کاراکاس، پایتخت اعتراض

مهران قاسمی
همایش جهانی اجتماعی امسال از رنگ و بویی به مراتب سیاسی‌تر نسبت به سال‌های قبل برخوردار است. این همایش که انتظار می‌رود عمده توجه خود را معطوف به انتخاب دولت‌های چپ‌گرا در آمریکای‌ لاتین و موضوعاتی چون پایان دادن به جنگ و عادلانه‌سازی روند جهانی شدن اقتصاد نماید، سه‌شنبه شب با تظاهرات عظیم فعالان اجتماعی، در کاراکاس ونزوئلا آغاز شد.
در جریان این تظاهرات هزاران تن از فعالان اجتماعی در سرتاسر جهان با سر دادن شعارهایی علیه جورج بوش، رئیس جمهوری ایالات متحده و امپریالیسم آمریکا، حمایت خود را از رهبران چپ‌گرای ونزوئلا و کوبا به عنوان نمادهای مقاومت در برابر امپریالیسم اعلام داشته و همزمان خواهان توقف هر چه سریعتر جنگ خونبار عراق شدند. سیندی شیهان، فعال صلح‌طلب آمریکایی که پس از مرگ فرزندش سربازش در عراق، با اعتراض‌های مداوم و خستگی‌ناپذیر به بوش، تبدیل به نمادی از مقاومت در برابر جنگ شده است، در جریان این راهپیمایی با ایستادن در صف نخست، فریاد «نه به جنگ» سر می‌داد. شیهان همچنین پس از حضور بر سکوی سخنرانی خطاب به حاضرین گفت: ما باید جنگ عراق را متوقف کنیم. ما باید سربازان را به خانه برگردانیم، باید جورج بوش و سایر همراهان او را به جرم جنایت علیه بشریت محکوم کنیم، باید عدالت را اجرا کنیم.
ششمین همایش جهانی اجتماعی که به مدت شش روز و با حضور بیش از 67 هزار تن برگزار می‌شود، در ابتدای شکل‌گیری در سال 2001 قرار بود به عنوان واکنشی به گردهمایی رهبران جهان در داووس سوئیس تلقی شود. با گذر زمان اما این همایش تبدیل به عاملی برای شکل‌گیری یک جنبش وسیع شد.
گرزیبوفسکی، از بنیانگذاران این جنبش با اشاره به اینکه از این پس همایش جهانی اجتماعی در سه قاره برگزار می‌شود افزود: نخستین اجلاس در 19 تا 23 ژانویه در مالی برگزار شد، به دنبال اجلاس فعلی که تا 29 ژانویه ادامه خواهد داشت، در ماه مارس نیز اجلاس جهانی را در پاکستان برگزار می‌کنیم. وی با اشاره به اینکه انتظار می‌رود اجلاس کاراکاس در مقایسه با سایر گردهمایی‌ها، رنگ و بویی چپ‌گراتر داشته باشد افزود: انتخاب دولت‌های چپ‌گرا و مردمی در ونزوئلا، برزیل، بولیوی و اروگوئه و حرکت آشکار منطقه به سمت چپ، باعث می‌شود تا اجلاس کاراکاس اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.
گرزیبوفسکی برزیلی الاصل در ادامه می‌گوید: برگزاری این اجلاس در ونزوئلا، به دلیل حضور چاوز و شخصیت وی به آن اهمیتی بیشتر می‌دهد.
طبق برنامه‌ریزی اعلام سده، چاوز تا روز پایانی اجلاس، دو سخنرانی مفصل خواهد داشت. انتظار می‌رود رئیس جمهور در ونزوئلا که پیش از این بوش را تهدیدی برای بشریت و جنایتکاری دیوانه خوانده بود، این بار نیز در جمع ده‌ها هزار تن از افرادی که هواداران سیاست‌خای ضد امپریالیستی وی محسوب می‌شوند، کاخ سفید و دولتمردان آمریکا را از انتقادات تند و تیز خود بی‌نصیب نگذارد. چاوز، هم‌اکنون در میان مردمان آمریکای لاتین به عنوان سیاستمداری آزادیخواه و رهایی‌بخش تلقی می‌شود. او خود می‌گوید که الگوی سیاسی‌اش سیمون بولیوار، انقلابی مشهور آمریکای لاتین است. درگیری چاوز و سیاستمداران آمریکایی پس از نزدیکی بیش از پیش چاوز و کاسترو تشدید شده است. چاوز که در سخنان خود ادعا می‌کند اصول سوسیالیستی در کشور خود که پنجمین صادرکننده نفت جهان محسوب می‌شود سطح زندگی فقرا را بهبود بخشیده است اکنون مدت‌هاست برای مقابله با آنچه که وی «اثرات مخرب واشنگتن در منطقه» می‌خواند، قراردادهای بزرگ اقتصادی و تجاری با کشورهای منطقه منعقد کرده است.
رئیس‌جمهور سوسیالیست ونزوئلا حتی پا را فراتر گذاشته و درصدد شکل دادن به نوعی اتحادیه سوسیالیستی در آمریکای لاتین است. تبادلات صورت گرفته میان کوبا و ونزوئلا در همین راستا ظرف دو سال اخیر به شدت افزایش یافته است. کاسترو هم‌اکنون 25 هزار پزشک کوبایی را برای ارتقای سطح بهداشت عمومی به ونزوئلا ارسال کرده و چاوز نیز در مقابل، نفت خود را با بهایی به مراتب ارزان‌تر در اختیار دولت کاسترو قرار می‌دهد.
رئیس جمهوری ونزوئلا همچنین با حمایت از کشورهای دیگر آمریکای لاتین در مقابل تلاطم‌های بازار نفت، سعی دارد آنها را نیز به پیوستن به این اتحادیه در حال شکل‌گیری ترغیب کند. نکته جالب در نزاع میان ونزوئلا و ایالات متحده به این موضوع برمی‌گردد که آمریکا بزرگترین واردکننده نفت ونزوئلا محسوب می‌شود. آمریکا روزانه 5/1 میلیون بشکه نفت از ونزوئلا وارد می‌کند!
در مراسم افتتاح اجلاس کاراکاس، ریکاردوآلارکون، سخنگوی مجلس ملی کوبا در سخنانی که خود از آن به عنوان «دادگاه علنی بوش» تعبیر می‌کرد، رئیس جمهوری ایالات متحده را به دلیل حمایت از یک مامور مخفی سازمان سیا که دارای ملیت کوبایی است و متهم نخست بمب گذاری در خطوط هوایی کوبا در سال 1976 محسوب می‌شود و عدم استرداد وی به کوبا مورد نکوهش قرار داد. وی با اشاره به اینکه همگان می‌دانند که بوش یک تروریست است» گفت: من اما می‌خواهم تا حدی از بار گناه او کم کنم. او از طفولیت یاد گرفته است که چگونه بکشد. او تروریسم را از کودکی با خود همراه داشته است. تروریسم در خون بوش است. ابل پیترو، وزیر فرهنگ کوبا و از اعضای هیات بزرگی که از سوی کوبا برای شرکت در این اجلاس اعزام شده است در سخنانی برگزاری این گردهمایی را موجب هم‌افزایی توان‌ها و متعاقب آن پیشرفت و گسترش گرایش‌های چپ در منطقه دانست. حاضرین در گردهمایی اخیر شامل گروه‌های مختلف نژادی و مذهبی از نقاط مختلف جهان می‌شوند. چند فرقه مذهبی از هندوستان اتحادیه مسلمانان بریتانیا و کویکرزهای آمریکا از جمله گروه‌های مذهبی حاضر در این اجلاس محسوب می‌شوند. حضور چندین گروه از آمریکا، کانادا و کشورهای اروپای غربی در جمع حاضرین و فعالیت چشمگیر آنها از دیگر نکات جالب این اجلاس است. هیات اعزامی بولیوی نیز در شرایطی که تنها چند روز از مراسم سوگند ایوومورالس، رئیس جمهور بومی و سوسیالیست می‌گذرد، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است. برگزارکنندگان این اجلاس انتظار دارند تا پایان روز 29 ژانویه بیش از یکصد و ده هزار تن در 1800 کنفرانس، میزگرد و سخنرانی برنامه‌ریزی شده حضور یابند.