نهادهای دموکراتیک عراق

عبدالحسین علی‌مددی
اما سه فهرست که بیش از 240 کرسی را به خود اختصاص دادند شامل افراد زیر بودند.
- ائتلاف یکپارچه عراق (ائتلاف العراقی الموحد)
این فهرست که مورد تایید آیت‌الله سیستانی قرار گرفت و کمیته‌ای 6 نفره از جانب ایشان آن را تنظیم کرده بودند شامل اسامی 228 نفر از شیعیان، اهل سنت، کردهای شیعه (خیلی)، افراد مستقل، ترکمنها و سنی مذهبان بود. در این فهرست که سید عبدالعزیز حکیم رییس مجلس اعلای انقلاب اسلامی در صدر آن بود و ابراهیم جعفری دبیر حزب الدعوه‌الاسلامی نفر دوم اسامی 26 سنی و 4 کرد شیعه هم به چشم می‌خورد. همچنین افراد مستقل برجسته‌ای مانند یفواز جرباه از شیوخ قبیله شمر که شامل شیعیان و اهل سنت است، موفق ربیعی مشاور امنیت ملی علاوی و حسین شهرستانی دانشمند هسته‌ای عراق هم در این فهرست حضور داشتند. هفت نفر از اعضای شورای منحل حکومت انتقالی، چهار وزیر دولت موقت 4 تن از اعضای مجلس ملی موقت، 31 تن از رهبران احزاب و گروههای سیاسی، 9 تن از علما، 9 تن از بزرگان قبایل و 34 تکنوکرات و متخصص نامشان در این فهرست درج شده بود. این فهرست حاصل ائتلاف 23 گروه شیعه و 25 حزب غیرشیعه بود. تا نفر شماره صدسی و دو فهرست که سهام عبدالله المکیلی باشد از این فهرست به مجلس راه یافتند که شیعه اکثریت این 131 نفر بودند.
این فهرست روز دهم دسامبر (20 آذر 83) یعنی روز آخر ثبت نام تحویل کمیسیون انتخابات شد ولی بعد از آن پنج روز دیگر مهلت ثبت‌نام تمدید شد.
- فهرست همپیمانی کردستان عراق (التحالف‌الکردستانی)
این فهرست حاصل ائتلاف و حزب عمده کردستان عراق یعنی حزب دموکرات کردستان به و جلال طالبانی و اتحادیه میهنی کردستان به رهبری مسعود بارزانی و 9 حزب کرد بود. در این فهرست اسامی 165 نامزد به چشم می‌خورد که 71 نفر اول آن به مجمع راه یافتند.
- فهرست عراقی (القائمه‌العراقیه)
این فهرست که به فهرست علاوی معروف شده بود شامل اسامی 240 تن از نامزدهای جنبش وفاق ملی به رهبری ایاد علاوی و چند حزب دیگر از جمله‌ی جنبش دموکراتهای عراق به رهبری قاسم داوود - وزیر مشاور در امور امنیت ملی دولت علاوی - بود. تعدادی شخصیت مستقل هم عضو این فهرست بودند. نهایتا 38 نفر اول این فهرست 240 نفره که علاوی در صدر آن بود به مجمع ملی راه یافتند. علاوی فهرست خود را یک روز قبل از پایان مهلت ثبت‌نام ارایه کرد. با وجود تحریم انتخابات از سوی هیات علمای مسلمین، بسیاری از احزاب سنی عراق فهرست خود را ارایه کردند که چهار فهرست مطرح آنها فهرست العراقیون غازی یاور رییس‌جمهور موقت عراق با 233 نامزد، فهرست حزب اسلامی عراق که با اخوان‌المسلمین هم فکر است با 275 نامزد، حزب تجمع دموکرات‌های مستقل به رهبری عدنان پاچه‌چی از اعضای شورای منحل حکومت انتقالی با 70 نامزد و فهرست حزب ملی دموکرات به رهبری نصیر چادرچی از اعضای شورای منحل حکومت انتقالی با 12 نامزد از این جمله بودند.
آغاز به کار مجمع ملی
عدم توافق ائتلاف یکپارچه و کردها که حایز اکثریت در مجمع ملی شده بودند باعث شد که آغاز به کار این مجمع با تاخیر باشد. البته اهل سنت که شانس کسب کرسی را در این مجمع از دست داده بودند در تلاش بودند تا بتوانند با چانه‌زنی در دولت انتقالی جایی برای خود باز کنند ناگفته نماند منشاء اختلاف بین شیعیان و کردها همین تلاش‌های اهل سنت بود. پس از اعلام اسامی 275 عضو مجمع ملی رایزنی‌ها بر سر تشکیل جلسه افتتاحیه این مجمع آغاز شد پس از یک ماه کشمکش و کارشکنی سنیها و فهرست علاوی برای آغاز به کار این مجمع اولین جلسه در روز چهارشنبه 16 مارس 2005 (26 اسفند 83) همزمان با سالروز بمباران شیمیایی حلبچه به دست صدام تحت تدابیر شدید امنیتی در بغداد تشکیل شد در این جلسه که به سخنرانی مقامات عراقی و سازمان ملل گذشت نمایندگان در برابر مدحت محمود رییس مجلس قضات عراق سوگند خوردند و رسما عضو پارلمان دموکراتیک عراق شدند. اولین پارلمان دموکراتیک عراق. قرار بود بعد از کلی بحث و کشمکش اولین جلسه مجمع در تاریخ 6 مارس برگزار شود که باز به خاطر کارشکنی‌ها این کار ممکن نشد و ائتلاف یکپارچه که آینده عراق را در پی عدم برگزاری جلسات مجمع و عقب افتادن برنامه انتقال قدرت در خطر می‌دید، ضرب‌الاجل داد که اگر مجمع تا 15 مارس تشکیل نشود، اعضای این ائتلاف به تنهایی جلسه افتتاحیه را برگزار می‌کند. انتخاب هیات رییسه مجمع به جلسه دوم که قرار بود شنبه 26 مارس (16 فروردین 1384) برگزار شود موکول شد که این جلسه هم با سه روز تاخیر در تاریخ 29 مارس (9 فروردین 84) برگزار شد. در این جلسه هم که بدون انتخاب رییس و هیات رییسه گذشت خبرهایی از توافق نسبی ائتلاف یکپارچه و ائتلاف کردها منتشر شد، که آنها با سپردن ریاست مجمع ملی به سنی‌ها موافقت کرده‌اند.