بوش : از پوتین محترمانه انتقاد مى‌کنم

امروز روسیه در شهرى که پترکبیر آن را با عنوان «پنجره‌اى رو به غرب» تاسیس کرد، میزبان 7 عضو دیگر گروه 8 شد. اجلاس پترزبورگ در حالى آغاز مى‌شود که بحث و گفت‌وگوها پیرامون نقش روسیه در این گروه به اوج خود رسیده است. دستور کار اصلى اجلاس جى8 در سنت پترزبورگ «امنیت انرژى» است. هفت کشور صنعتى بزرگ عضو این گروه شامل آمریکا، ژاپن، کانادا، فرانسه، انگلیس، آلمان و ایتالیا واردکننده و مصرف کننده اصلى انرژى در میان کشورهاى جهان هستند. این قدرت‌هاى بزرگ صنعتى با وجود همه اقدامات امنیتى که از سال 1973 تا به حال براى تامین انرژى مورد نیاز خود به عمل آورده‌اند، شاهد آن هستند که در شرایط کنونى تهدیدهاى سیاسى- اقتصادى ملموس و مشخصى تامین نیاز حیاتى آنها به نفت و گاز را به خطر انداخته است. در میان کشورهاى گروه هشت، روسیه تنها عضوى است که نفت و گاز صادر مى‌کند. این وضعیت باعث شده که روس‌ها در اجلاس جدید جى8 در موقعیت برترى نسبت به سایر اعضا قرار گیرند. اما موضوعات حاشیه‌اى از جمله اهرم‌هایى هستند که مهمانان روسیه تلاش خواهند کرد تا از طریق آنها به تعریف جدیدى در مناسبات خود با مسکو دست یابند. وضعیت دموکراسى و احزاب مخالف در روسیه، نگرانى‌هاى مربوط به خاورمیانه، برنامه‌هاى هسته‌اى ایران و کره شمالى و پذیرش روسیه در سازمان تجارت جهانى از جمله این موضوعات هستند.
به نظر مى‌رسد که رئیس‌جمهور آمریکا نقش نوک پیکان انتقادهاى برخى از اعضاى همفکرتر گروه هشت علیه روسیه را برعهده گیرد. روساى جمهور روسیه و آمریکا عصر دیروز در یک ضیافت شام غیررسمى در کاخ «کنستانتینوف» واقع در شهر «استرالنا» در حومه سنت پترزبورگ شرکت کردند. پس از این ضیافت قرار بود آن دو در یک گفت‌وگوى دوجانبه شرکت کرده و در مورد مسائل جارى تبادل نظر کنند. بوش همچنین دیروز با فعالان سازمان‌هاى غیردولتى دیدار کرد. این دیدار در واقع در راستاى ترغیب مسکو به تعدیل فشارها و محدودیت‌هایش علیه این سازمان‌ها انجام گرفت. بوش و پوتین در سال 2001 در مورد جنگ علیه تروریسم با یکدیگر اعلام همبستگى کردند اما از آن زمان تاکنون انتقاد آمریکا از عملکرد پوتین در مورد توسعه دموکراسى در کشورش، به اصلى‌ترین عامل اختلاف و تنش میان دو طرف تبدیل شده است.
بوش پیش از سفر به روسیه اعلام کرد که انتقادها نسبت به عملکرد روسیه را به پوتین منتقل خواهد کرد، اما از لحنى محترمانه استفاده خواهد کرد. وى گفته بود سعى نخواهد کرد درس دموکراسى به پوتین بدهد. اگرچه دولت بوش در این مورد به شدت از سوى محافل سیاسى در آمریکا تحت فشار است، اما به دلیل برجسته شدن نقش روس‌ها در حل و فصل معضلات بین‌المللى، بوش در گفت‌وگوى خود با پوتین موضوع همکارى‌هاى بیشتر را مطرح خواهد کرد. هر چند که کرملین پیش از این نسبت به چنین پیشنهادى عکس‌العملى منفى از خود نشان داده است، اما به منظور تاکید بر نقش ارزنده خود در تامین انرژى مورد نیاز کشورهاى جهان در اجلاس پترزبورگ جانب احتیاط را رعایت خواهد کرد.
بوش پیش از ورود به روسیه در دیدار با صدراعظم آلمان گفته بود: «وظیفه ما این است که همچنان به روسیه یادآور شویم اگر مى‌خواهد روابط خوبى داشته باشد، باید در ارزش‌هاى مشترک ما سهیم باشد.» با این حال به نظر مى‌رسد روس‌ها این موضع گیرى‌ها را چندان جدى نمى‌دانند. روز گذشته اعلام شد که رئیس‌جمهور روسیه انتشار گزارش‌هاى رادیویى صداى آمریکا و اروپاى آزاد را در این کشور ممنوع کرده است. این بدان معنا است که مسکو هم اکنون خود را یک عضو کامل جى8 مى‌داند و تلاش مى‌کند از تمام مزایاى آن بهره‌مند شود. روسیه به علت مشکلات تسلیحاتى و پیوستن به بازار آزاد، سال‌ها تنها جزیى از گروه هشت محسوب مى‌شد. روس‌ها هنوز هم در زمره 10 اقتصاد بزرگ دنیا قرار ندارند، اما توانستند به خاطر مولفه‌هاى دیگرى چون قدرت نظامى و سیاسى خود، در سال 1998 بالاخره به گروه هفت کشور صنعتى بپیوندند.
هم اکنون روسیه شرایط میزبانى و ریاست اجلاس گروه هشت و پیشبرد بحث حساس امنیت انرژى بین سران کشورهاى عضو این گروه را برعهده گرفته و مدعى است در حل این مسئله معماگونه، مى‌تواند نقشى اصلى ایفا کند. با این حال موضوعات مختلفى براجلاس جى8 در سنت پترزبورگ سایه افکنده است. گروه 8 هم اکنون در مورد مسائل چالش برانگیز در خاورمیانه با بحران جدید در روابط لبنان و اسرائیل مواجه شده است.
خشونت‌هاى فزاینده در خاورمیانه بسیارى از توجهات را از جى8 و تلاش آمریکایى‌ها براى فشار بر روسیه در زمینه دموکراسى منحرف خواهد کرد. این وضعیت به بهترین وجه منافع مسکو را جبران خواهد کرد. بسیارى از منتقدین عضویت روسیه در جى 8 در تعجب هستند که چرا اجلاس جى هشت که در ابتدا به عنوان باشگاه کشورهاى دموکراتیک و ثروتمند جهان کار خود را آغاز کرده بود، باید مسکو را در جمع خود راه مى‌داد. بوش در پاسخ به برخى از انتقادها گفته است که هیچ کس دوست ندارد بیش از حد مورد سرزنش و نصیحت قرار بگیرد.