در حالى که رهبران جنبش حماس همچنان از به رسمیت شناخته شدن اسرائیل امتناع مىکنند، روز گذشته انتشار برخى از گزارشهاى جدید از تمایل این جنبش براى برقرارى آتشبس با اسرائیلىها حکایت داشت. خبرگزارى آسوشیتدپرس به نقل از یکى از مقامات ارشد دولت جدید فلسطینى اعلام کرد که جنبش حماس براى توافقى براساس ایجاد دو دولت آماده است. این مقام رسمى گفت که «اسماعیل هنیه» نخستوزیر فلسطینى قصد دارد در این مورد پیشنهادى را به محمود عباس رهبر تشکیلات خودگردان ارائه دهد.
این مقام به دلیل ارائه نشدن پیشنهاد مذکور تاکید کرد که نامش فاش نشود. عباس و هنیه دیروز در غزه با یکدیگر دیدار کردند و احتمالاً نخستوزیر فلسطین پیشنهادش را مطرح کرده است. در همین حال خبرگزارى رویترز نیز گزارش داد که حماس اخیراً واسطههایى را به سوى اسرائیل با پیشنهاد دستیابى به یک تفاهم غیر رسمى درباره آرامش و آتشبس روانه کرده است. براساس این پیشنهاد که از سوى نمایندگان مصرى به اسرائیل ارائه شده است، حماس متعهد مىشود تا هرگونه خشونت علیه اسرائیل را متوقف و سازمانهاى فلسطینى دیگر را ملزم به رعایت این امر کند.
اسرائیل نیز از طریق یک طرف سوم متعهد مىشود تا اقداماتى را علیه سازمانهاى فلسطینى فعال در اراضى فلسطین به انجام نرساند. در گزارش رویترز آمده است حتى اگر اسرائیل نخواهد با حماس تماس برقرار کند، حماس آماده است آتشبس یک جانبه اعلام کند. حماس هماکنون براى به رسمیت شناختن اسرائیل تحت فشارهاى شدید بینالمللى است. مقامى که خبر پیشنهاد هنیه به عباس را فاش کرده است، تاکید کرد که حماس به دلیل این فشارها در تدارک نرم کردن مواضع خود است، تا بدین ترتیب از چنددستگى در میان فلسطینىها جلوگیرى شده و زمینه پیگیرى روند صلح توسط محمود عباس فراهم بیاید.
در عوض حماس خواستار دستیابى به حقوق و امتیازات خود در دولت فلسطینى است. محمود عباس اخیراً اقداماتى را براى کاهش قدرت و نفوذ حماس در مسائل امنیتى آغاز کرده است. وى تلاش مىکند تا بدین ترتیب جامعه بینالمللى را اقناع کرده و نشان دهد که حماس از قدرت چندانى در فلسطین برخوردار نیست. وزیر امور خارجه فلسطین نیز طى اظهاراتى که کارشناسان آن را در راستاى تلاش جدید حماس براى افزایش قدرت خود ارزیابى کردهاند، گفت که دولت فلسطینى برنامه اصلاحات را انجام مىدهد و براى گشودن همه درها براساس درک و فهم راهبرد مرحلهاى تلاش خواهد کرد.
الزهار که در میان سفراى کشورهاى عربى سخن مىگفت و آخرین تحولات سیاسى و موضع دولت جدید فلسطینى را تشریح مىکرد، اعلام داشت: «برنامه داخلى دولت فلسطینى براساس ایجاد امنیت، اصلاحات، آبادانى و خودکفایى و بهبود اقتصاد ملى در آینده خواهد بود.»
تحریمهاى اروپا و آمریکا
این اظهارات در حالى بیان شد که اروپا روز گذشته اعلام کرد که پرداخت مستقیم کمکهاى خود به دولت حماس را متوقف خواهد کرد، زیرا این جنبش از به رسمیت شناختن اسرائیل امتناع کرده است. «اما ادوین» سخنگوى کمیسیون اروپایى در این زمینه گفت: «اتحادیه اروپا باید راهبرد جدیدى را پیگیرى کند. اقدامات جدید و تصمیمهاى جدیدى را اتخاذ کند.» وى افزود: «در حالى که این روند تصمیمسازى در دستور کار قرار مىگیرد، ما در حال اتخاذ یک سیاست به شدت احتیاط آمیز هستیم.»
ادوین در عین حال تاکید کرد که توقف موقت کمکها، ارسال کمکهاى انساندوستانه را براى سازمانهاى غیر دولتى فعال در فلسطین با مشکل مواجه نخواهد کرد. از سوى دیگر وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که قصد دارد کمکهاى مالى خود را به فلسطینىها افزایش دهد، اما این کمکها مستقیم در اختیار دولت جدید فلسطین به ریاست حماس قرار نخواهد گرفت. «شان مک کورمک» سخنگوى وزارت خارجه آمریکا گفت: «ما هرگز کمکهاى مالى را در اختیار دولتى که حماس ریاستش را بر عهده دارد قرار نخواهیم داد.»
واشینگتن آمادگى خود را براى اعطاى کمکهاى بشر دوستانه از طریق آژانس بینالمللى امداد و کاریابى آوارگان فلسطین (آنروا) و آژانسهاى همکارى بینالمللى اعلام کرده است. مک کورمک کمکهاى مالى آمریکا به فلسطینىها را در سال جارى 75 میلیون دلار برآورد کرد و گفت که واشینگتن درصدد است این بودجه را افزایش دهد.
چندى پیش منابع حماس گفتند که آمریکا فشارهایى را بر سازمانهاى داخلى شاغل در کرانه باخترى و نوار غزه اعمال مىکند تا در طرح شکست دادن دولت جدید فلسطینى مشارکت کنند. براساس این طرح دولت آمریکا در دادن کمکهاى مالى هنگفت به سازمانهاى داخلى جدى است تا آنها را در زمینه ارائه خدمات به شهروندان به رقابت با دولت جدید فلسطینى وارد کند.
راهحل دو کشور مستقل
در همین حال روزنامه تایمز طى گفتوگویى با الزهار، وزیر خارجه فلسطینى نظر وى را در مورد راهحل دو کشور مستقل که از سوى کمیته چهار جانبه در طرح نقشه راه مطرح شده بود، جویا شد. وى اخیراً اعلام کرده بود که فلسطین آماده اجراى راهحل دو کشور مستقل است، اما از اشاره به این راهحل در نامه اخیر خود به کوفى عنان خوددارى کرده بود. زهار به تایمز گفت: «اجازه دهید از کمیته چهار جانبه بخواهیم تا بگویند درباره راهحل دو کشور مستقل چه درکى دارند.»
وى تاکید کرد که دولت حماس پاسخ کمیته چهار جانبه را بررسى کرده و ممکن است عقاید راىدهندگان فلسطینى را نیز در این زمینه بسنجد. زهار به تایمز گفت: «ما قصد داریم در مورد این ارزیابىها در شوراى امنیت مباحثه کنیم.» در همین حال اسماعیل هنیه نخستوزیر فلسطین نیز در گفتوگو با خبرگزارى آسوشیتدپرس اعلام کرد که حماس از به رسمیت شناختن اسرائیل خوددارى مىکند و تاکید کرد که کابینه وى و نه محمود عباس مسئول نیروهاى امنیتى خواهد بود.
این در حالى است که محمود عباس روز گذشته در آخرین اقدامش براى تاکید بر قیمومیت خود بر نیروهاى امنیتى، یکى از متحدانش را در فتح براى نظارت بر این نیروها منصوب کرد. از سویى نخستوزیر فلسطین در اولین نشست کابینه حماس نیز گفت که دولت حماس تمامى پیشنهادهاى مذاکره از جانب اسرائیل را مورد بررسى قرار خواهد داد. وى همچنین گفت که دولت فلسطین متلاشى شده و جامعه بینالمللى نباید کمکهایش را به این دولت قطع کند.
نخستوزیر فلسطین در اولین جلسه اعضاى کابینه گفت که وى براى تماس در مورد مسائل عملى با اسرائیل هیچ مخالفتى ندارد اما این رژیم را به رسمیت نمىشناسد. وى همچنین امکان مذاکرات سیاسى را منتفى ندانست. هنیه گفت: هیچ چیزى مانع از برقرارى تماس میان وزرا با اسرائیلىها براى مذاکره در مورد موضوعات مرتبط با زندگى روزمره، تجارى و اقتصادى نمىشود. هنیه افزود: اما در مورد مذاکرات سیاسى با مشکل روبهرو هستیم؛ چرا که این موضوع دیگر جنبه سیاسى پیدا مىکند. در این زمینه ما منتظر پیشنهادها خواهیم بود. ما این پیشنهادها را بررسى کرده و سپس تصمیمگیرى خواهیم کرد.
نخستوزیر فلسطین اذعان داشت که خزانه دولت در حال حاضر خالى است و دولت براى پرداخت حقوق کارمندانش با مشکل روبهرو است. وى گفت: ما تمامى تلاشهاى خود را براى پرداخت حقوق کارمندان به رغم بحران مالى خواهیم کرد. ما وارث دولتى شدهایم که نه تنها پولى در خزانهاش ندارد، بلکه بدهىهاى بسیار زیادى هم دارد.