جنبش جدید در فرنسه

پژمان کریمی
9 روز پیش وقتی دو نوجوان 15 و 17 ساله آفریقایی تبار در پاریس بر اثر یک حادثه کشته شدند، بخشی از جامعه مهاجران فرانسه به خیابانهای پاریس آمدند و شورشی را تدارک دیدند.
دیروز دامنه این شورش چند شهر فرانسه را نیز در برگرفت.
با وجود تلاش بیش از یک هزار و 300 نیروی پلیس، هر روز آتش شورش بیشتر زبانه می‌کشد.
دلیل شورش، اعتراض به قتلدو نوجوان سیاهپوست است که پلیس فرانسه باعث آن شناخته می‌شود. فارغ از این که نوجوانان مقتول به دلیل یک حادثه توسط پلیس به قتل رسیده‌اند، باعث شورش اخیر را باید در دلایلی دیگر جستجو کرد.
در فرانسه، کمتر شهروند فرانسوی است که علاقه‌مند باشد سوال یک غیر بومی را به زبان جز فرانسه پاسخ گوید.‌
این تنها یک نشانه کوچک از ناسیونالیسم افراطی در فرانسه است که خود می‌تواند منشاء "تبعیض و نابرابری" در این کشور واقع شود که شده است!
نظام حکومتی فرانسه مطابق قانون اساسی آن، لائیک معرفی شده است. مطابق الزامات حکومت لائیک، نژاد و دین و اساسا امتیازهای اجتماعی، مانعی برای پیشرفت و احقاق حقوق شهروندان محسوب نمی‌شود و هر فردی نیز می‌تواند آزادانه بیندیشد و انتخاب کند.
اما مدعیان حکومت لائیک خود در محل ناقض باور و مدعای خود هستند. به گونه‌ای که فرانسه‌پیشتاز اجرای طرح ممنوعیت حجاب به عنوان یک فرضیه واجب و نشانه مذهبی مسلمانان مقیم این کشور است به هر حال، فقر و نابرابری اجتماعی در جامعه امروز فرانسه به ویژه جامعه مهاجران مسلمان و رنگین‌پوست،‌ ظرفیت طغیانی عمومی را چنان فراهم آورد که مقدمات یک جنبش اجتماعی را پیش رو نهاد.
در سرزمینی که مهد دموکراسی در جهان شناخته می‌شود، در کشوری که خود را از سرسخت‌ترین مدافعان حقوق بشر معرفی می‌کند، سرکوب جنبش اخیر یک رسوایی بزرگ و مویه‌ای بر "حقوق بشر" تلقی می‌گردد.
جامعه شناسان و روانشناسان فرانسوی باید به این پدیده از دریچه‌ای نو بنگرند و ویژگیها و مختصات این جنبش را به لحاظ علمی تبیین کنند.
باید دید هدف این جنبش چیست، آرمان آن کدام است و رهبری آن به دست چه کسانی است؟ دولت فرانسه برای مهار این جنبش دست روی ماشه و رویکرد خشونت را انتخاب کرده است باید دید این شیوه در کنترل و مهار بحران جواب می‌دهد؟ تحولات آینده پاسخگوی این سوالات خواهد بود.