دانشجو و جنبش نرم‌افزاری

رحمت‌الله موسوی‌مقدم
رمز موفقیت در عصر ارتباطات درک آن است جهان معاصر از جنس اندیشه است. با هیچ ابزاری جز اطلاعات نمی‌توان در دنیای اطلاعات زندگی کرد. لذا ما چاره‌ای نداریم جز اینکه پژوهش را برای خودمان الزامی گردانیم، زیرا بدون آن نمی‌توانیم در مختصات جهان ارتباطات جایگاهی را اشغال کنیم. راز موفقیت در عصر ارتباطات برای دانشجوی مسلمان در جنبش نرم‌‌افزاری چنین است: تلاش برای شناختن ماهیت اطلاعات، مسلح شدن به علم اینترنت، تولید نرم‌افزاری اسلامی و ملی؛ آسیب‌شناسی فرهنگ و تمدن اسلامی، نقد اطلاعات وارداتی و تطبیق آن با فرهنگ ملی، نگاه علمی به مدارس، دانشگاه، مدیریت و جامعه، تحریک نسل جوان برای حفظ ارزش‌های دینی و ملی، نقد ماهیت، عملکرد و هدف تمدنی غربی.
جهت تحقق اهداف فوق‌الذکر نیازمند به داشتن ابزاری می‌باشیم که مهمترین این ابزار در زمان ما مسلح شدن به تکنولوژی اطلاعات یعنی ابزار و قدرت سریع انتقال اطلاعات است. هویت انسان امروزی برای ماندن،‌ چیزی جز هویت جهانی او نیست زیرا او در این جهان زندگی می‌کند. اگر نتواند آن را درک نماید هرگز نمی‌تواند آن را به استخدام خود درآورد و با دشمنان خود مقابله نماید. سپس حال که هویت جهان معاصر چیزی جز تعقل و اطلاعات نیست. هویت انسان امروزی هم باید خردورزی و تولید اندیشه نقادانه باشد. خلاقیت، ابتکار، سرعت عمل، فکر جهانی همراه با تدبیر جزو لاینفک زندگی امروزی یک دانشجو است، در غیر این صورت زیر چکمه تکنولوژی خشن غرب له خواهد شد.
دانشجوی امروزی که در عصر اقتدار علمی و تکنولوژی به سر می‌برد، برای ماندن و زندگی کردن چند راه بیشتر ندارد که عبارتند از: الف- پیوستن به خیل تولید علم غرب و از دست دادن هویت و استقلال خود، و به عبارتی هویت‌زدایی کردن از خود. ب- هویت‌خواهی، استقلال طلبی و سرافرازی که منوط به پارامترهایی همچون نگاه علمی و دقیق، تسلط بر منابع علمی اسلامی، آسیب‌شناسی ارزش‌ها و سنت‌های مرسوم در جامعه، درک جهان ارتباطات و تمرکز نخبگان بر فرهنگ اسلامی و - آسیب‌شناسی جریان‌های فکری - دینی در قالب فرقه‌های درویشی و عرفان مسلک که در قالب دین قصد براندازی آن را دارند.
رمز حیات و بقای دانشجوی امروزی تعقل،‌ اندیشیدن و درک جهان معاصر است. آمارها نشان می‌دهد که به طور متوسط روزانه حدود دوازده هزار صفحه 4A، اطلاعات جدید وارد دنیای بشر می‌شود، چگونه می‌توان در چنین دنیایی بدون شناخت آن زندگی کرد،‌ آیا چاره‌ای جز پناه بردن به عقل‌ورزی و اندیشه که فریاد قرآن هم هست،‌ داریم. یکی از وظایف همگان و از جمله دانشجویان نقد، استمرار، دفاع و حفظ تمدن و میراث فرهنگی خود است؛ از بزرگترین تهاجمات فرهنگی غرب تلاش برای از بین بردن عظمت‌های فرهنگی و تمدن گذشته ملت‌هاست. تا ملت‌ها احساس بی‌هویتی و بی‌ریشگی نمایند و سریع به تولید علم غربی و صدور آن به شرق، روی خوش نشان دهند و از خود مقاومتی نشان ندهند که رفع این نقیصه مهمترین رسالت دانشجوی مسلمان است زیرا آنها هستند که در آینده‌ای نزدیک باید حامی میراث فرهنگی این نسل باشند، لذا باید به این امر اهتمام ورزند و بخشی از مطالعات و پژوهش خود را به امر شناخت پیشینه فرهنگی و تمدن خود اختصاص دهند. دانشجوی مسلمان باید در رابطه با تمدن و میراث فرهنگی خود اقدامات زیر را انجام دهد:
مطالعه و نقد میراث فرهنگی با نگاه عقلانی، بسط مصادیق عقلی، آسیب‌شناسی مصادیق پایه‌ای، انتقال متناسب علمی، مقایسه و تطبیق نقاط مشترک فرهنگی و تمدنی ما با غرب، استخراج و بسط مصادیق منحصر به فرد تمدن اسلامی، ارج گذاشتن به مفاخر ملی و علمی، تقویت شعور سیاسی، زندگی مبتنی بر پژوهش و نقش دانشجویان در اقتدار و استقلال ملی.
نقش جنبش نرم‌افزاری و دانشجو در اقتدار و استقلال ملی عبارت است از هشداری دانشجویان نسبت به هویت ملی، افزایش آگاهی سیاسی، افزایش پیوند میان نخبگان و عموم مردم و به تبع آن گسترش آگاهی سیاسی عمومی، افزایش ارتباطات فرامرزی نخبگان علمی جهت تبادل‌ آرا و تبلیغ اندیشه‌های اسلامی که این حضور در واقع طرح بیداری اجتماعی مسلمانان برای تشکیل یک جامعه جهان بر اساس آموزه‌های اسلامی می‌باشد. همه عوامل فوق در کنار همدیگر می‌توانند برای دانشجویان مسلمان و کلا جامعه مسلمانان در سطح ملی اقتدار و در سطح بین‌المللی استقلال را به همراه داشته باشد.
در پاسخ به اینکه مهمترین پارامترهای علمی یک دانشجوی مسلمان برای حضور در عرصه رویارویی تمدن غرب با اسلام کدامند؟ باید گفت عبارتند از: خودباوری، آگاهی سیاسی، حق‌طلبی.
استقلال‌طلبی، ایمان و روحیه مقاومت که همگی در فرهنگ اسلام موجودند. در راستای تحقق اهداف هر حرکتی ضروری است که بتوانیم آسیب‌شناسی کنیم. آسیب‌شناسی این امکان را بوجود می‌آورد که بتوانیم راه‌های انحرافی را مورد شناسایی قرار دهیم و در طی طریق از آنها حذر کنیم. متاسفانه اکثر جنبش‌هایی که نتوانسته‌اند دوام بیاورند و یا به اهدافشان برسند عمدتا به این علت بود که از ابتدا راه‌های انحرافی را مورد شناخت قرار نداده بودند. آسیب‌شناسی ما را وامی‌دارد که چالش‌های پیش روی جنبش نرم‌افزاری و تولید علم در بعد دانشجویی را برشماریم که عمده‌ترین آنها عبارتند از: عدم تبیین فرهنگ اسلامی،‌ عدم معرفی مفاخر اسلامی به نسل جوان، مرزهای باز ورود فرهنگ بیگانه، عدم مدیریت علمی، بحران هویت و معنویت و احساس حقارت نسل جوان در مقابله با تولیدات غرب. در جواب اینکه در جریان جهانی‌شدن جنبش نرم‌افزاری تاب تحمل هجوم تولید علم تمدن غربی را دارد یا خیر؟ باید گفت آری، زیرا پیامدهای تمدن غربی، خشونت جهانی و حاکمیت مطلق عده‌ای اندک بر تمام جهان و چپاول آن است در حالی که جامعه جهانی اسلام، پیام‌آور عدل، معنویت، وحدت جهانی است. فرهنگ جهانی اسلام اگر صادر شود به لحاظ غنای فکری، زبان وحدت، کرامت انسان و رفاه جهانی تمام ملت‌ها را دور خود جمع خواهد کرد. در عرصه فرهنگ جهانی هر مملکتی به اندازه ظهورش توان حفظ ارزشها را دارد. اگر ملتی هیچ‌گونه نمود و حضوری نداشته باشد هیچ چیز او در آن جهان ثبات و هویت ندارد. پس اگر قرار است ملت‌ ما و نخبگان علمی ما در نظام جهانی اقتدار و حضوری داشته باشند باید هرچه سریع‌تر پیام خود را در ابعاد مختلف به گوش جهانیان برسانند.
تشکیل کانون نخبگان، نظارت بر تولید علم، فعال‌سازی دفتر هم‌اندیشی نخبگان، تحول کیفی در آموزش و پرورش، ایجاد ستاد معرفی نخبگان به جامعه، توجه به حضور نخبگان جوان در همایش‌ها، اولویت دادن به نگاه فرهنگی، پرهیز از هرگونه برخورد جناحی، پرهیز از سیاسی‌‌کاری در دانشگاه‌ها از جمله راهکارهای علمی و عملی جنبش نرم‌افزاری با محوریت دانشجوی مسلمان می‌باشد.