عراق، همه‌پرسی و اتحادیه عرب

هفته آینده قرار است همه‌پرسی در عراق برای تایید پیش‌نویس قانون اساسی جدید این کشور برگزار شود. دولت عراق از شهروندان این کشور خواسته تا در این همه‌‌پرسی بصورت فعال شرکت نمایند این در حالی است که تلاش‌های وسیعی برای تحریم این همه‌‌پرسی از سوی مخالفان و شورشیان صورت می‌گیرد تهدید مردم به قتل و ارعاب آنان از جمله اقداماتی است که این روزها در عراق انجام می‌شود.
از جمله گروهها و طیف‌هایی که همه‌پرسی قانون را به چالش کشیده‌اند گروه القاعده هستند که خواهان تحریم این همه‌پرسی شده‌اند اعراب سنی نیز اکثرا اعلام کرده‌اند که اگر چه همه‌‌پرسی را تحریم نمی‌کنند اما به آن رای منفی می‌دهند و اگر این تهدید صورت عملی به خود بگیرد و سه استان از 18 استان عراق رای منفی به پیش‌نویس قانون اساسی دهند این همه‌‌پرسی با شکست مواجه خواهد شد.
در حالی که دولت آقای ابراهیم جعفری برای برقراری امنیت در زمان برگزاری همه‌‌پرسی با رهبران و گروههای عراقی وارد مذاکره شده است اما دست‌هایی در کار است که این تلاش‌ها را با ناکامی مواجه سازد.
از سوی دیگر در شرایطی که عراق در آستانه برگزاری همه‌پرسی است ورود هیات عالی رتبه‌ای از سوی اتحادیه عرب به این کشور سئوالات و ابهامات تازه‌ای بوجود آورده است. رییس این هیات آقای احمد بن ‌حلی است که معاون عمرو موسی دبیرکل اتحادیه عرب می‌باشد وی هدف از سفر خود را به عراق تدارک دیدار عمرو موسی به این کشور توصیف کرده است.
وی گفته است که این هیات با نمایندگان غیر نظامی و همچنین رهبران حزب سیاسی و مقامات وزارت امور خارجه عراق تماس‌هایی برقرار کرده است وی گفت که موظف شده است تا زیر چتر حمایتی اتحادیه عرب گفت‌وگویی را میان گروههای مختلف عراقی در زمینه مسایل وحدت عراق، تمامیت ارضی آن، موقعیت فرایند سیاسی و بازسازی موسسات دولتی برای تسریع پایان حضور نیروهای خارجی در این کشور برپا کنند.
مهمترین اظهار نظری که در این میان صورت گرفته است مربوط به آقای عمرو موسی دبیرکل اتحادیه عرب است که گفته است عراق در آستانه جنگ داخلی است و اوضاع بسیار متشنجی دارد وی گفته است ما نمی‌توانیم عراق را با وجود اختلاف نظرها، درگیریها و تیراندازی‌ها در این کشورها کنیم.
پس از غیبت طولانی اتحادیه عرب در عراق حضور این اتحادیه در شرایط فعلی که برگزاری همه‌پرسی قانون اساسی در عراق در حال شکل‌گیری است جالب توجه است. تحرکات اتحادیه عرب در قبال تحولات عراق و ابراز نگرانی آقای عمرو موسی از اوضاع خارجی عراق و انفجارآمیز خواندن آن پس از مدتها که رژیم بعثی صدام در این کشور ساقط شده است قابل تامل و دقت نظر است. اتحادیه عرب در مدت زمانی که از حمله نظامی آمریکا به عراق و سقوط رژیم بعثی صدام در این کشور می‌گذرد عملکرد چندان مثبتی از سیاست‌های آن به عنوان نهادی کارآمد نداشته است.
به نظر می‌رسد دور ماندن اتحادیه عرب از فضای سیاسی جدید عراق پس از سقوط رژیم حزب بعث و صدام در این کشور ناشی از رویکرد سیاسی اتحادیه عرب به جریانات سیاسی عراق و وضعیت احزاب سنی در این کشور می‌باشد.
اتحادیه عرب و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس خواستار احیای قدرت سنی‌های مرکز هستند این کشورها در صورت انجام انتخاباتی آزاد و یا انجام یک همه‌پرسی که افزایش حضور شیعیان در ساختار حکومتی عراق را به دنبال داشته باشد را بر نمی‌تابند و در صورت وقوع چنین امری در مناسبات خود با بغداد تجدید نظر خواهند کرد اما در مجموع باید گفت به دلیل تاثیر‌پذیری این کشورها از کاخ سفید کشورهای عرب همکاری مناسبی در زمینه‌های مختلف با دولت عراق خواهند داشت به هر حال آنچه که اکنون به نظر می‌رسد اتحادیه عرب به دنبال آن باشد باز کردن پای خود به صحنه عراق برای گرفتن امتیاز و اثرگذاری بر آرا مردم و سوق دادن این کشور به سوی چالش‌های جدید امنیتی و سیاسی باشد.