صلح خاورمیانه در دستان حماس

ابراهیم یزدی:
روی آوری به شیوه‌های دموکراتیک
ابراهیم یزدی دبیر کل نهضت آزادی ایران شرکت حماس در انتخابات مجلس ملی را ادامه سیاست شرکت در انتخابات شوراها می‌داند. یزدی اعتقاد دارد که شرکت حماس در انتخابات و آرای سنگینی که به دست آورده است پیامدهای سیاسی بسیار مهمی برای فلسطینیان دارد. او شرکت حماس در انتخابات را بیان کننده آمادگی حماس در راستای تحقق آرمان فلسطینیان، که همانا تشکیل یک دولت مستقل فلسطینی از طریق مبارزات دموکراتیک است می‌داند و می‌گوید: حماس برای این کار تصمیم گرفته است از شیوه‌های مدنی و آرای مردم استفاده کند.
وی همچنین از تاثیر پیروزی حماس بر اسراییل و آمریکا می‌گوید و خاطر نشان می‌سازد: شرکت حماس در انتخابات و آرای بالای آنان اسراییل و آمریکا را با وضعیت تازه‌ای روبرو کرده است. از طرفی نمی‌توانند نتیجه انتخابات را انکار کنند و از طرفی هم مجبور هستند حضور و فعالیت سازمانی را که تروریستی می‌خواندندش تحمیل کنند. یزدی درباره تاثیر این پیروزی بر روند صلح خاورمیانه معتقد است که این پیروزی فرایند صلح را تقویت خواهد کرد. او اینچنین دلیل می‌آورد که: پیروزی حماس، هم به اسراییل نشان می‌دهد که می‌بایستی در مقابل آرمان فلسطینی‌ها تسلیم شود و هم به فلسطینی‌ها نشان می‌دهد که در شرایط کنونی استفاده از شیوه‌های دموکراتیک به جای حرکت‌های رادیکال مثمرالثمرتر است. دبیر کل نهضت آزادی ایران در پاسخ به این سؤال که آیا احتمال بستن راه‌های دمکراتیک توسط سازمان حماس در جامعه فلسطینی وجود ندارد؟ می‌گوید: با پیروزی حماس چنین خطری برای دموکراسی وجود ندارد. چون فلسطینی‌ها در درون خودشان ریشه دموکراتیک دارند. مجلس شورای ملی پدید تازه‌ای نیست. یاسر عرفات پایه درستی که گذاشته بود این بود که تمام گروه‌های سیاسی حتی در هنگام تبعید به طرق مختلف نمایندگان‌شان را به مجلس ملی می‌فرستادند و آن‌ها رهبری سازمان را انتخاب می‌کردند.
برخلاف کشورهایی مانند الجزایر، جبهه نجات الجزایر با شیوه‌های دموکراتیک وارد قدرت شد، او سپس دموکراسی را انکار کرد. تصور نمی‌کنم این اتفاق برای فلسطینی و حماس بیفتد. حماس متعهد است به رای مردم. نگرانی اسراییل هم از یک جهت درست است ولی از یک جهت نادرست. چون تشکیل دولت از طریق دموکراتیک، آنچنان جا افتاده که حماس هم آن را انکار نمی‌کند. 80 درصد فلسطینی‌ها رای به عدم خشونت دادند و به همین خاطر حماس در انتخابات شرکت می‌کند و باید به جای راه‌های نظامی از طریق دموکراتیک به اهدافش برسد. در اسراییل هم افکار عمومی به سود تشکیل دولت فلسطینی است. دو سوم مردم اسراییل با واگذاری بیت‌المقدس شرقی به فلسطینی‌ها موافقند. دولت اسراییل هم ابتدا به ساکنین بیت‌المقدس اجازه رای دادن را نداده بود، اما بعد به خاطر فشار فلسطینی‌ها تسلیم شد. وقتی هم گفت به نمایندگان حماس اجازه تبلیغات در این شهر را نمی‌دهد، باز هم نتوانست در مقابل فشارهای بین‌المللی مقاومت کند و کاندیداهای حماس را، که دستگیر کرده بود، آزاد و در نهایت عقب نشینی کرد. یزدی در پایان تاکید می‌کند: در فضایی که افکار عمومی و اجماع بین‌المللی به نفع توسعه و دموکراسی است، مسلما راهی جز تشکیل دولت مستقل فلسطینی وجود ندارد.
هرمیداس باوند:
صلح خاورمیانه گریزناپذیر است
هرمیداس باوند از سران جبهه ملی و کارشناس مسایل بین‌الملل، علت پیروزی حماس را در شعار آنها در رابطه با کمک به طبقات محروم، تامین بهداشت و کمک به آموزش و پرورش می‌داند. باوند که دکترای خود را در رشته‌های حقوق و روابط بین‌الملل از دانشگاه واشنگتن DC اخذ کرده و چند سالی هم ریاست کمیته حقوقی مجمع عمومی سازمان ملل متحد را بر عهده داشته است، می‌گوید: دلیل دوم پیروزی حماس موضعی بود که در مبارزه با اسراییل در پیش گرفتند. برداشت آنها این بود که بعد از کنفرانس اسلو، اسراییل به تعهداتش پایبند نبوده و از این رو به دولت اسراییل فشار آوردند. دلیل سوم پیروزی آنها نیز این بود که برخی از اعضای گروه فتح که متهم به فسادهای گسترده‌ای شده بودند، در حل معضلات و مشکلات مردم نیز موفق بودند. مجموع این عوامل سبب پیروزی حماس شد.
وی می‌افزاید: در هر حال انتخابات از نظر بازرسان بین‌المللی آزاد بوده و حماس حدود 80 کرس را به دست آورده است و می‌تواند بدون ائتلاف یا با ائتلاف کوچکی، دولت را تشکیل دهد. البته اسراییلی‌ها گفته‌اند که حاضر به مذاکره با یک گروه تروریستی نیستند. اما همواره اینگونه است که گروه‌هایی که خارج از حاکمیت، مواضع رادیکال می‌گیرند وقتی وارد حاکمیت می‌شوند، تغییرات زیادی می‌کنند.
او ادامه می‌دهد: وقتی کسی مسئولیتی قبول می‌کند و با واقعیت‌ها روبرو می‌شود مجبور است در اعمال و افکارش تجدیدنظر کند. مثلا در همین مساله تکنولوژی هسته‌ای، ما به تدریج داریم می‌پذیریم که این فن‌آوری در روسیه انجام بگیرد، در حالیکه قصد ما از اول این نبود. گروه‌هایی هم که چه به درست و چه به غلط به عنوان تروریستی منصوب شدند، شاید در ابتدا پایبند همان شعارهای رادیکال باشند، اما در برخورد با مشکلات و مسئولیت‌ها، عاقلانه تصمیم می‌گیرند. چون می‌دانند اسراییل تنها نیست و کلید مساله دست آمریکایی‌ها است. پس اگر می‌خواهند این مشکل را حل کنند باید توجه آمریکایی‌ها را هم جلب کنند. باوند درباره روند صلح خاورمیانه می‌گوید: اسراییلی ها اعلام کرده‌اند که با حماس مذاکره نخواهند کرد. آمریکایی‌ها هم تا حدودی همین موضع را گرفتند. اما آنها هم مجبور می‌شوند واقعیت را بپذیرند و درآینده وارد مذاکره شوند. شاید در کوتاه مدت این قضیه رخ ندهد و این مشکل وجود داشته باشد، اما بعد از مدتی در هر حال هر دو طرف مجبور می‌شوند در مواضع‌شان تجدیدنظر کنند. چون این مساله نمی‌تواند لاینحل بماند و برای صلح باید راهی پیا کنند. وی در پاسخ به این سئوال که آیا صلح حتمی است، می‌گوید: صلح گریز ناپذیر است چون این بحران نمی‌تواند برای مدت طولانی در منطقه باقی بماند.