تجربه دموکراسی در افغانستان

عارف واحد ناوان
نسیم آزادی، قانونمندی و دموکراسی بر سرزمین سوخته، فقیر و جنگ‌زده افغانستان وزیدن گرفته است.
کابل و شهرها و روستاهای بزرگ و کوچک این کشور عقب‌مانده دیگر بوی باروت، گلوله و تفنگ نمی‌دهد، جنگ‌سالاران و جنگ‌افروزان آموخته‌اند که در دنیای امروز که به سوی دموکراسی حرکت می‌کند نباید به زبان مسلسل حرف بزنند چرا که انتخابات آزاد می‌تواند جای خود را به صف‌آرایی‌های نظامی بدهد. افغان‌ها یاد گرفته‌اند عصر جنگ‌افروزی به سر آمده است. و قشون‌کشی‌های جنگی جای خود را به رقابت‌های انتخاباتی داده است.
یکشنبه هفته گذشته افغان‌ها این تجربه مهم را به بوته آزمون گذاشتند. بیش از 12/5 میلیون افغان از گروه‌ها، نژادها و مذاهب مختلف برای انتخابات 249 نماینده مجلس (ولسی جرگه) و 420 نماینده شورای ولایتی به پای صندوق‌های رای رفتند. مردم تهدیدهای گروه‌ طالبان را نادیده گرفتند و همگی، به ویژه زنان با شور و شوق پای صندوق‌های رای حاضر شدند. سه دهه جنگ‌های ویرانگر و خونین داخلی که میلیون‌ها کشته، معلول و آواره بر جای گذاشت کافی بود تا افغان‌ها 27 شهریور را بسان یک روز ملی گرامی بدارند.
شور و شوق انتخابات موجب شد تا 5800 نامزد برای جلب رای میلیون‌ها شهروند افغانی تلاش کنند. در میان نامزدها اسامی قاچاقچیان، تروریست‌ها و جنگ‌افروزان بزرگ هم دیده می‌شد. حاجی الماس بزرگترین قاچاقچی افغان که تلاش‌های فراوانی برای پیروزی در انتخابات هفته گذشته انجام داد پیش از برگزاری انتخابات مدعی شد در صورت ورود به ولسی جرگه برای همبستگی افغانستان تلاش خواهد کرد.
رقابت نزدیک به 800 زن با مردان برای ورود به پارلمان از شگفتی‌های این دور از رقابت‌های انتخاباتی افغانستان بود و این شاید بزرگ‌ترین مشارکت سیاسی زنان نه تنها در سطح منطقه بلکه در کل خاورمیانه باشد.
تصور وقوع این اتفاق 5 سال پیش برای هر تحلیل‌گری حتی خود افغان‌ها هم سخت بود اما باید پذیرفت که امروز این تحولات با شتاب در کشور دوست و همسایه ما افغانستان در حال رخ دادن است.
طبق قانون اساسی افغانستان 68 صندلی از 249 صندلی پارلمان به زنان اختصاص دارد. اگر نیم نگاهی به وضعیت زنان در سطح کشورهای خاورمیانه بیندازیم به عمق تحولات رخ داده در افغانستان پی می‌بریم. در عربستان زنان هنوز حق رانندگی ندارند، در برخی کشورهای عربی دیگر زنان از حق رای دادن محرومند و به عنوان شهروندان درجه دوم محسوب می‌شوند. در اردن اگر مردی به همسر، مادر، دختر یا خواهر خود شک کند و او را به قتل برساند تحت پیگرد قضایی قرار نمی‌گیرد. وضعیت زنان در دیگر کشورهای منطقه به مراتب‌ اسفناک‌تر است. در ایران هم که یکی از دمکراتیک‌ترین کشورهای منطقه است تعداد نمایندگان زن در مجلس به تعداد انگشتان دو دست هم نمی‌رسد و بالاترین مقام رسمی که یک زن آن هم در سال‌های اخیر توانسته به دست بیاورد ریاست سازمان محیط زیست است. اما در کابینه حامد کرزای چند زن حضور دارد. شگفتی دیگر انتخابات افغانستان رد صلاحیت تنها 21 نفر است از این حیث انتخابات اخیر این کشور را باید آزادترین انتخابات در سال‌های اخیر در جهان نامید. افغان‌ها می‌روند تا از پیشگامان دموکراسی در منطقه باشند. دیگر نباید به افغان‌ها به دیده تحقیر و ترحم نگاه کرد. ثبات و آرامش به افغانستان بازگشته است. رییس‌جمهور از مجرای قانونی و با انتخابات آزاد برگزیده شد، انتخابات پارلمانی و شورای ولایتی با سلامت برگزار و پارلمان نیرومند در حال شکل‌گیری است. جنگ‌افروزی در افغانستان جای خود را به رقابت انتخاباتی داده است و دولت مرکزی کم و بیش بر سراسر این کشور کوهستانی تسلط پیدا کرده است. تحولات اخیر این کشور نوید حرکت رو به جلو و پیشرفت در همسایگی ماست.
نباید فراموش کرد ثبات در افغانستان به معنای ثبات و آرامش در ایران و دیگر کشورهای منطقه است. بنابراین بازگشت ثبات و حاکمیت قانون به کشور جنگ‌زده و فقیر افغانستان را باید تحولی میمون و مبارک تلقی کرد.