از جنگ تبلیغاتی تا گفتگوی سیاسی

ابوالقاسم قاسم‌زاده
موضوع انرژی هسته‌ای ایران با اعلام شروع مجدد تحقیقات هسته‌ای به یکباره به جنجنال خبری و اعلام مواضع سیاسی در صحنه بین المللی تبدیل شده است. مصاحبه وزرای خارجه ترئیکای اروپا از کشورهای انگلیس، فرانسه و آلمان به همراه «خاویرسولانا» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پایان نسشت خود در عصر روز پنجشنبه گذشته که به طور زنده از مهمترین شبکه‌های خبری اروپا و آمریکا از جمله سی.ان.ان، شبکه خبری یورونیوز (اخبار اروپا) و بی.‌بی.سی پخش شد، اعلام کردند که، 1) جامعه بین‌المللی نگران روش کار جدید در پروژه هسته‌ای ایران است. 2) باب مذاکره سیاسی هنوز بسته نشده است و اروپا همچنان به مذاکره سیاسی علاقه‌مند است. 3) دوشنبه آینده در لندن سه کشور اروپائی با حضور نماینده سیاسی روسیه و چین جلسه‌ای خواهند داشت تا در آن موقعیت کنونی نقد و بررسی شود و همراهی روسیه و چین برای تشکیل جلسه اضطراری شورای حکام آژانس و ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل تقاضا و نتیجه‌گیری گردد و بالاخره 4) تروئیکای اروپا ضمن رد از سرگیری فعالیت‌های جدید هسته‌ای ایران و ابراز نگرانی از آن، اعلام می‌کند «اعتماد ما نسبت به ایران به شدت متزلزل» شده است و لذا تقاضای تشکیل جلسه اضطراری شورای حکام را دارد. شاید مفید باشد که قبل از نقد شرایط کنونی به چند گفته از وزراء خارجه آلمان، انگلیس، فرانسه و آقای سولانا در این مصاحبه توجه بفرمائید.
آقای اشتاین مایر وزیر خارجه آلمان گفته است: «اعتماد ما به اهداف ایران در زمینه هسته‌ای بارها در محک آزمایش گذاشته و هر بار با شکست مواجه شده است. در ماه اوت گذشته (شهریورماه) ایران برنامه‌های هسته‌ای خود را از سر گرفت و اعتماد ما را به شدت متزلزل کرد. این نقض قطعنامه شورای حکام آژانس و نقض آشکار و پنهان تعهداتی است که ایران با اروپا در توافق پاریس در نوامبر سال 2003 میلادی داشته است. با این وجود باب گفت‌وگوها هنوز باز است. اما ایران اکنون با از سرگیری برنامه‌های تحقیقات هسته‌ای گامی برداشته که نقض یکجانبه گفت‌وگوهای دو سال و نیم گذشته اروپا با ایران است. امروز ما تصمیم گرفتیم که شورای حکام آژانس را از اقدام جدید ایران مطلع کنیم. در حقیقت روابط ما با ایران به بن بست رسیده است. بنابراین به شورای حکام می‌گوییم که به این موضوع توجه داشته باشد، اما بسیار تمایل داریم تا این مساله از طریق دیپلماتیک و به طور یکجانبه حل شود و برای این منظور در چند روز آینده مشورت‌های مهمی با هیات اجرایی آژانس خواهیم داشت. با توجه به این واقعیت که درخواست‌های ما از آژانس توسط ایران نادیده گرفته شده و با توجه به اینکه همکاری ایران با آژانس کافی نبوده است، زمان آن رسیده که این پرونده به شورای امنیت سازمان ملل متحد اطلاع داده شود.» و اما آقای «جک استراو» وزیر خارجه انگلیس در مقدمه گفته‌های خود تلاش کرد تا بگوید که ایران گفت‌وگوهای سیاسی برای حل مساله را به بن‌بست کشانیده است و لذا «من فکر می‌کنم در این شرایط ما گزینه‌ای نداریم جز اینکه تصمیم بگیریم تا نشست اضطراری شورای حکام آژانس را درخواست کنیم و نظری هم به شورای امنیت سازمان ملل متحد داشته باشیم.»
وزیر خارجه فرانسه آقای بلازی هم گفت «جامعه جهانی به شدت از برنامه هسته‌ای ایران نگران است و باید جبهه‌ای واحد درباره این موضوع اتخاذ کند. درخواست برای نشست اضطراری نیز به این منظور است تا مشخص کنند که آژانس پرونده ایران را باید به شورای امنیت ارجاع نماید. نشستی که قرار بود ایران و اروپا در 18 ژانویه برگزار کنند، اکنون با درخواست برای نشست اضطراری شورای حکام، دیگر بی‌معنی است.» و اما آقای «خاویرسولانا» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در سخنان خود تلاش کرد تا به نوعی به تعدیل گفته‌ها بپردازد و در پایان گفت «باید به صراحت بگویم که ما با مردم ایران نزاعی نداریم، ایران و مردم این کشور مردمان بسیار محترمی هستند، ما حق آنان را برای داشتن برنامه‌های صلح‌آمیز هسته‌ای منکر نیستیم و مایلیم به ایرانی‌ها در این موضوع کمک کنیم. ما به همکاری و رایزنی‌های خود با جامعه بین‌المللی ادامه خواهیم داد.»
آنچه که از پایان هفته گذشته تا امروز پس از اعلام جمهوری اسلامی ایران برای شروع مجدد تحقیقات هسته‌ای در صحنه بین‌المللی انجام گرفته است، گشایش جبهه‌ای از جنگ تبلیغاتی و روانی است که پس از مصاحبه وزراء خارجه سه کشور اروپایی شدت بیشتری پیدا کرده است. بخش عمده‌ای از نوشته‌ها و سرمقاله‌های روزنامه‌های اروپایی و آمریکایی به این موضوع اختصاص یافته و تقریباً تمامی شبکه‌های رادیویی و تلویزیونی برنامه‌های گوناگونی را در نقد و بررسی آن دارند. محور اصلی جنگ تبلیغاتی، تقابل غرب (اروپا و آمریکا) با ایران است و با نقد پی‌آمدهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی فضاسازی منفی و تخریبی را هدف خود قرار داده‌اند. نوسانی که در قیمت نفت و در بازار جهانی آن بوجود آمد، ناشی از این جنگ تبلیغاتی است و در اغلب تحلیل و بررسی‌ها، موضوع صدور گاز و نفت و قیمت آن از محورهای اصلی است، علی‌الخصوص که مردم اروپا نسبت به آن حساسیت خاصی دارند. اکنون همه در انتظارند که در نشست لندن در روزهای آینده چه اتفاق خواهد افتاد.
نشستی که گفته می‌شود نمایندگان دولت چین و روسیه نیز برای شرکت در آن دعوت شده‌اند و تقاضای تشکیل جلسه اضطراری شورای حکام و یا دیدار با نمایندگان جمهوری اسلامی ایران و مذاکره قبل از تقاضای تشکیل جلسه اضطراری گمانه‌زنی می‌شود. دو تاکتیک موازی هم از سوی اتحادیه اروپا دنبال می‌شود، تاکتیک اول، جنگ تبلیغاتی و تخریبی همراه با تهدیدهای لفظی است که بصورت جبهه گسترده پی‌گیری می‌گردد و همزمان با آن تاکتیک دوم، اعلام باز بودن گفتگوهای سیاسی است. هدف اولیه پس از نشست لندن، تشکیل شورای حکام با عنوان جلسه اضطراری حداکثر تا سه هفته دیگر است و از آن گزارش یا (اطلاع) به شورای امنیت سازمان ملل درباره پرونده هسته‌ای ایران که آژانس دیگر قادر به راست‌آزمایی دقیق از پروژه هسته‌ای ایران نمی‌باشد. آمریکا و اروپا بطور روشن اعلام کرده‌اند که هنوز هیچ دستور کار تحریم پس از تشکیل جلسه شورای امنیت سازمان ملل و بررسی پرونده هسته‌ای ایران در دستور کار ندارند و امیدوارند که از طریق مذاکره و یا «نامه»ای که به امضاء پنج عضو شورا خطاب به ایران صادر می‌شود، مشکل از طریق دیپلماتیک حل و فصل گردد. این مواضع در حالی اعلام شده است که ایران و روسیه در اوایل بهمن ماه در مسکو برای بررسی مجدد پیشنهاد روس‌ها درباره سوخت دومین جلسه مذاکره خود را می‌کنند. چگونگی نتیجه جلسه لندن در چند روز آینده که در آن روسیه و چین نیز شرکت می‌کنند جهت‌گیری آینده سیاسی درباره پرونده هسته‌ای ایران را بیشتر روشن خواهد کرد.