مرکل جدید در راه کاخ الیزه

قاسم بابایی
سرانجام، خانم سگولان رویال با پیروزی قاطع بر دو حریف خود به عنوان نامزد حزب سوسیالیست در انتخابات ریاست جمهوری فرانسه در سال 2007 حضور خواهد یافت. وی که 53 سال دارد، امیدوار است نخستین زنی باشد که رئیس جمهور فرانسه می شود. او توانست در انتخابات حزبی بر وزیر دارایی و نخست وزیر سابق غلبه کند.
در جریان مبارزات انتخاباتی، این سه نامزد درگیر جدال لفظی شدیدی شدند. خانم رویال پس از پیروزی از افتخاری که نصیبش شده بود، صحبت کرد. اگر هیچ یک از نامزدها به اکثریت قاطع دست نمی یافت، رأی گیری در هفته آینده به دور دوم کشیده می شد.
رقبای خانم رویال سعی کردند در روزهای اخیر مبارزات انتخاباتی وی را متزلزل کنند. برای مثال یک فیلم ویدیویی که در آن خانم رویال در جریان نشست حزبی گفته بود معلمان مدارس باید ساعات بیشتری کار کنند، خشم فرهنگیان را برانگیخت، اما خانم رویال در واکنش آن را اظهارات «مرد سالارانه» رقبای خود توصیف کرد. دولت فرانسه 22 آوریل 2007 رئیس جمهور فرانسه را مشخص خواهد کرد. خانم سگولان رویال، با 218 هزار رأی با وجود کارشکنی های دانه درشتهای حزب سوسیالیست توانست با کسب اکثریت قاطع آرا (62 درصد) حتی راه را برای دور دوم رأی گیری بر روی رقبای سوسیالیست خود بست. سایر رقبای وی از جمله دومینیک اشتراس کان با 20 درصد، نخست وزیر سابق لورن فابیوس با 4/18 درصد از وی عقب ماندند.
خانم رویال در پاسخ به سؤال خبرنگار روزنامه لوموند که مرتباً او را به سبک کمونیستهای دوران جنگ سرد «رفیق» خطاب می کرد، به او گفت: «چرا تلاش می کنی تا مرا «رفیق» صدا بزنی. حال آنکه من در اینجا کمونیست نیستم و کمونیست به موزه تاریخ پیوست.
اما آن چه که فکر او را به خود مشغول کرده، شخصیت چموشی به نام نیکولاس سارکوزی، وزیر کشور شیراک می باشد که رقیبی سرسخت برای انتخابات سال 2007 وی می باشد؛ زیرا او باید برای ورود به رقابت با سارکوزی و باند شیراک، به دو مسأله قوی پاسخ دهد تا مردم فرانسه را متقاعد به حمایت از خود نماید. این دو مسأله، ابتدا کاهش مالیاتها و نیز سهل و آسان نمودن قوانین کارگری است که سال گذشته دولت شیراک و همفکران او را تا مرز سقوط پیش برد. اعتصابات سراسری از سوربن آغاز و به سراسر جهان کشانده شد. سارکوزی صحبت از مشارکت فعال هواداران سنتی شیراک به نام اتحاد برای جنبش سراسری (UMP) کرده است، اما او و هم حزبی هایش پس از ده سال حکومت خود، به نظر می رسد که راه دشواری را در مقابل تنها نامزد حزب سوسیالیست خانم رویال دارند.
رویال قطعاً با سؤالات بسیاری از سوی رقبای خود مواجه خواهد شد تا بتواند سارکوزی را از میدان به در کند. مردم از خانم رویال انتظار دارند که بیشتر به ارزشها تکیه کند تا به سیاستهای رایج در میان سیاسیون. او می گوید: «ما به یک انقلاب دموکراتیک نیاز داریم» که حرف ساده و آسانی است، اما جامعه فرانسه به افرادی سختکوش نیاز دارد تا بتواند ارزشهای باشکوه دوران رئیس جمهور ژنرال شارل دوگل را احیا و هویت فرانسوی را ارتقا بخشد. او خود را متخصصی مشروع برای مشکلات فرانسه می داند. او در موقع مواجه شدن با مخاطبان خود، همچون دختر دانش آموز کاتولیک سراپا گوش می شود. حتی وقتی که برخی روزنامه ها تصاویری از او با لباس «بیکنی» به چاپ رساندند، باعث انتقادات فراوانی شد.
او در پاسخ به سؤالی در خصوص مسافرت هر روزه اش میان شهر پوییترز و پاریس که ستادهای سیاسی وی در آنجا می باشد، گفت: چرا باید کسی که غمگین، زشت و عبوس است، این روزها وارد سیاست شود؟ من به دلیل شادابی که در حین مسافرت هر روزه خود میان پاریس- پوییترز دارم، با مردم بیشتری آشنا می شوم و نیز به تفکر در خصوص مسائل امروز جامعه فرانسوی می‌پردازم.
نکته جالب توجه اینجاست که فرانسوا میتران، رئیس جمهور سابق فرانسه در 1991 خانم ادیت کریسون را به عنوان اولین و تنها نخست وزیر انتخاب و حدود یک سال با او کار کرد و در این یک سال، فرصتی بود برای خانم رویال که وارد عرصه سیاست از همین طریق شود. خانم رویال امروز به عنوان فردی که ثبات سیاسی فرانسه به او نیاز دارد، وارد عرصه جدیدی از رقابتها شده است که در سطح ریاست جمهوری مطرح می باشد. فرانس گاسپارد معاون حزب سوسیالیست می گوید: تمام آرا نشان می دهد که جامعه فرانسه کاملاً برای پذیرش یک رئیس جمهور زن آماده است. البته با همه لجاجتهایی که مردان سیاسی در این باره دارند، مطمئنم که ما سرانجام یک رئیس جمهور زن را تجربه خواهیم کرد.
استیفن روزی، یکی از دست اندرکاران برجسته انتخابات فرانسه می گوید: خانم رویال هم معروف و هم محبوب مردم است؛ زیرا او زنی است که نگاه غیرحرفه ای به سیاست دارد، لذا مردم به او به عنوان کسی می نگرند که مشکلاتشان را حل می کند.
خانم رویال می گوید که هدفش از سیاست کمک به حل مشکلات مردم است تا آنها زندگی شاد و عشق به یکدیگر را در روابطشان داشته باشند. وقتی که مردان سیاسی شکست خورده اند، مردم می گویند، حالا بهتر است از تجربیات یک زن برای حل مسایل جامعه استفاده کرد.
او می گوید: برای پیروز شدن در انتخابات 2007، باید به طور سراسری و در همه جا برنده شویم و بر رقبای خود از راست افراطی که همان جبهه ملی به رهبری ژان ماری لوپن گرفته تا لیبرالهای ناکارآمدی چون سرکوزی فائق آییم.
او بخوبی می داند که چگونه سخت بازی کند؛ زیرا او در شهر داکار پایتخت سنگال مستعمره فرانسه به دنیا آمده است و دختر یک افسر نظامی است. او فرزند چهارم از هشت فرزند، در خانه ای بزرگ در لورین می باشد. پدرش بشدت سختگیر و مذهبی و متعصب بود و رویال را به مدارس کاتولیک و سپس به دانشگاه نانسی فرستاد و از آنجا او را برای تحصیلات تکمیلی دانشگاهی به زبان لهستانی وارد مرحله نخبگان سیاسی فرانسه نمود. مرحله ای از تحصیلات عالی مؤسسه معروف «اتد پلتیک» پاریس و نیز آکادمی علوم سیاسی «ای کول» دولتی، جایی که با نخست وزیر فعلی فرانسه دومینیک دو وپلین و دبیرکل حزب سوسیالیست فرانسه فرانکو هولاند همدوره بود. دبیرکل حزب سوسیالیست در سال 1978 با وی ازدواج کرد. پس از گذراندن این دوره ها، رویال به دفتر فرانسوا میتران رئیس جمهور وقت فرانسه محلق گردید. در آنجا بود که تشویق به شرکت در انتخابات مجمع ملی از منطقه جنوب غربی فرانسه گردید. او توانست برای سه نوبت در سال 2004 رقبای محافظه کار خود را شکست دهد. او به عنوان اولین وزیر امور خانواده در سالهای 2000 تا 2002 به دفاع از حقوق خانواده پرداخت. او مسؤول تدوین و تصویب قانون حضانت از فرزندان توسط مادران بود، در صورتی که شوهر زن خود را طلاق بدهد و نفقه ای نپردازد.
رویال همچنان تا رسیدن به کاخ الیزه راه درازی را در پیش روی دارد. رویال امیدوار است که با استعفا و عقب نشینی لئونید ژوسپن از دبیرکلی حزب، راه برای نامزدی اش هموار شود، اما این مسأله چندان اهمیتی ندارد؛ زیرا روند سیاسی مسایل این زمینه را فراهم کرده است.
این در حالی است که در میان نامزدهایی که تا چندی پیش از وی به عنوان یکی از مطرح ترین نامزدهای ریاست جمهوری نام برده می شد، ژاک شیراک رئیس جمهوری کنونی است که بیماری سال گذشته وی این احتمال را که او بتواند بار دیگر ریاست جمهوری فرانسه را بر عهده بگیرد، رد کرده است؛ بویژه که طبق قوانین فرانسه دوره ریاست جمهوری تا سال 2002 میلادی 7 سال بود و هر فردی می توانست حداکثر دو دوره؛ یعنی 14 سال رئیس جمهور شود. مانند فرانسوا میتران که در سال 1981 تا 1995 رئیس جمهوری فرانسه بود. در همین راستا در سال 2000 میلادی بعد از انجام اصلاحاتی در قانون اساسی، دوره ریاست جمهوری از 7 به 5 سال کاهش یافت. اما شیراک توانست مجوز قانونی را برای خود اخذ کند و بتواند استثنائاً برای دوره سوم 5 ساله دیگری نیز خود را نامزد ریاست جمهوری کند.
حال آنکه نامزدهای بالقوه مطرح جناح راست یعنی افرادی نظیر نیکلاسارکوزی وزیر کشور، دومینیک دووپلین نخست وزیر، آلن ژوپه وزیر کشور و نخست وزیر سابق و میشل آلبوماری و ... بدون آنکه بخواهند و یا بتوانند خود را روانه این کارزار سیاسی کنند، می توان گفت از نظر تجربه و پختگی سیاسی بی شک هیچ یک از این افراد با شخص شیراک قابل مقایسه نیستند و تقریباً شیراک برای افراد یاد شده به معنای پدر خوانده می باشد. با وجود این روند برخی حوادث مانند بستری شدن وی در بیمارستان و عارضه قلبی- عروقی شیراک باعث مطرح شدن چهره های جوان با اندیشه های نو نظیر نیکلاسارکوزی تغییر نگاه فرانسویان به مدیریت کشور به ویژه با توجه به تحولات جهانی، حتی در جناح راست این فرض را که بهترین گزینه برای تصدی کاخ الیزه رئیس جمهوری کنونی است؛ زیر سؤال برده است چیزی که بیش از همه به منتفی بودن نامزدی شیراک برای سومین بار دامن زده است، سکوت وی در واکنش به شایعات و اظهارات مختلف در مورد عدم امکان موفقیت او بود. اما بتازگی در پی اظهارات برنادت شیراک، همسر رئیس جمهور در رد این موضوع، این بحث بار دیگر در فرانسه مطرح شده است که آیا شیراک براستی خود را برای سومین بار نامزد ریاست جمهوری خواهد کرد. همسر وی در مصاحبه ای که انجام داده، خطاب به کسانی که با رفتارهای خود به گونه ای عمل می کنند که گویی همه چیز تمام و تکلیف رئیس جمهوری نیز معلوم شده است، اعتراض کرده و می گوید: برای چنین نتیجه گیری خیلی زود است و هنوز شیراک تصمیم خود را برای حضور و یا عدم حضور در صحنه انتخابات اتخاذ نکرده است.
وی در ادامه درباره آن کسانی که وضع جسمانی شیراک و مسن بودن او را مهم تلقی کرده اند، اظهار داشت که نه تنها وضع جسمانی وی بسیار مساعد است، بلکه در پایان ماه نوامبر تازه 74 ساله می شود. این در حالی است که شخص شیراک در 31 اکتبر در مصاحبه ای با روزنامه لوفیگارو در مورد عدم اظهارنظر در این مورد و پرهیز از ورود به چنین مسایلی گفته است: فرانسه نمی تواند هر 5 سال، شش ماه را برای این بحث و جدلها هزینه کند، من در زمان لازم، یعنی سه ماهه اول سال 2007 نظر خود را اعلام خواهم کرد.
اما از دید سیاسیون و مردم فرانسه، اگر چه کارنامه سیاسی شیراک در بسیاری از موضوعات همچون حوزه بین الملل حتی از دید رقبایش از درخشش مقبولی برخوردار است، اما عملکرد وی و دولتهای منتخب او در عرصه داخلی تا حدی متفاوت است و ارزیابی ها حاکی است که شاید زمینه برای طرح نامزدی وی برای سومین بار چندان مناسب نباشد، اما نگاهی به سوابق گذشته شیراک نشان می دهد که او توانسته است در دقایق آخر با بیرون کردن رقیبهایی قوی به اهداف خود دست یابد. در مورد او باید انتظار هر اتفاق غیرمنتظره ای را داشت؛ زیرا چنین به نظر می رسد در صورتی که شیراک فضای سیاسی مناسبی برای طرح نامزدی خود ببیند، بی هیچ تردیدی خود را برای سومین بار نامزد ریاست جمهوری خواهد کرد.
شیراک که مدتها شهردار پاریس بود و در این مدت عمر شهرداری خودش در دوران فرانسوا میتران منشأ خدمات بسیاری در همین زمان بود، توانست راه خود را از کاخ شهرداری به کاخ الیزه باز کند و رقبای خود را به طور همزمان کنار زده و از درون حزب لیبرال گولیستها، به ریاست جمهوری فرانسه برسد.
اکنون جناح شیراک تا چه حد می تواند از شرایط بوجود آمده برای پیروزی در انتخابات 2007 بهره برداری کند؛ موضوعی است که افکار عمومی هنوز به آن پاسخ صریحی نداده است.
شیراک در پایان جنگ سرد برای فاصله گرفتن از دوران سرد و دیپلماسی یخ زده سوسیالیستها به رهبری میتران، اقدام به انجام آزمایش 10 بمب هسته ای کرده که در این مدت آمریکایی ها و عناصر صهیونیستها وی را تحت فشار قرار دادند و حتی در برخی نقاط پاریس و لیون و مارسی نیز انفجارهایی اتفاق افتاد که به کشته و زخمی شدن تعدادی فرانسوی منجر گردید. اما شیراک بدون هیچ واهمه ای آخرین آزمایش هسته ای خود را در جزایر گوپان به پایان رساند. از آن پس، توانست با اقتدار، فاصله میان دوران جنگ سرد و حاکمیت سوسیالیستها را با شرایط پس از پایان جنگ سرد طی کند و دوران سیاستهای مستقلانه اروپای واحد را در قالب پول واحد، ارتش واحد، مرزهای واحد، فرهنگ و زبان واحد و قانون اساسی واحد را به مراحل قابل قبولی برساند و رهبری سیاستهای ضد آمریکایی اروپا را در دست بگیرد. شیراک با عدم رأی اعتماد مردم فرانسه به قانون اساسی اروپا، از سوی مخالفان خود مورد انتقادات شدیدی قرار گرفت. البته، این فرانسوی ها تنها نبودند، که به این قانون اساسی رأی منفی دادند، بسیاری از کشورهای اروپایی نیز، با یک چنین معضلی به نام مخالفت با قانون اساسی مشترک درگیر هستند.
اما شیراک به جز چند چالش درونی (مخالفتهای مردم فرانسه با قانون جدید کار و شورشهای خیابانی مهاجران) بحرانهای بسیاری را پشت سر گذاشت و توانست تعادل و توازن اقتصادی مردم فرانسه را رونق بخشد. شیراک در سفر به چین در ماه اکتبر به توافقات مهمی با چینی ها دست یافت و آمادگی خود را بصورت فعال برای شرکت در اجلاس اپک که در ویتنام برگزار می شود، اعلام داشت. شیراک از روابط گرم خود با پکن بر سر مسأله آزمایشهای هسته ای کره شمالی نیز استفاده کرد که مهمترین موضوع مورد بحث دو طرف بود. علاوه بر آن در حوزه هایی مانند انرژی اتمی، حمل و نقل دریایی و ریلی و برقراری روابط صنعتی راهبردی با چین و هوا فضا نیز به توافقات عملی دست یافت. موضوع مناقصه ساخت چهار نیروگاه اتمی در چین و مشارکت فرانسه در این مناقصه از دیگر مسایل موجود فی مابین می باشد. شرکت فرانسوی آرونا با شرکتهای وستینگهاوس آمریکا و «اتم استوری اکسپورت» روسیه در این مناقصه رقابت می کنند. ارزش این قرارداد 8 میلیارد دلار برآورد شده، اما چین قصد دارد هزینه آن را کاهش دهد. چین تا سال 2005 تنها 3/3 درصد انرژی خود را از نیروگاه های هسته ای تأمین می کرد، اما قصد دارد تا سال 2030 آن را به 4 درصد افزایش دهد.شیراک در خصوص جنگ عراق ابتدا به مخالفت با آمریکا برخاست و هدایت و رهبری کشورهای ضد سلطه جویی آمریکا را در جهان به دست گرفت، اما در میانه راه برای ورود به مسایل خاورمیانه، پس از ترور رفیق حریری پیشگام سیاستهای ضد سوری ایالات متحده تا مرحله صدور قطعنامه 1557 و خروج نیروهای سوریه از لبنان و پیگیر ترور رفیق حریری گردید. اکنون او در پایان راهی قرار دارد که قطعاً تعیین کننده آن نخواهد بود و باید با واقعیتها آن گونه که هست مواجه شود، نه آن گونه که خود می خواهد، بلکه براساس معادلات و تحولات آینده اروپا.
چنانچه محافظه کاران تا چریسم در انتخابات پس از برکناری بلر به پیروزی برسند و یا تحولات جدیدی در کشورهای اروپایی اتفاق بیفتد، آن جاست که برای تعادل و توازن قوا در قاره اروپا، جابه جایی چهره های درون کشورهای اروپایی امری ضروری است. درست مانند، رفتن شرودر ضد آمریکایی، روی کار آمدن مرکل طرفدار آمریکا و کنار رفتن و شکست خوردن برلوسکنی طرفدار جدی آمریکا و دوست دیرین بوش و به قدرت رسیدن رومانوپرودی مخالف آمریکا. لذا شیراک هم باید در آینده ای نزدیک حضور جانشینی چون خانم رویال را در کاخ الیزه تحمل نماید.