رسانه و خبرنگار

علی صالح‌آبادی
ضرورت و اهمیت رسانه‌ها بر کسی پوشیده نیست. از دیر زمان دولت‌ها و اصلاح‌گران کوشیده و می‌کوشند تا با استفاده از رسانه‌ها به اهداف خود دست یابند. رسانه بر سه نوع است: الف: دیداری نظیر تلویزیون و پایگاه‌های خبری که تاثیر آنی بسیار اما زودگذر دارند. ب: شنیداری مثل رادیو که مانند تلویزیون دارای برد بسیار اما زودگذر بوده و به دلیل مخاطب وسیع‌تر در گروهی جداگانه قرار می‌گیرد.
ج: رسانه‌های مکتوب نظیر کتاب، مجله و روزنامه که این رسانه‌ها هر چند در کوتاه‌مدت دارای تاثیرگذاری رسانه‌های دیداری و شنیداری نیستند، اما به دلیل ماندگاری بیش‌تر و امکان استفاده طولانی‌مدت، تاثیرگذاری عمیق‌تری نسبت به دیگر رسانه‌ها دارند. وظیفه رسانه تولید و انعکاس خبر، گزارش، تحلیل رویدادهای خرد و کلان، ملی و بین‌المللی است. چیزی که رسانه را معنادار، بااهمیت و خواندنی می‌کند، توانایی خبرنگاران، نویسندگان و تحلیلگران آن است. هویت رسانه‌ها به حضور افراد حرفه‌ای، متخصصان با تجربه، دقیق و هوشمند و از همه مهم‌تر مسئولانه‌ رفتار کردن این افراد باز می‌گردد. بنابراین رسانه بدون حضور چنین افرادی بی‌مفهوم و یا کم اهمیت است.
در دنیای مدرن تاثیر رسانه‌ها در زندگی روزمره افراد رو به افزایش است و بی‌تردید رسانه‌ها در شکل دهی، رفتار، انتخاب و نوع زندگی مردم بسیار تاثیر گذارند و به همین دلیل نه تنها در طول زمان از اهمیت آنها کاسته نمی‌شود، بلکه نقش و تاثیرگذاری رسانه‌ها هر روز بیش از دیروز رو به افزایش است. بسیاری از رسانه‌ها به لحاظ نوع فعالیت و نگاهی که به مسایل جهانی دارند، تاثیرگذاری فراملی پیدا کرده‌اند و در بسیاری از مباحث جهانی مشارکت دارند، آن گونه که می‌توانند بحران بیافریند و یا این که به فرو نشاندن بحران‌ها کمک کنند.
به علت این نقش مهم، دولت‌ها تلاش می‌کنند تا رسانه‌ها را در کنترل خود قرار دهند و یا این که با تعامل مثبت و حتی کمک به رسانه‌های مستقل از پتانسیل رسانه‌ها برای پیش برد برنامه و سیاست‌ها بهره گیرند. در رسانه‌ها کار کردن سخت است، زیرا رسانه‌ها دو نوع کارکرد می‌توانند داشته باشند یا همگرایی و همسویی با نیروهای مسلط بر جامعه و یا موضع انتقادی در برابر این نیروها. رسانه‌ها می‌توانند در گزارشگری، پی‌گیری و حتی داوری درباره رویدادها کنجکاو نباشند و از کنار آن‌ها بگذرند و یا بی‌تفاوت باشند و آنچه به آنها دیکته می‌شود و یا براساس مصلحت است، همان را انجام دهند. در قبال این گونه کارکرد رسانه‌ای، گروهی دیگر از رسانه‌ها می‌توانند به شیوه‌ای متفاوت از قدرت سیاسی انتقاد کنند و یا این که با نقد، دولت را به چالش بکشانند.
اگر از رسانه‌ای چنین رفتاری سرزند، این رسانه می‌تواند بین گروه‌های رقیب پل باشد و در چرخه‌ای بودن قدرت نیز نقش موثر ایفا کند. هر چند این رویکرد رسانه‌ای می‌تواند مخاطره آمیز باشد، اما چنین رسانه‌ای مخاطب پذیر است و قادر است در اصلاح امور جامعه نقش ایفا کند و ناهنجاری‌ها را به هنجار تبدیل کند. امروز در خبرها می‌خوانید شهرداری تهران برای مقابله با ترافیک کشنده پایتخت و آلودگی زیست محیطی ناشی از آن از خبرنگاران استمداد طلبیده است. این درخواست و درخواست‌های مشابه، نشانگر آن است که رسانه‌ها توان رفع مشکلات غیر قابل حل مردم را دارند.
رویدادهای کارگری اخیر فرانسه به این دلیل بود که یکی از شبکه‌های تلویزیونی فرانسه فیلمی از ضرب و شتم یک مهاجر به دست پلیس را پخش کرد و پس از آن روزنامه‌ها نیز این موضوع را در صدر اخبار خود قرار دادند. انتشار این خبر باعث شد تا مهاجران و حاشیه نشینان در پاریس و دیگر شهرها به شورش علیه دولت دست زنند و بحرانی در فرانسه به وجود آید که سرانجام ژاک شیراک رییس جمهور فرانسه را مجبور کرد با دعوت از اصحاب رسانه‌ها در ضیافت شامی از آن‌ها خواهش کند درفرو نشاندن بحران، دولت را یاری دهند. پس از آن بود که با تعامل مثبت رسانه‌ها با دولت بحران فرو نشانده شد.
به نظر نگارنده رسانه خوب، رسانه‌ای است که کارکرد آن مسئولانه باشد و در گزارشگری، اطلاع رسانی و از آن مهم‌تر داوری نسبت به موضوعات جامعه به گونه‌ای رفتار کند که نتیجه آن صلح، دوستی، رفاه، تامین امنیت و آرامش برای انسان‌ها باشد و از ایجاد آشوب، تشنج و درگیری که در نهایت موجب فقر و فلاکت جامعه و لطمه به آن است، پرهیز کند.