تشدید فشار بوش بر بزرگ‌ترین ملت عرب

* اجازه دهید بحث را از اینجا شروع کنیم که با حضور وزیر امورخارجه ایالات متحده _ رایس _ در عراق، دیدار غافلگیرانه در شرایط پرتنش امروز عراق داشت. به طور کلی آیا شما فکر می‌کنید که حمله آمریکا به عراق و اثرات آن در کل خاورمیانه مثبت بوده یا خیر؟
** قضاوت در این مورد سخت است، به این مفهوم که شما می‌توانید جنبه‌های مثبت و منفی مختلفی در این بحث ببینید. پیامدهای مثبتی در اثر این حمله ایجاد شود و در برخی جاها نیازمند اعمال تغییرات و مدیریت بهتری هستیم. به هر حال به نظر من هر چه که بود، تغییرات عمیق و عمده‌ای ایجاد کرد. ما شاهد عراق امروز هستیم که به سوی دموکراسی گام برمی‌دارد و در حال دگرگونی است اما در همین زمان ناآرامی‌ها و ناپایداری‌های منطقه از چشم دنیا پنهان نیست بنابراین هنوز باید منتظر ماند و دید شرایط به چه شکلی پیش خواهد رفت.
* حداقل در مورد صدام حسین آیا به نظر شما سقوط وی یک حرکت مثبت بوده است؟
** قطعاً سقوط صدام حسین به طور قطع بسیار خوب بوده است نه فقط برای عراق بلکه برای کل منطقه، در حال حاضر مهم اطمینان حاصل کردن از این موضوع است که پیامدهای مثبت این حرکت در روند دموکراسی و پایداری عراق حفظ گردد.
* مزیتی که عراق داشت یک انتخابات آزاد چند حزبه بود که مصر تاکنون چنین انتخاباتی نداشته است و سیاستمداران ارشد آمریکا نیز تاکنون در این رابطه اظهارنظر کرده‌اند. آیا مصر در انتخابات ریاست جمهوری آینده به منظور نظارت بر مبارزات انتخاباتی از ناظرین بین‌المللی استفاده خواهد کرد؟
** به نظر من تأکید بیشتر بر انتخابات آزاد و شفاف خواهد بود این چیزی است که ما به دنبال آن هستیم راجع به اینکه در این انتخابات نظارت بین‌المللی خواهیم داشت یا نه هنوز نمی‌توان اظهارنظر قطعی کرد به این دلیل که مصر در آستانه اعمال تغییراتی اظهار نظر کرد. مصر یکی از معدود کشورهایی است که نظارت قضایی بر انتخابات اعمال می‌کند. به این مفهوم که قضاوت مسؤولیت انتخابات را بر عهده دارند. با اعمال نظارت بین‌المللی آنها فکر می‌کنند که به حقوقشان تجاوز شده است. بنابراین این موضوع در مصر کماکان یک بحث داغ است.
* آیا شما از فشارهای رئیس‌جمهور بوش بر مصر تقدیر می‌کنید، یا آن را دخالت در امور داخلی مصر محسوب می‌کنید؟
** من اینها را فشار نمی‌بینیم بلکه معتقدم بین دولت‌هایی که رابطه دوستانه‌ای دارند، توصیه‌هایی رد و بدل می‌شود و من به این شکل با قضیه برخورد می‌کنم.
* ممکن است اینها نتیجه معکوس داشته باشد؟
** گاهی اوقات ممکن است. باید شرایط و محیط مصر را درک کرد، مصری‌ها دوست ندارند چیزی برای آنها دیکته شود. مرز باریکی بین دستور گرفتن و توصیه دریافت کردن وجود دارد.
* به نظر شما آیا رئیس جمهور بوش از این مرز گذشته است؟
** فکر نمی‌کنم، به نظرم ما باید جنبه‌های مثبت این توصیه را دریافت کنیم آنچه شنیده می‌شود این است که ملت مصر ملت بزرگی است، این که مصر نقش مؤثری در روند صلح خاورمیانه داشته است و اینکه مصر می‌تواند تلاش‌های دموکراسی در خاورمیانه را هدایت کند، من به این گفته‌ها اعتقاد دارم و کاملاً با ایشان موافق هستم.
* نگرانی رئیس‌جمهور بوش از این است که این انتخابات، آزاد نباشد. رویتر گزارش کرده است که یک کمیته پارلمانی پیشنهاد کرده کاندیداهای غیرحزب حمایت بین 65 تا 444 عضو پارلمان را نیاز دارند. در واقع امضا نمایندگان پارلمانی که تحت نفوذ رئیس‌جمهور مبارک هستند. از طرف دیگر رژیم بیش از یک‌هزار مخالف سیاسی را بازداشت کرده است، آشکارا به گروه‌های مخالف حمله می‌کند و به تعبیر سید محمد سعید یک استاد علوم سیاسی در الاهرام «با این اوصاف به نظر نمی‌رسد که شخصی در مقابل مبارک قد علم کند و در این چنین شرایطی انتخابات معنی واقعی خود را از دست داده است»؟
** چیزی که گفته نمی‌شود این است که هر حزب سیاسی حق دارد بدون هیچ پیش‌شرطی کاندیدا معرفی کند. رقم 65 فقط برای کاندیداهای مستقل است. ما در مصر 19 حزب سیاسی داریم که به تبع آن می‌توانیم 19 کاندیدای ریاست جمهوری داشته باشیم.
* اما این مسأله‌ای است که مردم باید در مورد آن تصمیم‌گیری کنند نه شما؟
** دقیقاً به همین دلیل هم ما به آنها اجازه دادیم این کار را بکنند.
* آیا رئیس‌جمهور مبارک به دنبال انتخاب مجدد است؟
** این تصمیم است که خودش باید بگیرد.
* آیا شما متعجب می‌شوید اگر او کاندیدا شود؟
** بله من تعجب خواهم کرد.
* چرا هیچ الگوی دموکراسی عربی وجود ندارد؟
** دنیای عرب الگوی موردنیاز خود را پیدا خواهد کرد. ما در یک روند روبه رشد هستیم، این یک مسأله زمان‌بر است حتی خود آمریکا هم در طول 10 سال، 20 سال و 50 سال به آن نرسیده بلکه 200سال طول کشیده است.
* دنیس راس، فرستاده سابق آمریکا به خاورمیانه نوشته است که «اگر ایران هسته‌ای شود آغاز موجی در منطقه خواهد بود که دیگران نیز به دنبال تسلیحات هسته‌ای باشند، عربستان سعودی، چه به عنوان یک عامل بازدارنده و چه به عنوان وزنه‌ای برای تعادل نظامی در مقابل ایران، مسلماً مصر تمایل ندارد نقش کلیدی خود را در منطقه به عربستان واگذار کند، آیا این موضوع سبب نمی‌شود که مصر نیز به دنبال پتانسیل‌های هسته‌ای باشد؟
** نقطه نظرات ما در این رابطه بصورت شفاف ارائه شده است. ما به دنبال قابلیت‌های هسته‌ای برای کاربرد نظامی نیستیم و امروزه یکی از حامیان جدی NPT هستیم.
* بنابراین اگر ایران به قابلیت‌های هسته‌ای دسترسی پیدا کند، مصر به دنبال آن نخواهد بود؟
** نه، من فکر نمی‌کنم لازم باشد مصر به دنبال قابلیت‌های هسته‌ای باشد.
* و اگر عربستان سعودی دنبال آن برود چطور؟
** من اعتقادی به این موضوع ندارم که آنها چنین تمایلاتی داشته باشند.
* شما فکر می‌کنید ایران متوقف خواهد شد؟
** هر کشوری که دنبال چنینی مقاصدی باشد باید متوقف گردد.
‌* شامل ایران.
** ایران و کشورهایی هم که تاکنون به این تکنولوژی دست یافته‌اند.
* آیا مصر به اعمال تحریم علیه ایران خواهد پیوست؟
** اگر آنها این کار را بکنند، باید به این موضوع رسیدگی شود و آنرا مدنظر قرار داد.