نهادهای دموکراتیک عراق

عبدالحسین علی‌مددی
شورای ریاست جمهوری
بعد از تدوین قانون اساسی مهمترین وظیفه مجمع تعیین شورای ریاست جمهوری بود. براین اساس اعضای مجمع ملی می‌بایست رییس‌جمهور و دو معاونش را انتخاب کنند تا این افراد تحت نام شورای ریاست جمهوری، نخست وزیر را انتخاب و وی را مامور تشکیل کابینه کنند. رییس‌جمهور و معاونانش باید حداقل 40 ساله باشند و بتوانند دو سوم آرای اعضای مجمع را کسب کنند. شواری ریاست جمهوری در مرحله انتقالی اختیارات بیشتری نسبت به دوره موقت دارد. این شوار علاوه بر امور اداره کشور به عنوان نهاد‌قضایی عراق بر مصوبات هیات دولت نظارت خواهد داشت و نهادی است که مهر تایید بر احکام قضایی متهمان می‌زند، بنابراین اگر محاکمه سران حزب بعث در این مرحله صورت گیرد و حکم اعدام برای آنها صادر شود در صورت عدم تایید رییس‌جمهور وجاهت قانونی ندارد و قابل اجرا نمی‌باشد.
ائتلاف کردها و ائتلاف یکپارچه که اکثریت مجمع را داشتند بر سر ریاست جمهور و معاونانش هفته‌ها رایزنی و بحث کردند و در نهایت به نتیجه رسیدند که برای اولین بار در تاریخ عراق یک کرد رییس‌جمهور شود. رییس‌جمهور یک معاون شیعه و یک معاون سنی خواهد داشت.
نامزدهای معاون شیعه عادل عبدالمهدی از مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق، احمد چلی رییس حزب کنگره ملی عراق و ندیم‌الجایدی از حزب فضیلت بودند و حسین‌الجبوری، غازی‌الیاور،‌ مضر شوکت، عدنان پاچه‌چی و شریف علی بن حسین برای پست معاون سنی نامزدشده بودند.
در نهایت در روز هفدهم فروردین 1384 (6آوریل) فهرست موسوم به شماره یک با 227 رای اعضای مجمع ملی به عنوان شورای ریاست جمهوری انتخاب شدند. در فهرست شمار یک جلال طالبانی کرد رییس‌جمهور، عادل عبدالمهدی شیعه معاون اول و غازی عجیل یاور معاون دوم معرفی شده بودند. صدام و معاونانش چهارمین جلسه مجمع را که در آن شورای ریاست جمهوری در آن انتخاب شد را به طور زنده در سلولهایشان تماشا کردند و با علام خبر ریاست جمهوری طالبانی جشن و سرور منطقه کردستان عراق را فراگرفت و مردم برای شادی به خیابان‌ها ریختند.
اما، پیشینه اعضای شورای ریاست جمهوری:
- جلال طالبانی رییس‌جمهور
وی متولد 1934 در استان کرکوک و در یکی از روستاهای دوکان به دنیا آمد. وی یک کرد سنی مذهب است و به زبان‌های انگلیسی و فرانسه تسلط کامل دارد و مدرک دکترای حقوق دارد. در سن 15 سالگی به عضویت حزب دموکرات کردستانی در آمد و در سال 1953 به دفتر سیاسی این حزب راه یافت. وی در سال 1975 از حزب دموکرات جدا شد و اتحادیه میهنی کردستان را تشکیل داد که جنوب شرقی منطقه کردستان عراق به طور خودمختار کنترل اوضاع را در دست داشت. وی رقیب جدی بارزانی رییس حزب دموکرات کردستان و از مخالفان دیرینه صدام مخلوع است. وی پس از سقوط صدام به عضویت مجلس حکومت انتقالی درآمد و از اعضای هیات ریسه این مجلس بود. وی اولین رییس‌جمهور کرد در تاریخ عراق است.
- عادل عبدالمهدی معاون اول
وی شیعه، 56 ساله و از اعضای مجلس اعلای شیعیان عراق به رهبری سید عبدالعزیز حکیم است. متولد بغداد است و تحصیلات خود را در رشته‌های علوم سیاسی و اقتصاد تا مقطع دکترا در فرانسه ادامه داده است. در دهه شصت میلادی به خاطر مخالفت با حزب بحث چند بار به اعدام محکوم شد و در سال 1969 از محل کارش اخراج و گذرنامه‌اش باطل شد. وی به فرانسه رفت و در آنجا علاوه بر فعالیت در چند مرکز پژوهشی به عنوان رییس کالج فرانسوی پژوهش‌های اسلامی برگزیده شد وی مدتی در ایران زندگی کرد و پس از پیوستن به مجلس اعلا از سال 1992 برای مدت چهارسال نماینده مجلس اعلا در کردستان بود. وی همچنین به عنوان معاون سیدعبدالعزیز در شورای حکومت انتقالی فعالیت می‌کرد. وی در دولت موقت وزیر دارایی بود.
-غازی عجیل الیاور معاون دوم رییس‌جمهور
وی سنی مذهب، 46 ساله و متولد موصل است. وی از اعضای قبیله شمر و برادرزاده رییس این قبیله است.
قبیله شهر هم اعضای شیعه و هم اعضای سنی دارد و در سوریه، عراق و عربستان پراکنده است و در عراق محبوبیت بالایی دارد. وی مدرک لیسانس مهندسی راه و ساختمان خود را از دانشگاه جرج واشنگتن آمریکا گرفت و در زمان صدام در عربستان زندگی می‌کرد و وی معاون شرکت هیکاپ تکنولوژی در عربستان بود که پس از سقوط صدام به درخواست عمویش به عراق بازگشت. وی عضو شواری حکومت انتقالی بود و در روز 12 خرداد 1383 (اول ژوئن 2004) به عنوان رییس‌جمهور موقت عراق انتخاب شد.
شورای ریاست جمهوری عراق در پنجمین جلسه مجمع ملی برای مراسم تحلیف به این مجمع رفتند و در برابر رییس و اعضای مجمع ملی سوگند خوردند و رسماً به عنوان شورای ریاست جمهوری عهده‌دار وظایف اجرایی عراق شدند.
جلال طالبانی در سخنرانی خود پس از سوگند در مجمع ملی از آیت‌الله سیستانی به خاطر تلاش در برگزاری به موقع انتخابات تشکر و از نقش روحانیون بزرگ شیعه مثل آیت‌الله سیدمحسن حکیم، محمدباقر صدر، محمد صادق صدر و محمد باقر حکیم به خاطر مبارزه با حزب بعث تجلیل و قدردانی کرد. طالبانی از اهل تسنن خواست به اشتباهات خود در تحریم انتخابات پی‌ببرند و در روند سیاسی آینده عراق مشارکت کنند. وی آمادگی خود را برای صدور فرمان عضو عمومی برای فریب‌خوردگان اعلام و از کشورهایی که به تروریست‌ها کمک می‌کنند انتقاد کرد. وی همچنین اعلام کرد مردم عراق به ویژه کردها کمکهای جمهوری اسلامی ایران را فراموش نمی‌کنند و ما همه مدیون ایران هستیم. در دوران مبارزه با دیکتاتور عراق و آوارگی هزاران عراقی، جمهوری اسلامی در کنار مردم عراق بود. وی افزود بغداد هیچ مشکلی با تهران ندارد و روابط فعلی دو کشور در سطح بسیار بالایی است. وی همچنین ابراز امیدواری کرد با مشارکت اهل سنت قانون اساسی عراق در موعد مقرر نوشته و به رای‌گیری گذاشته شود.