هم هشدار، هم فرصت

* آیا توافق بر سر پرونده ایران در نشست اعضای شورای امنیت و اعدام اقدام عملی تا ارسال گزارش البرادعی (در ماه مارس) به نوعی مهلت و فرصتی است به ایران تا انعطاف‌پذیری خود را ثابت کند؟
** در قطعنامه سپتامبر 2005 به رویه 25 سال گذشته ایران اشاره شده بود و اقدامات کشورمان نوعی تهدید برای صلح و امنیت بین‌المللی تلقی شده و در آنجا مطرح شده بود رسیدگی به این رویه به شکل گریزناپذیر در صلاحیت شورای امنیت سازمان ملل است، به این شکل که قبلا تا آستانه شورای امنیت سازمان ملل پیش رفتیم.
اما در اجلاس 5 عضو دائم شورای امنیت به همراه آلمان پیشنهاد شد که شورای حکام در اجلاس آتی به شورای امنیت گزارش دهد و این مساله را به ماه مارس موکول کردند تا گزارش البرادعی به شورای حکام داده شود. این امر به نوعی هم هشدار و هم فرصت به ایران است که شاید اقداماتی صورت دهد تا نیازی به ارجاع پرونده هسته‌ای به شورای امنیت نباشد. به طور کلی هدف آنها این است که غنی‌سازی اورانیوم در ایران صورت نگیرد.
* بیانیه لندن و ارائه گزارش به شورای امنیت، اطلاع‌دهی پرونده است یا ارجاع‌دهی آن؟ و اصولا چه تفاوتی میان این دو مقوله وجود دارد، خصوصا آنکه ایران ارجاع‌دهی و اطلاع‌دهی را دارای وزن یکسان قلمداد می‌کند؟
** وظیفه شورای حکام این است که اگر مساله‌ای پیش آمد باید نتایج را به شورای امنیت سازمان ملل گزارش دهد. بنابراین بعد از اینکه البرادعی گزارش خود را تسلیم کند، شورای حکام تصمیم می‌گیرد که اعلام کند مساله‌ای هسته‌ای ایران به مرحله‌ای رسیده که به شورای امنیت برود یا خیر.
در اینجا بحث گزارش با ارجاع فرق می‌کند، به این صورت که گزارش ماوقع است اما ارجاع به این معناست که مساله دیگر از صلاحیت شورای حکام خارج است و در صلاحیت شورای امنیت سازمان ملل است.
اما آنچه در بیانیه لندن آمده است تنها نوعی اطلاع‌دهی شورای حکام به شورای امنیت در خصوص رویه پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران است.
به طور کلی گزارش به شورای امنیت با ارجاع دو مساله متفاوت است که گزارش از وظایف شورای حکام است اما ارجاع به معنای سلب صلاحیت از شورای حکام است.
* ارجاع پرونده به شورای امنیت چه مکانیزمی را طی خواهد کرد و چه سرنوشتی در انتظار ایران است؟
** ارجاع پرونده به شرایط بین‌المللی و نظر 5 کشور عضو دائم شورای امنیت بستگی دارد.
مساله این است که شورای امنیت توصیه همراه با ضرب‌الاجل را ارائه می‌کند که اگر اجابت نشود طبق ماده 41 (مجازات‌ها) و با توجه به وضعیت سیاسی و میزان همکاری اعضای دائمی رفتار می‌شود و این مجازات‌ها می‌تواند اقتصادی باشد. شکل تحریم یا کلی است و یا جزئی. اگر تحریم از نوع کلی باشد می‌تواند نفت را هم در برگیرد، اما در تحریم جزئی، موارد تحریم جزء به جزء مطرح می‌شود.
* در این برهه مناسب‌ترین دیپلماسی از جانب ایران چه خواهد بود؟
** ایران موضع کشورهای غربی را می‌داند که تاکید می‌کنند نباید پروسه غنی‌سازی در ایران باشد و از سویی نیز روسیه مطرح می‌کند که فعالیت‌های اصفهان را ادامه دهد اما برنامه اصلی در مورد غنی‌سازی در روسیه انجام شود و مذاکره طرفین حاکی از این است که به یک تعدیلاتی در مواضع اولیه خود پرداخته‌اند. به این صورت که قسمت کوچک و مقدماتی در باب فعالیت‌ها در ایران صورت گیرد ضمن اینکه این فعالیت‌ها می‌تواند به شکل کنسرسیوم باشد و با چشم‌انداز فعلی جمهوری اسلامی ایران چاره‌ای ندارد و باید در مواضع خود کوتاه بیاید.
* رویکرد چین و روسیه در توافق با غرب را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
** مواضع چین و روسیه تا حدودی به سیاست‌های اروپا و آمریکا نزدیک‌تر شده است با این تفاوت که مایل هستند شدت عمل انجام نگیرد.
* به نظر شما ایران در چنین شرایطی تهدید خود در خصوص لغو تعلیق غنی‌سازی اورانیوم ـ طبق مصوبه مجلس ـ را عملی خواهد کرد؟
** وقتی فعالیت‌های اصفهان (مقدمات تحقیقات فنی) با این عکس‌العمل شدید بین‌المللی مواجه شده است، قطعا لغو تعلیق غنی‌سازی واکنش گسترده‌تری را در پی خواهد داشت، ضمن اینکه در چنین شرایطی ممکن است موضع چین هم با اروپایی‌ها هماهنگ شود.
از ابتدای پرونده هسته‌ای، آمریکا سعی کرد تا اشتراک مواضع ایجاد کند که در این راه هم موفق بود. یعنی آمریکا توانست افکار عمومی جهان را علیه ایران فعال کند.
* راه پیشروی تهران در شرایط فعلی چیست؟
** ایران باید طرح مسکو را قبول کند و احساس می‌شود که در چارچوب طرح روسیه به تفاهم برسیم و کشورمان مجبور است برای حفظ آبرو در مواردی کوتاه بیاید تا آنها هم انعطاف‌پذیری نشان دهند.
* در چنین شرایطی چه سرنوشتی در انتظار طرح پیشنهادی روسیه است؟ آیا تهران ایده مسکو را خواهد پذیرفت و یا شرایط فعلی توافق بر سر این طرح را دشوارتر خواهد کرد؟
** ایران به نوعی پیشنهاد روسیه را قبول کرده است و چگونگی اجرای این طرح به توافقاتی بستگی دارد که شاید نتیجه آن توافق به شکل تشکیل کنسرسیوم مشترک باشد. یعنی چند کشور در این طرح شرکت کنند و چارچوب طرح روسیه را گسترش دهند. به طور کلی طبق اظهارات جک استراو وزیر امور خارجه انگلیس باید مذاکرات به نحوی باشد که برای طرفین به خصوص ایران شکست تلقی نشود. ضمن اینکه به نظر می‌رسد توافقاتی که صورت می‌گیرد تا حدودی نظرات ایران را تامین کند.