ایران در برابر دو پیشنهاد

کاظم جلالی / عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس
1ـ پیشنهاد روسیه به کشورمان در خصوص غنی‌سازی اورانیوم در خاک این کشور. در شرایطی به گفته وزارت خارجه این کشور، به ایران ارائه شده که جمهوری اسلامی ایران بارها اعلام کرده است با هر گونه پیشنهادی که تضمین‌کننده حقوق هسته‌ای ایران باشد، موافق است اما شرط ما برای پذیرش این پیشنهادها، برخورداری جمهوری اسلامی ایران از حقوق هسته‌ای خود و داشتن فناوری چرخه سوخت و غنی‌سازی در داخل کشور است. اگر قرار بود ما چرخه سوخت و غنی‌سازی اورانیوم را نداشته باشیم، دلیلی نداشت نزدیک به 3 سال با دنیا گفتگو و مذاکره کنیم و اقدامات متعدد با هدف اعتمادسازی انجام دهیم.
از جمله امضای پروتکل الحاقی، تعلیق بخشی از فعالیت‌های هسته‌ای مبتنی بر موافقت‌نامه سعدآباد، ارائه گزارش 1030 صفحه‌ای، تعلیق کل فعالیت‌های هسته‌ای براساس موافقت‌نامه پاریس، پذیرش 1400 نفر روز بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای و...
همه اینها با این هدف بود که در نهایت از فناوری چرخه سوخت و غنی‌سازی و از حقوق هسته‌ای خودمان مبتنی بر موافقت‌نامه ان.پی.تی و اساسنامه آژانس برخوردار باشیم.
اگر قرار بود ما چرخه سوخت و غنی‌سازی اورانیوم را نداشته باشیم و روی آن معامله کنیم، طبعا این معامله با آمریکا و اروپایی‌ها می‌توانست شیرین‌تر باشد.
به دلیل آن که آنها حاضر بودند در مقابل چشم‌پوشی ایران از حق داشتن چرخه سوخت و غنی‌سازی، امتیازاتی را نیز به کشور ما بدهند؛ بنابراین پیشنهاد روسیه عملا نمی‌تواند مورد پذیرش جمهوری اسلامی ایران قرار گیرد. انتظار ما این است که با توجه به روابط دوستانه‌ای که بین ایران و روسیه وجود دارد و با عنایت به این که روسها شریک استراتژیک جمهوری اسلامی ایران هستند، پیشنهاد خود را تعدیل کنند.
2ـ پیشنهاد صدراعظم آلمان مبنی بر اضافه شدن روسیه و چین به ترکیب 3 کشور اروپایی برای مذاکره با ایران در شرایط فعلی تحلیل ویژه و متمایزی نسبت به گذشته دارد.
پرونده ایران، 2 ماده بعد از اشغال عراق توسط آمریکا در آژانس انرژی هسته‌ای مطرح شد. در آن زمان فرانسوی‌ها و آلمانی‌ها در موضعی مشترک با روسیه، مخالف ترکتازی و یکجانبه‌گرایی آمریکا در منطقه خاورمیانه بودند. سیاست آنها این بود که در مذاکرات هسته‌ای با ایران به سمتی پیش بروند که نقش آمریکا چندان برجسته نباشد، ایران نیز خواهان این بود که اروپایی‌ها حل‌کننده پرونده هسته‌ای باشند.
مشی 2 کشور فرانسه و آلمان در آن زمان حتی با موضع این 2 کشور بعد از فروپاشی شوروی نیز متفاوت بود. زیرا در آن مقطع این 2 کشور همراه با کل اروپا به سمت آمریکا همگرایی پیدا کرده بودند.
اما در شرایط فعلی آلمان و فرانسه به موضع خود در مقطع بعد از فروپاشی شوروی بازگشته‌اند و می‌خواهند همگرا با آمریکا، پرونده ایران به شورای امنیت ارجاع شود.
افزون بر این، این 2 کشور می‌خواهند چین و روسیه را نیز در کنار خود داشته باشند تا پرونده ایران را با اجماع قوی‌تری به شورای امنیت بفرستند. البته باید در نظر داشت که چین و روسیه به عنوان 2 کشور مهم و قدرتمند بر مبنای مصالح و منافع خود تصمیم‌گیری می‌کنند و ایران نیز با این 2 کشور مشکلی ندارد. ولی پیشنهاد صدراعظم آلمان را باید در این چارچوب تحلیل کرد.