سیدکاظم رضایی
همزمان با پیچیدهتر شدن مساله هستهای ایران، ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، تشکیل مراکز بینالمللی غنیسازی اورانیوم را در کشورش و سایر کشورهای کلوپ هستهای پیشنهاد کرد.
به گفته پوتین، این مراکز به طور مساوی و بدون تبعیض به همه کشورهای متقاضی سوخت هستهای و در حال دستیابی به انرژی هستهای خدمات ارائه خواهد داد، مشروط بر این که این کشورها مقررات پیمان منع گسترش سلاح کشتار جمعی (ان.پی.تی) را رعایت کنند.
رئیسجمهور روسیه همچنین گفت: مراکز بینالمللی غنیسازی اورانیوم تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی تاسیس خواهد شد تا از خطرات غنیسازی و تولید سوخت هستهای با هدف ساخت سلاح اتمی جلوگیری شود.
سرگئی کریئنکو، رئیس آژانس فدرال انرژی اتمی روسیه در تشریح پیشنهاد پوتین گفت: این پیشنهاد راهکار عمومی برای حل مسائل هستهای جهان محسوب میشود. وی به طور مشخص گفت: یکی از مخاطبان اصلی این پیشنهاد ایران است. مقامات روسیه پیش از این مرکز مشترک غنیسازی اورانیوم در خاک خود را به ایران پیشنهاد داده بودند. یکی از اهداف این پیشنهاد، مطرح شدن روسیه به عنوان یکی از قدرتهای بزرگ در جهان است که میتواند مساله هستهای ایران را حل کند.
علاوه بر این روسیه در چارچوب پیشنهاد ایجاد مرکز غنیسازی اورانیوم در خاک خود، درپی کسب سود تجاری و اقتصادی است. افزایش قیمت سوختهای فسیلی، پایانپذیر بودن این نوع سوختها و بروز بحران انرژی در اروپا در پی قطع صادرات گاز روسیه به اکراین سبب توجه روزافزون جهان به انرژی هستهای شده است.
جورج بوش، رئیسجمهور آمریکا نیز چند روز پیش از پیشنهاد رئیسجمهور روسیه از طرحی سخن گفت که به موجب آن دو کشور سوخت هستهای مورد نیاز نیروگاههای هستهای سایر کشورها را برای تولید برق عرضه خواهند کرد.
تحقق طرحهای پوتین و بوش، روسیه و آمریکا را به بزرگترین صادرکنندگان سوخت هستهای مورد نیاز نیروگاههای هستهای در جهان تبدیل خواهد کرد و صدها میلیوندلار از این طریق عاید این دو کشور خواهد شد. خطر طرحهای مذکور این است که نبض آینده انرژی هستهای جهان در اختیار آمریکا و روسیه و همچنین کشورهای کلوپ هستهای، قرار خواهد گرفت. در واقع هدف اصلی این طرحها، به انحصار در آوردن چرخه سوخت هستهای توسط قدرتهای اتمی بویژه آمریکا و روسیه و محروم کردن کشورهای در حال توسعه از جمله ایران از غنیسازی اورانیوم برای همیشه است.خطر دیگر طرح هستهای آمریکا و روسیه این است که از دستیابی کشورهای درحال توسعه به دانش هستهای صلحآمیز جلوگیری میکند. با توجه به بحران اخیر انرژی درروابط روسیه و اکراین و سیاسی و امنیتی کردن موضوع غنیسازی اورانیوم در ایران توسط غرب، هیچ تضمینی هم وجود ندارد که کشورهای عرضهکننده سوخت هستهای از وابستگی کشورهای مصرفکننده در راه منافع سیاسی خود سود بجویند. طرح روسیه درخصوص ایجاد مراکز غنیسازی اورانیوم حق ایران را در دستیابی به فناوری هستهای صلحآمیز در چارچوب ان.پی.تی تضمین نمیکند. براساس معاهده ان.پی.تی هیچ منعی در استفاده از فناوری صلحآمیز از جمله چرخه سود هستهای برای امضاکنندگان معاهده وجود ندارد.