مصباحی مقدم: حجاب، مسئله فردی نیست

* آقای مصباحی مقدم، طرح دوباره مساله حجاب در مقطع زمانی فعلی را چطور ارزیابی می‌کنید؟
** طرح مساله حجاب یکی طرح مقطعی و موضعی نیست، یک طرح اساسی و بلندمدت است. من معتقدم نباید مساله حجاب را مساله کوچکی شمرد، بلکه باید در چهارچوبه فرهنگ ارزشی ما و هویت اسلامی و ایرانی با مساله برخورد کرد. این هویت باید در نسل جوان ما دیده شود.
* ویژگی‌های این هویت مورد نظر شما چیست؟
** اگر نسل جوان ما بر اساس این هویت آموزش ببینند و تربیت بشوند و این مسائل در آنها نهادینه شود، به ایرانی بودن و مسلمان بودن خود افتخار می‌کنند و اقتضائات را با جان و دل می‌پذیرند. من مساله پوشش، چه در زن‌ها و چه در مردها را در چنین چهار‌چوبه‌ای می‌بینم. به اعتقاد من باید نسبت به اخلاق و رفتار و پوشش در جامعه ما فرهنگ‌سازی انجام بگیرد. این فرهنگ‌سازی هم یک طرح کوتاه‌مدت نیست. برای اینکه هویت جوان ایرانی مطابق با هویت تاریخی او باشد باید یک کار بلندمدت آموزشی کرد.
وزارت ارشاد، سازمان صدا و سیما، دفتر تبلیغات اسلامی و ... باید در یک حرکت جمعی از اساتید علوم و تربیت و روانشناسی و علمای دین و اخلاق استفاده کنند. هم برای راهکارها و هم‌ پاسخگویی به سئوالات. مساله متلاشی شدن خانواده، طلاق، فرزندان نامشروع، اعمال خشونت علیه زنان توسط کارمندان و همکارانشان، اعمال خشونت نسبت به افراد نابالغ توسط مردها و هوسرانها، مساله قتل‌ها و درگیری‌های که منجر به جرح و قتل افراد می‌شود و بسیاری مشکلات دیگر از جمله مسائلی هستند که غرب به شدت به آنها دچار شده است.
ما هم اگر از هویت انقلابی خود فاصله بگیریم و هنجارهای اجتماعی خود را کنار بگذاریم مانند آنها دچار این مشکلات می‌شویم و ممکن است راه برگشتی هم نداشته باشیم.
* یعنی منحنی این معضلات در جامعه ما صعودی نیست؟
** الان اگر جامعه ما را با جوامع غربی مقایسه کنید از سلامت بسیار بالایی برخوردار است. پس مشکلی وجود ندارد. آنچه گفتم به معنای آن نیست که ما مشکلی نداریم.
* اینجا باید نیروی قهری را به کار گرفت؟
** خیر. این مشکلات را نمی‌توان با اقدامات انتظامی حل کرد بلکه باید کار علمی و عقلایی صورت بگیرد.
* حالا باز به پرسش اول باز می‌گردم. واقعا ضرورت پیش کشیدن چنین بحثی در شرایط حاضر کشور چقدر ضرورت دارد؟ منظورم امکان به کار گرفتن برخورد قهری است...
** چه کسی گفته برخورد قهری؟ آنچه که توسط مسئولین نیروی انتظامی، برخی نمایندگان و مقامات در روزهای اخیر گفته شده چنین برداشتی را در سطح جامعه و رسانه‌ها به وجود آورده است. من هیچ یک از نمایندگان مجلس را نمی‌شناسم که طالب برخورد قهری باشد.
* در مورد این طرح‌ "ساماندهی وضعیت حجاب در تابستان" که این روزها مطرح شده است چه نظری دارید؟
** ببینید من اصلا مساله را کوتاه‌مدت نمی‌بینم. فصل تابستان موجب می‌شود این مساله بیشتر مطرح شود، نه اینکه در تابستان برخورد شود. نه، چون در تابستان هوا گرم است، برخی‌ها پوشش خود را کاهش می‌دهند و تظاهرات رفتاری نامتناسب و ناهنجاری را انجام می‌دهند و مساله مطرح می‌شود. ولی این به آن معنا نیست که حالا که مساله‌ای به این شکل مطرح شده فوری به شکل انتظامی برخورد شود. من چند بار این کلمه را به کار گرفتم برای اینکه نشان دهم معتقد نیستم که مساله از این راه قابل حل است.
* ولی این موضوع مطرح شده آقای مصباحی.
** اگر کسی گفته، خودش مسئول سخنان خودش است. متاسفانه الان مطبوعاتی وجود دارند که می‌خواهند بگویند برخورد معقول با این مساله متعلق به جریان موسوم به اصلاح‌طلب است و کسانی که اصولگرا هستند حتما می‌خواهند چکشی و با داغ و درفش با چنین پدیده‌ای رو‌به‌رو شوند. القائات چنین تصوراتی، اشتباه است. من چنین القائاتی را بیمارگونه می‌بینم، یعنی آنها به جای اینکه بفهمند مشکلی وجود دارد و درصدد حل مشکل باشند، آن را دو چندان می‌کنند.
* پس به هر حال برخورد قهری مستقیم با مقوله‌ای مانند "حجاب اسلامی" را منتفی می‌دانید؟
** نمی‌خواهم بگویم که هیچگاه نیاز به برخورد مستقیم نخواهد بود، اما اگر بناست کاری انجام بگیرد باید بر کار اساسی و فرهنگ‌سازی متمرکز باشد و این فرهنگ‌سازی متاسفانه انجام نمی‌گیرد. ما به جای اینکه با علت‌ها مبارزه کنیم می‌خواهیم با معلول‌ها مبارزه کنیم. طی یکی دهه گذشته و بیشتر و کمتر، دست‌اندرکاران فرهنگ جامعه عملکرد خوبی نداشتند و به جای اینکه درصدد احیای فرهنگ اسلامی جامعه بربیایند ولنگاری را تشویق کردند.
* به چه شکلی؟
** مثلا با ساختن فیلم‌ها و نمایش آنها، انتشار کتاب‌ها و ترجمه‌ها و ... از کسانی که اندیشه‌ها و رفتار آنها موجب گرایش به هنجارهای غربی و فاصله گرفتن از هنجارهای اسلامی می‌شد، الگوسازی کردند. حالا بعد از یک دوره حرکت وارونه، ما می‌خواهیم حرکت مثبتی انجام دهیم.
* این حرکت با چه ابزاری پی گرفته می‌شود؟
** این حرکت مثبت باید مشابه آن حرکت وارونه به صورت فرهنگی با الگوسازی باشد. ما می‌توانیم با تقویت کسانی که می‌توانند خدمتی انجام دهند و راهی نشان دهند به الگوی مناسب دست پیدا کنیم.
* شما به مفهوم "حق انتخاب نوع پوشش برای فرد انسانی در یک جامعه" به چه شکل نگاه می‌کنید؟
** انتخاب، حاصل اندیشه و تفکر انسانهاست. اگر اندیشه و تفکر را اصلاح کردید، انتخاب هم بهترین انتخاب خواهد بود.
* حالا اگر احیانا کسی نخواهد پوشش حجاب اسلامی را انتخاب کند، چه می‌شود؟
** مساله حجاب یک مساله اجتماعی است. یک مساله فردی نیست. اگر کسی درون خانه خود بخواهد عریان هم باشد کسی حق تعرض به او را ندارد. چرا که حیطه شخصی اوست. به مجردی که پا به عرصه جامعه گذاشت، عرصه جامعه عرصه تاثیر و تاثر است. او با رفتار خود بر روی دیگران اثرگذار خواهد بود. هم به رفتار دیگران جهت می‌دهد و برای آنها مدل ارائه می‌کند و هم بر روان انسانهای دیگر تاثیرگذار است. فردی که بدون پوشش کامل وارد جامعه می‌شود، هوس‌ها را تحریک می‌کند، عشق‌های کاذب را. کسی که بدون حجاب و پوشش کامل وارد جامعه می‌شود ناخواسته بر روی نگاهها، ذهن‌ها و فکرها اثر سوء می‌گذارد.
هوس‌ها را رشد می‌دهد و تمایلات پایین را تحریک می‌کند و دیگر نمی‌شود آثار چنین تاثیرگذاری را نادیده گرفت. این تمایلات که تحریک شد، خشونت بوجود می‌آورد، فساد بوجود می‌آورد و سطح جامعه، سطح کار، کوشش، جدیت و فعالیت نخواهد بود. سطح رخوت، لودگی و آلودگی و میدان دادن به مفاسد اخلاقی خواهد بود. بنابراین کسی نمی‌تواند بگوید عرصه جامعه، عرصه نمایش فردی فرد است که هر کس دلش می‌خواهد هرگونه باشد. چون اگر هر کس بخواهد هر طور باشد این تنها او نیست که آسیب‌پذیر است.
او اثر می‌گذارد. مانند یک کشتی که کسی بگوید من جایگاه نشستن خود را سوراخ می‌کنم.... ما هرگز معتقد نیستیم که مساله حجاب در جامعه کاملا آزاد باشد بلکه معتقدیم باید حجاب کنترل شود ولی این کار را باید با آموزش، توجیه، تربیت و نشان دادن آثار زیانبار بی‌حجابی، آثار شوم آرایش، نمایش و عشوه‌گری انجام داد.