مهترین دلایل طلاق، اعتیاد و بیکاری است

* سوال: خانم خسروشاهی روزانه چند پرونده در این مجتمع تشکیل می‌شود و موضوع اغلب آنها چیست؟
** در این مجتمع قضایی روزانه 300 الی 400 پرونده قضایی تشکیل می‌شود که این دعاوی خانوادگی شامل: طلاق از طرف زوج، طلاق از طرف زوجه، طلاق توافقی، قرار تامین جهیزیه، حضانت دیدار فرزند، تمکین، فسخ نکاح می‌باشد.
البته آمار طلاق‌های توافقی هم کم نیست، تعداد این نوع طلاق‌ها شاید بیشتر از طلاق‌های عسر و حرج، باشد.
ببینید، به نظر من مردم جامعه ما باید به این بینش برسند، همان‌گونه که زندگی خود را زیبا شروع می‌کنند، در صورتی که ادامه زندگی مشترک امکان‌پذیر نباشد زیبا هم به آن خاتمه دهند.
این درست نیست که خانمی مجبور باشد برای اثبات دادخواست عسر و حرج سالیان سال وقت خود را در دادگاه‌های خانواده تلف کند.
* سوال: خانم خسروشاهی، به نظر شما دخالت خانواده‌های زوجین در افزایش آمار طلاق و نابسامانی خانواده‌های ایرانی تا چه میزان موثر است؟
** در این مورد آمار دقیقی را نمی‌توانم به شما ارایه دهم، اما می‌توانم بگویم که هنوز خرده‌فرهنگ‌های غلط در خانواده‌ها باعث جنگ و جدال بین زن و شوهر می‌شود و دخالت‌های نابجای خانواده‌های دو طرف باعث افزایش طلاق و سرگردانی کودکان معصوم می‌گردد.
به صورت تخمینی می‌توان گفت: یک چهارم طلاق‌ها به سبب دخالت‌های بی‌جای خانواده در زندگی زوجین است.
* سوال: خانم خسروشاهی در حال حاضر چه تمهیداتی برای حمایت از طلاق‌های احساسی و آنی در دادگاه خانواده وجود دارد؟
** در این راستا، از مشاوره‌های خانوادگی استفاده کردیم. ما از روان‌شناسانی که متخصص هستند دعوت کردیم تا یک واحد اختصاصی روان‌شناسی داشته باشیم، طلاق‌های توافقی که ممکن است بر اثر دعاوی کوچک خانوادگی به وجود آمده باشد را به این واحدها هدایت می‌کنیم. من خودم در واحد ارجاع هستم و پرونده‌هایی که برای نخستین بار به دادگاه آمده و یا دادخواستشان طلاق توافقی است را برای ارجاع به آن واحد تخصصی انتخاب می‌کنم.
در آنجا آنها صحبت و گفتگو می‌کنند و معمولا می‌توانند بین آنها صلح و سازش برقرار کنند.
موضوع بعد، مساله، وحدت رویه بین همکاران است. برای این منظور جلساتی را با حضور همکارانی که به پرونده‌های طلاق رسیدگی می‌کنند، داریم.
مطلب بعد، شعب تخصصی طلاق است که برخی از شعب را مختص رسیدگی به پرونده‌های طلاق کردیم تا اینکه بتوانیم مشکلاتی را که در طلاق از طرف مرد، از طرف زن و طلاق‌های توافقی داریم، حل کنیم.
* سوال: در مورد عسر و حرج زنان در قوانین توضیح دهید و بفرمایید در چه شرایطی زنان می‌توانند دادخواست طلاق به دلیل عسر و حرج بدهند؟
** کلا اسلام هر نوع عسر و حرجی را برای بانوان برداشته است که دوام زوجیت باعث عسر و حرج باشد(البته عسر و حرجی که از ناحیه زوج به وجود آمده است، نه عسر و حرجی که برخی زنان برای خودشان به وجود می‌آورند). زنان می‌توانند دادخواست طلاق به دلیل عسر و حرج بدهند.
طبق ماده قانونی 1330 به زنان اجازه داده شده است که به حاکم شرع مراجعه کنند، و در قانون اصلاحیه در سال 81 تبصره الحاقی به ماده 1330 متاسفانه برخی از مصادیق را ذکر کرده است، که ذکر برخی از این مصادیق برای قاضی ایجاد ذهنیت کرده است، پیش از آن، قاعده عسر و حرج باز و عام بود که تمامی زن‌ها را دربر می‌گرفت و هر زن با توجه به شخصیت اجتماعی و خانوادگی فرهنگ و تمام شاخصه‌هایی که در طرف وجود دارد، می‌تواند عسر و حرج مخصوص به خود داشته باشد.
وقتی اینها را محدود می‌کنیم مثلا وقتی اعتیاد همسر را دلیل عسر و حرج بدانیم آن وقت این سوال مطرح است که خود زن نیز اگر معتاد باشد آن وقت اعتیاد همسر نمی‌تواند برایش عسر و حرج قلمداد شود؟!
به نظر من برای شناسایی عسر و حرج باید شخصیت خانم‌ها در نظر گرفته شود. ادله اولیه هم موافق با این موضوع است.
آن چیزی که برای تشخیص عسر و حرج کار ما را دشوار می‌کند:
یک) عدم توانایی زنان در دفاع از خود و فقدان دلیل کافی
دو) عدم امکان زوجه برای اینکه بتواند ثابت کند.
سوم) دیدگاه‌های متفاوت قضاوت در دعاوی خانوادگی است.
زیرا با این مساله به صورت تخصصی برخورد نشده است، قضایی که در دادگاه‌های عمومی هستند، آمادگی رسیدگی به دعاوی خانوادگی را ندارند، همچنین فرهنگ‌های متفاوت باعث به وجود آمدن تفکرات و قضاوت‌های متفاوت شده است.
* سوال: خانم لیلا سادات آیا اقلیت‌های مذهبی، برای حل دعاوی خانوادگی به این دادگاه مراجعه می‌کنند؟
** بله تقریبا چند ماهی است که یک شعبه تخصصی برای بررسی دعاوی خانوادگی اقلیت‌های مذهبی ایجاد کرده‌ایم.
همان‌گونه که اطلاع دارید، طبق قانونی که در سال 1310 تصویب شده است اقلیت‌های مذهبی که در سایه دولت اسلامی زندگی می‌کنند، تابع عقاید شخصی خود هستند. در این مجتمع قضایی برای طلاق‌های ارمنی‌ها، زرتشتی‌ها و یهودیان، شعبه 253 را اختصاص دادیم به این ترتیب وحدت رویه‌ای نیز در طلاق اقلیت‌ها رعایت می‌شود.
البته در مورد ارامنه، باید شورای خلیفه‌گری ارامنه و در مورد یهودیان، هیات مذهبی خودشان تایید کنند آیا می‌توانند طلاق بگیرند یا خیر؟ در عقاید شخصی خودتان زن در چهار مورد حق طلاق دارد ولی در مورد ارامنه نه مورد حق طلاق برای زن و مرد وجود دارد، دادگداه باید طبق قوانین این مذاهب با آنها برخورد داشته باشد.
* سوال: آیا دادرسی که در شعبه 253 مشغول به کار است، در امور دینی این ادیان، تخصص دارد؟
** بله، دادرسی که این کارها را انجام می‌دهد، دارای لیسانس حقوق بین‌الملل می‌باشد و با توجه به سابقه‌ای که در دادگاه خانواده دارد با بحث تعارض قوانین و بحث اموال شخصی به خوبی آشنا می‌باشد.
* سوال: آخرین سوال را می‌خواهیم از آقای جعفری رییس مجتمع قضایی خانواده شماره یک داشته باشیم، به نظر شما مهمترین عامل طلاق در جامعه ما چیست؟
** می‌توانیم عوامل طلاق را به عوامل اجتماعی، رفتاری، شخصی و فرهنگی، تقسیم و بررسی کنیم. مهمترین دلایل طلاق چند چیز است. در حوزه اجتماعی: اعتیاد، در حوزه اقتصادی: بیکاری و دغدغه‌های اقتصادی و در حوزه رفتار شخصی: سوء رفتار زوج و زوجه در این حوزه، عدم تفاهم اغلب باعث به وجود آمدن طلاق می‌شود.
* سوال: اگر در پایان نکته خاصی را دارید، بیان بفرمایید.
** حل مسایل خانوادگی مستلزم عزم ملی است، یک مجتمع قضایی به تنهایی نمی‌تواند مسایل خانوادگی را در ایران و حتی تهران حل کند.
ما اعتقاد داریم که مجتمع قضایی خانواده به تنهایی مسئول حل مشکلات رفتاری افراد در خانواده نیست، بله اگر دستگاه‌های اجرایی، قضایی و مقننه با هم متحد باشند با عزم ملی می‌توان، مسایل خانوادگی را حل خواهند کرد. توجه داشته باشید: اگر جامعه‌ای سالم و کم‌آسیب می‌خواهیم باید بر روی "خانواده" سرمایه‌گذاری کنیم. گاهی این طور به نظر می‌رسد در سرمایه‌گذاری بر روی "خانواده" بخل ورزیده می‌شود.
من فکر می‌کنم که عزم ملی برای حل مساله خانواده لازم است به خصوص که آقای احمدی‌نژاد در انتصاب خانم سلطان‌خواه سمت ایشان را معاونت امور زنان به معاونت امور خانواده تغییر دادند ما این را به فال نیک می‌گیریم.
امید داریم، مسئول جدید امور زنان و خانواده در نظر داشته باشند که در حوزه اجتماعی، اگر امروز به مسایل خانوادگی نرسیم، فردا دیر خواهد بود.
* از شما عزیزان تشکر می‌کنیم.
** ما هم از شما سپاسگزاریم.