پذیرش طرح روسیه؛ فرصت یا تهدید؟

گزینه روسیه جذابترین راه برای پایان دادن به مناقشه هسته‌ای ایران با غرب است، اما یک جایگزین قابل قبول دیگر ممکن است، این باشد که به ایران اجازه داده شود که غنی‌سازی را به صورت مرحله‌ای در چندین سال انجام دهد.
سه مرحله برای غنی‌سازی ایران وجود دارد اول، اینکه ایران با تعلیق غنی‌سازی بیش از سه سال موافقت کند، طی دومین دوره اعتمادسازی که حدود چهار سال به طول می‌انجامد تهران تنها غنی‌سازی آزمایشی را انجام دهد. در مرحله آخر، ایران تولید معمولی صنعتی را آغاز خواهد کرد که ترجیحا در یک عملیات چندملیتی انجام شود. این مصالحه نه با وضع موجود غیرقابل پایدار و شکننده و نه با برخی اهداف ایده‌آل، جهانشمول و راحت نباید مقایسه شود. تلاشهای دیپلماتیک اروپا برای پایان دادن به بن‌بست هسته‌ای، فرآیند غنی‌سازی در ایران را متوقف نکرده است و اینکه ظاهرا بعید است شورای امنیت سازمان ملل با تحریمهای به اندازه کافی قوی برای تغییر افکار تهران موافقت کند. گزینه‌هایی غیر از دیپلماسی، وضعیت را بدتر خواهند کرد و یا موجب نزول سریع وضعیت موجود به وضعیت کره شمالی ـ که به علت داشتن برنامه هسته‌ای غیرقابل کنترل، منجر به سماجت این کشور برای تسلیحات هسته‌ای و هم پیامدهای منطقه‌ای غیرقابل پیش‌بینی خطرناک شده است ـ شود و یا اینکه به یک حمله نظامی پیشگیرانه مانند عراق با پیامدهای خطرناک جهانی و منطقه‌ای شود. روسیه طرحی را مبنی بر تشکیل کنسرسیوم مشترک غنی‌سازی اورانیوم در خاک خود به ایران پیشنهاد داده است که دو کشور در حال مذاکره روی این طرح هستند. محور اصلی طرح روسیه این است که اولا ادامه بخشی از فعالیت‌های هسته‌ای ایران را به رسمیت شناخته و تسلیم شده‌اند، دوم اینکه ایران اگر این طرح را بپذیرد بلافاصله در جبهه جهانی که علیه ایران به وجود آمده شکاف ایجاد می‌شود، به خصوص که در مذاکرات اخیر نه تنها روسیه بلکه چین هم به طور فعال حضور پیدا کرده است." اگر دولت ایران در مذاکرات با روسیه و چین طرح روسیه را بپذیرد این جبهه گسترده علیه ایران شکسته خواهد شد و پرونده هسته‌ای ایران دلیلی ندارد که به شورای امنیت ارجاع شود." همانطور که سرگئی کری ینکو دیروز در بوشهر اعلام کرد که روسیه هم با ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت مخالف است.
ایران می‌تواند با روسیه یک توافق قطعی بر سر تاریخ نیروگاه هسته‌ای بوشهر به ایران امضا کند." ایران 40 سال است که میلیاردها دلار برای نیروگاه هسته‌ای بوشهر هزینه کرده اما هنوز هیچ چیز در دست ندارد و دولت روسیه برای اتمام نیروگاه هسته‌ای بوشهر و تحویل آن به ایران دائما خلف وعده می‌کند و قطعی است اگر پرونده ایران به شورای امنیت برود، روسیه هرگز این نیروگاه را به ایران تحویل نخواهد داد. اما اگر ایران پیشنهاد روسیه را بپذیرد روسیه مجبور است بپذیرد که نیروگاه هسته‌ای بوشهر به ایران تحویل داده شود. پیامد این تحویل چنین است که ایران بعد از صرف میلیاردها دلار هزینه و 40 سالی که گذشت برای اولین بار انرژی هسته‌ای را وارد شبکه برق خود خواهد کرد. با عبور از این بحران و پایان گرفتن تلاطم‌های کنونی و جو آرامی که خواه‌ناخواه پس از آن بوجود خواهد آمد پیشنهاد ایران به شرکت‌های خارجی برای مشارکت در تاسیسات مربوط به غنی‌سازی اورانیوم می‌تواند عملی شود. بنابراین به نظر می‌رسد اکنون که چین از روسیه حمایت می‌کند و هر دو برای مذاکره به ایران آمده‌اند ایران نباید این فرصت را از دست بدهد و با قبول پیشنهاد روسیه به طور مشروط یعنی شرط تعیین تاریخ تحویل نیروگاه هسته‌ای بوشهر، ایران می‌تواند به برخی از اهداف خود دست یابد. البته دولت ایران یا روسیه کل مفاد این طرح را منتشر نکرده‌اند اما آنچه در برخی از روزنامه‌ها و نشریات خارجی در مورد پیشنهاد روسیه منتشر شده محور اصلی آن این است که ایران در اصفهان کیک زرد را تولید می‌کند و به روسیه تحویل می‌دهد و روسیه اورانیوم غنی شده را برای مصرف سوخت نیروگاه هسته‌ای بوشهر به ایران تحویل می‌دهد و ایران زباله آن را به روسیه برمی‌گرداند لذا تا اینجا ایراد اساسی به این طرح وارد نیست. به همین دلیل به نظر می‌رسد که باید منتظر نتیجه مذاکرات در روزهای آتی که در مسکو برگزار می‌شود بمانیم.