علیرضا داوری/کارشناس روابط بینالملل
شورای حکام آژانس اتمی راس ساعت ده و سی دقیقه به وقت محلی 6 مارس آغاز به کار کرد تا برنامههای متعدد و موضوعات زیادی را مورد بحث قرار دهد که یکی از مهمترین بحثها برنامه هستهای ایران است. در همین حال سخنگوی آژانس بینالمللی انرژی اتمی اعلام کرد نشست عادی شورای حکام در ماه مارس برای بررسی چند موضوع مختلف آغاز به کار میکند که موضوع ایران پنجمین موضوع مورد بررسی در این نشست میباشد.
در حالی که رسانههای غربی و به ویژه آمریکایی تلاش میکنند از بررسی شدن موضوع برنامه هستهای ایران در شورای حکام به عنوان یک بحران نام ببرند و آن را پیش درآمدی برای ارجاع ایران به شورای امنیت جلوه دهند، فلمینگ تاکید کرد: برنامههای هستهای ایران در جلسه روز 7 مارس در شورای حکام بررسی میشود و فقط البرادعی مدیر کل آژانس احتمالادر ابتدای جلسه نکاتی را درباره ایران بیان خواهد کرد.
در همین حال مجله آمریکایی تایم بار دیگر قصه دروغین لپتاپ و افشا طرح بمب هستهای ایران را تکرار کرده است، که ملیسا فلمینگ از آن ابراز بیخبری کرد و با تاکید بر این که چنین موضوعاتی در روند بررسی پرونده ایران در آژانس تاثیر ندارد، گفت: ما در زمینه این قبیل ادعاهای رسانهای و موضوعات مشابه اظهارنظر نمیکنیم. در ادامه شانتاژ خبری و جنجالسازی رسانههای آمریکایی درباره برنامه هستهای صلحآمیز ایران و با هدف بدبین کردن افکار عمومی به آن، مجله تایم مدعی شد که نمودارهایی از یک کامپیوتر ایران که به نظر میرسد نقشه یک بمب هستهای است، که کلید استدلال آمریکا در ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت است.
از نگاه دیگر بند هشت قطعنامه چهارم فوریه شورای حکام که تاکید کرده بود برپایه گزارش ماه مارس مدیر کل در خصوص چگونگی گزارش و یا ارجاع پرونده هستهای ایران به شورای امنیت، تصمیمگیری خواهد شد، باعث گردیده تا فضایی به شدت سیاسی در آژانس پدید آید این در حالی است که برخی از کارشناسان ترس و نگرانی آمریکا و غرب از برنامه هستهای صلحآمیز ایران را بیمورد دانسته و البرادعی و آژانس بازیچه دست آمریکا هستند، زیرا تاکنون نتوانستهاند جلوی تسلیحات هستهای اسرائیل را بگیرند. این در حالی است که شخص البرادعی و آژانس در تلاش برای یافتن راههایی جهت بازگرداندن طرفین به پای میز گفتوگو هستند.
مدیر کل آژانس بازگشت ایران و اروپا به مسیر مذاکره را به سود همه دانست و اعلام کرده است: من تمامی گزارشهای خود را براساس قطعنامهای که در چهارم فوریه صادر شد، به شورای امنیت سازمان ملل متحد گزارش خواهم کرد، مگر این که اتفاق دیگری طی روزهای آینده بیافتند که روزنهای ایجاد شود، موضوعی که در حال حاضر دیده نمیشود. جلسه روز دوم شورای حکام در حالی پایان یافت که دیپلماتها سکوت کردند، اما این که این آرامش قبل از توفان است و یا آرامش در برابر ناتوانی در تصمیمگیری است، فردا است که رایزنیهای اعضای شورای حکام درباره پرونده هستهای ایران یکی از تاریخیترین لحظات جهان را رقم خواهد زد.
از سوی دیگر آمریکا در روزهای اخیر با رایزنی با مقامات برخی کشورهای منطقه بر آن است تا فعالیتهای هستهای صلحآمیز ایران را تهدیدی برای این کشورها برشمارد و این در حالی است که برخی از طرفها نیز در منطقه بر حق ایران برای داشتن برنامههای هستهای صلحآمیز تاکید کردهاند. در همین حال، در گزارش منتشره البرادعی هیچگونه اشارهای در مورد تخلف ایران از پادمانهای نظارتی و معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای (NPT) نشده است و این امر باید مبنای تصمیمگیری نهایی شورای حکام باشد.
تلاش صادقانه جمهوری اسلامی ایران چه از طریق مذاکره با تروئیکای اروپا و چه از طریق مذاکره با روسیه از شفافیت ایران برای جلب اعتماد جامعه جهانی و حرکت در چارچوب قوانین آژانس حکایت دارد که متاسفانه تروئیکای اروپا و آمریکا در یک حرکت هماهنگ و سیاسی تلاش کردند تا فعالیت دیپلماتیک ایران را در صحنه منطقهای و بینالمللی فلج کنند تا زمینه را برای انزوای سیاسی و تحمیل ظالمانه تحریم اقتصادی علیه ملت ایران فراهم نماید. این تحرکات و اظهارنظر عجولانه مسئولان آمریکا برای طرح پرونده هستهای ایران در شورای امنیت این نگرانی را در سطح جامعه جهانی به وجود آورده که آمریکا نه تنها در مورد فناوری هستهای، بلکه قصد دارد همه فناوریهای روز را در انحصار خود در آورد و ملتهای مستقل را از رسیدن به رشد اقتصادی و صنعتی محروم کند.
متاسفانه علیرغم حسن نیت ایران برای جلب اعتماد جامعه جهانی در خصوص فعالیتهای صلحآمیز هستهای کشورهای غربی درصدد استفاده ابزاری از آژانس انرژی هستهای و شورای امنیت هستند تا به نوعی با ایران در این مرحله زمانی خاص تسویه حساب بکنند. از سوی دیگر امروز شورای حکام در برابر آزمونی سخت و دشوار قرار دارد، که باید بدون سیاسیکاری و دور از فشارهای کشورهای غربی با یک تصمیم عادلانه اعتماد جهانی را نسبت به خود جلب کند.
اما امروز دو موضوع بسیار مهمی درباره برنامه هستهای ایران و نوع برخورد یک جانبه آمریکا با مسایل جهانی وجود دارد نخست آن که ایران به عنوان یک قدرت منطقهای با ثبات به شمار میرود و هرگونه ماجراجویی چه در سطح نظامی و چه در سطح تحریمات اقتصادی هزینههای بسیار هنگفتی برای عاملان این ماجراجویی متحمل خواهد کرد و دوم این که غرب به رهبری آمریکا آشکارا معیارهای دوگانهای را در قبال مسایل هستهای کشورهای جهان اعمال میکند و در حالی که رژیم اسرائیل بدون اعتنا به معاهده منع گسترش سلاحهای هستهای به فعالیتهای هستهای خود ادامه میدهند، هیچگونه اقدامی علیه آنان صورت نمیگیرد، حال آن که ایران به عنوان عضو این معاهده باید از حق مسلم خود در داشتن دانش هستهای محروم شود.
طبق اظهارات منابع دیپلماتیک در واشنگتن کسی هنوز درباره تحریمها صحبت نمیکند، اما شورای امنیت ممکن است یک اعلامیه ریاستی تصویب کند که در آن به تهران توصیههای ارایه کند این در حالی است که اروپا و آمریکا همچنان در برنامه صلحآمیز هستهای ایران که تاسیسات هستهای خود را تحت نظارت مستمر بازرسان بینالمللی قرار داده است و حتی براساس گزارش اخیر محمد البرادعی مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی هیچ انحرافی در این برنامهها و غیر صلحآمیز بودن آن وجود ندارد، ایجاد شک و تردید میکند که بسیار بیجا و نابخردانه است. به هر حال باید منتظر ماند و دید که عاقبتالامر چه خواهد شد اما خوشبینی نباید ملاک قرار گیرد.