.
دو موضع متفاوت جهاد اسلامی و حماس نسبت به روند تحولات فلسطین بر نگرانی‌های ناظران منطقه‌یی نسبت به آینده تحولات فلسطین بیش از پیش افزوده است.
برگزاری انتخابات مجلس قانونگذاری احتمالاً‌ نخستین آزمون حساس در فلسطین در سال جدید میلادی خواهد بود ضمن آنکه تکلیف آتش‌بس نیز می‌تواند اولین چالش بزرگ فلسطینی‌ها در سال 2006 قلمداد شود.