پیوند تازه میان مشرق و مغرب در اروپا

روسیه و آلمان بعنوان دو شریک مهم منطقه اى ، در جریان سفر اخیر«ولادیمیر پوتین» به آلمان، اهمیت راهبردى روابط خود و دورنماى گسترش همکاریها در زمینه هاى مختلف را ترسیم کردند.
در جریان دیدار دو روزه «ولادیمیر پوتین» رئیس جمهورى روسیه از آلمان تکیه اصلى بر ضرورت گسترش روابط بویژه همکاریها در زمینه انرژى که از مهمترین مباحث قرن بیست و یکم است گذاشته شد.
دیدار «ولادیمیر پوتین» با «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان پنجمین ملاقات آنها بود که عمدتا به بحث در مورد همکاریهاى اقتصادى کشور اختصاص داشت و ترکیب هیات همراه رئیس جمهورى روسیه که از وزیران اقتصاد ،علوم و مخابرات و نیز سرمایه داران تشکیل یافته بود گواه بر این امر بود. پوتین سفر خود را از شهر «درسدن» آلمان که پیش از فروپاشى شوروى پنج سال در آن به عنوان افسر کا.گ.ب خدمت کرده بود آغاز کرد.
در دیدار اخیر، پوتین و مرکل درباره موضوعات مهم بین المللى نظیر برنامه هاى اتمى ایران، اوضاع خاورمیانه، منطقه بالکان، شبه جزیره کره ،عراق و نیز زمینه هاى مختلف همکاریهاى دو کشور بحث کردند.
در حضور سران دو کشور هفت سند همکارى از جمله موافقتنامه همکارى بین موسسه اعتبارى «ونش اکونوم بانک» روسیه با بانک درسدن، تفاهمنامه تشکیل گروه مشترک براى بررسى مسایل مربوط به مواد خام و پروتکل همکارى بین آکادمى پزشکى سنت پترزبورگ و انجمن پزشکى آلمان امضا شد.
پوتین در پایان این مذاکرات اعلام کرد: روسیه گاز استخراجى از حوزه «اشتوکمان» در دریاى بارنتز را که ذخایر آن 4تریلیون مترمکعب برآورد شده است به آلمان صادر مى کند. وى افزود: در صورت آغاز صادرات گاز از این حوزه، آلمان علاوه بر 45میلیارد مترمکعب کنونى سالانه مى تواند تا 50میلیارد مترمکعب اضافى گاز از روسیه دریافت کند.
به گفته وى آلمان بدین ترتیب مى تواند به عنوان توزیع کننده گاز اروپا اهمیت فراوان کسب کند.
آمریکا امید داشت تا گاز استخراجى از حوزه گاز اشتوکمان را به خود اختصاص دهد و تصمیم مسکو در مورد تحویل گاز این حوزه به آلمان باعث ناخرسندى واشنگتن شد.
روسیه و آلمان همچنین بر تسریع احداث خط لوله گاز اروپاى شمالى به طول 1500کیلومتر که گاز روسیه را از طریق دریاى بالتیک به آلمان انتقال خواهد داد تاکید کردند.
کشیدن این خط لوله که پس از پنج سال آغاز بکار مى کند باعث سردى روابط روسیه با لهستان شده است.
رسانه هاى روسى اخیرا نوشتند لهستان که کشور مسیر ترانزیت گاز روسیه به اروپا به شمار مى آید از احداث خط لوله گاز اروپاى شمالى بشدت ناراحت است. در حال حاضر این کشور اروپاى شرقى تلاش دارد با گرد آوردن کشورهاى همسایه گرد خود، اردوگاه ضدروسى بوجود آورد.
از این نظر روابط روسیه با کشورهاى بزرگ اروپا در وهله اول آلمان اهمیت فراوان پیدا مى کند. آلمان عمده ترین شریک تجارى روسیه در جهان به حساب مى آید. حجم مبادلات تجارى بین دو کشور در سال 2005میلادى به 32میلیارد و 900میلیون دلار رسید که حدود 10درصد مبادلات بازرگانى خارجى روسیه را تشکیل مى دهد.
در این میان نفت و گاز مهمترین کالاى صادراتى روسیه به آلمان است و این کشور در مقابل ماشین آلات، خودرو، قطعات یدکى و فرآورده هاى شیمیایى از آلمان وارد مى کند.
رئیس جمهورى روسیه بر تمایل کشورش براى متنوع سازى اقتصاد روسیه و استفاده از فناوریهاى آلمانى براى گسترش صنایع کشورش تاکید کرد.
وى این سخنان را در دیدار با «ادموند اشتویبر» نخست وزیر ایالت بایرن بیان کرد که در آن شمار زیادى از صاحبان صنایع آلمان از جمله مدیر شرکت زیمنس و ب.ام.و حضور داشتند.
این ایالت آلمان مناسبات تجارى گسترده اى با روسیه دارد و حجم مبادلات تجارى ایالت مذکور با روسیه در شش ماهه نخست سال جارى به چهار میلیارد و 400میلیون یورو رسید.
روزنامه هاى روسى نوشتند: هدف پوتین براى طرح افزایش صادرات گاز به آلمان، تشویق سرمایه گذاران آلمانى به سرمایه گذارى در صنایع روسیه بویژه نوسازى شبکه برق سراسرى روسیه است که نیاز به دهها میلیارد سرمایه دارد.
علاوه بر آن با توجه به خرید 5درصد سهام کنسرسیوم فضانوردى و هوانوردى اروپا(اى.ا.دى.اس) به ارزش 800میلیون یورو توسط موسسه مالى دولتى «ونشتورگ بانک» روسیه، این کشور امیدوار است تا هواپیماهاى ایرباس را در روسیه مونتاژ کند.
روزنامه کامرسانت نوشت: دو کشور قصد دارند مرکز مشترکى در حومه مسکو تاسیس کنند که در سال 2009راه اندازى مى شود و در آن سالانه تا30هواپیماى بارى ایرباس مونتاژ خواهد شد.
به گزارش ایرنا «آلکساندر شوخین» رییس اتحادیه صنعتگران و کارفرمایان روسیه سفر پوتین به آلمان را نقطه عطفى در همکاریهاى دو کشور مى داند. به نظر وى آلمان آماده است نه تنها در زمینه انرژى بلکه زمینه هاى صنعتى و تولیدى با روسیه همکارى کند که در روابط دو کشور بى سابقه است.
شوخین معتقد است که این امر به روسیه کمک خواهد کرد تا اقتصاد خود را از وابستگى به درآمدهاى نفتى نجات داده و متنوع سازد.
در همین حال روزنامه «نزاویسیمایا گازتا» سفر پوتین به آلمان را بخاطر انتقادهاى زیاد محافل سیاسى آلمان از روسیه متمایز از دیگر دیدارهاى وى از این کشور خواند.
این روزنامه نوشت: قتل «آنا پولیتکوفسکایا» روزنامه نگار مشهور روس بهانه اى براى بحث در مورد سیاست هاى کرملین، آزادى مطبوعات و وضع حقوق بشر در روسیه در رسانه هاى خبرى آلمان شد. در مجموع مى توان نتیجه گیرى کرد مقامهاى روسى با امید فراوان به دورنماى روابط روسیه و آلمان مى نگرند.
آلمان از اول ژانویه سال آینده ریاست دوره اى اتحادیه اروپا را براى شش ماه برعهده مى گیرد و این مى تواند براى روسیه فرصت خوبى براى محکم کردن جاى پاى خود در اروپا باشد.
روسیه در وهله اول تلاش دارد تا امکان سفر بدون روادید براى شهروندان خود به کشورهاى اروپایى را فراهم سازد و «ولادیمیر پوتین» آن را اولویت سیاست اروپایى خود قرار داده است. به نظر کارشناسان با نزدیکى روسیه به آلمان این کشور قادر خواهد بود تا با اقتدار بیشترى در برابر سیاست هاى برخى از کشورهاى اروپایى علیه خود ایستادگى کند. از جمله این کشورها لهستان و سه کشور حوزه بالتیک است که با مساعدت آمریکا و همراهى گرجستان به مقابله با روسیه و کاهش نفوذ آن در منطقه مى پردازند.
تحلیلگران امور سیاسى بین المللى معتقدند باتوجه به حساسیت موضوع امنیت انرژى و تلاش آمریکا براى به انحصار درآوردن تامین منابع انرژى جهان، سیاست هاى کرملین باعث افزایش مباحثات و حتى تنش ها در اروپا شود. به نظر آنها محافل اروپایى سیاست انرژى روسیه را با نگرانى مورد بحث قرار خواهند داد و براى جلوگیرى از افزایش نفوذ آن ائتلاف هایى تشکیل خواهند داد.
این مساله ممکن است باعث افزایش رقابت ها در حوزه دریاى خزر براى کنترل منابع انرژى آن و انتقال به بازارهاى جهانى شود.