خاتمی و اعتبار جهانی

کرم محمدی
برخی از افراد از صدقه سر کسب مقام و رسیدن به کرسی ریاست و مدیریت یا ثروت و مکنت نام و آوازه‌ای به هم زده و مشهور می‌شوند اما اگر روزی جایگاه و اریکه قدرت از آنان بازپس گرفته شود یا سراب مال و ثروتشان خشک گردد نام و نشانی از آنان باقی نمی‌ماند و کم نیستند چنین افرادی که حتی در عرصه داخلی کشورهایشان، افکار عمومی آنها را فراموش کرده و یا حاضر نیست آنان را به یاد آورد.
از طرف دیگر کسان دیگری هستند که شأن و شخصیت آنان چنان بزرگ و فکر و اندیشه‌شان چنان بلند و تفکراتشان چنان عمیق است که هر کجا قرار می‌گیرند به آن جایگاه‌ها اهمیت و ارزش می‌بخشند و اتمام دوران مسوولیتشان هرگز از منزلت آنان در نزد افکار عمومی نمی‌کاهد. سیدمحمد خاتمی را می‌توان یکی از این شخصیت‌ها به شمار آورد که آوازه نیکنامی و لیاقت و شایستگی‌اش مرزهای جمهوری اسلامی ایران را درنوردیده و به چهره‌ای جهانی مبدل گردیده است. ریاست جمهوریش به پایان رسید اما منزلت این روحانی مسلمان هم‌چنان نزد بزرگان ادب و اندیشه در آن سوی مرزها هم روز به روز در حال اوج گرفتن است.
سیدمحمد خاتمی که روزگاری نه چندان دور بحث گفتگوی تمدنها و ائتلاف برای صلح جهانی او مورد توجه جهانیان قرار گرفت اینک که برای سخنرانی در افتتاحیه کنفرانس اسلام در جهان پلورالیستی به اتریش سفر دعوت شده است طی سخنانی بار دیگر جهانیان را متحیر بیانات اندیشمندانه خویش نمود. طنین صدایش که کلمات پرمعنا و جملات منطقی را ادا می‌کند هم‌چنان جهان اندیشه‌ورزی و سیاست‌مداری را تکان می‌دهد تا جایی که خبرگزاری‌های غربی نیز به ناچار این تأثیرگذاری را تأیید می‌کنند.
بی‌دلیل نیست که آقای کوفی عنان دبیر کل سازمان ملل متحد در میان ده‌ها شخصیت برجسته مسلمان، مسیحی و یهودی حاضر در این کنفرانس تنها نام خاتمی را در پیامش ذکر کرده و از اینکه شخصیتی این چنین در اجلاس حضور دارد ابراز خرسندی می‌نماید. در حالی که تلاشهای وسیعی برای ناکارآمد نشان دادن دین در عرصه اجتماع و راندن آن به حاشیه صورت می‌گیرد رئیس‌جمهور پیشین ملت ایران به صراحت می‌گوید:‌ «دین می‌تواند جهان را از تکبر و استبداد محافظت کند.» این همان خاتمی است که در هشت سال گذشته تمامی هم خود را صرف آن کرد تا به جهانیان نشان دهد که دین و خصوصاً‌ دین مبین اسلام نه تنها مخالفتی با آزادی، امنیت، دموکراسی و زندگی با نشاط ندارد بلکه تحت لوای قوانین و دستورات مترقبانه دین می‌توان این مقولات را به بهترین وجهی در جامعه پیاده کرد.
در حالی که دولت‌های غربی در صدد هستند تا ملت ایران را از بهره‌برداری از دستاورد فرزندان خویش در زمینه فن‌آوری صلح‌آمیز هسته‌ای محروم نمایند و در این راستا هر روز سناریویی تهیه و اجرا کرده تا تهران را در تلاش برای تولید سلاح اتمی نشان دهند، خاتمی در قلب دنیای غرب فریاد برآورد که: «بزرگترین ادیان جهان بادی با یکدیگر جهان را از شر سلاح‌های هسته‌ای و شیمیایی نجات دهند» خبرگزاری‌های معتبر این سخنان را به سراسر جهان مخابره و سیاستمداران را به تعمق واداشته و اینک بار دیگر موضع‌گیری و سخنان صلح‌طلبانه سیدمحمد خاتمی سردمداران غرب را به چالش کشیده است. در حالی که عده‌ای در داخل کشور هر روز بر سیاست‌های دوران دولت خاتمی می‌تازند و درصدد ناکارآمدی برنامه‌های او بر‌آمده‌اند، کارشناسان اعتقاد دارند که احتمالاً‌ این سخنرانی در بهبود وضعیت پرونده‌ هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران موثر باشد. اما آیا منتقدانش در داخل حاضرند به خاطر منافع ملی شخصیت این اندیشمند را حفظ نمایند؟
شخصیت‌های سیاسی و مذهبی کشور سرمایه‌های گرانقدر این سرزمین هستند که در کوران حوادث سخت و طاقت‌فرسا آبدیده شده‌اند چوب حراج زدن به این سرمایه‌‌ها با هر نیت و هدفی صورت گیرد،‌ خلاف مصالح ملی و منافع عمومی است باید از خاتمی، هاشمی رفسنجانی، میرحسین موسوی،‌ ناطق نوری، کروبی و امثال آنها در جهت منافع عمومی و امنیت نظام بهره‌برداری نمود.
امروزه تأکید بر حفظ سرمایه‌های مدیریتی مملکت تنها خواست اصلاح‌طلبان نیست بلکه عقلای اصولگرایان (جناح راست) نیز اهمیت این موضوع را کاملاً دریافته است و از این روست که امیر محبیان می‌گوید: میرحسین موسوی، هاشمی‌رفسنجانی و سیدمحمد خاتمی کسانی هستند که وجهه‌ای مناسب در سطح اجتماعی و بین‌الملل به دست ‌آورده‌اند و باید از اعتبار آنها در لحظات حساس کمک گرفت.
افرادی چون خاتمی سرمایه‌های انسانی و ملی مطرح در کشور هستند و هر گونه تخریب آنها تخریب سرمایه‌های ملی محسوب می‌شود و قادر است در سیاست خارجی از این اعتبار برای گسترش روند و آرام شدن حرکت سیاسی خارج استفاده کند.
آری محبوبیت خاتمی فراتر از مسائل جناحی است و او هم‌چنان چهره درخشان اجلا‌س‌های جهانی است.