تنگه هرمز و منازعه ایران و آمریکا

هر روز که می‌گذرد مجادله و نزاع دولت‌های ایران و آمریکا گسترده تر و عمیق تر شده و پیچیده تر می‌شود. هنوز زود است که درباره قطعی شدن نبرد نظامی داوری شود دو طرفین منازعه سعی می‌کنند نشان دهند قصد جنگ ندارند. اظهارات پرشمار، متناقض و با علامت های گوناگون که به ویژه از سوی مقام‌های آمریکایی و رهبران حزب دموکرات و ده‌ها مقام فعلی و قدیمی کاخ سفید این روزها زیاد شده است و برخی کارشناسان این علامت دهی های پرشمار را نشانه خوبی نمی دانند، در ایران نیز از طرف مقام‌های دولتی، برخی نمایندگان ارشد مجلس قانونگذاری و مقام های سابق و فعلی نظامی واکنش ها و تحلیل های پرشماری درباره احتمال نیروی نظامی منتشر می‌شود.
در این وضعیت که منازعه و مجادله لفظی و برخی اقدام های جزیی به ویژه از طرف آمریکا انجام می‌شود، برخی گفته ها و اقدام های همسایه های ایران به ویژه عراق نیز کار را پیچیده کرده است. به نظر می رسد مقام های دولت ایران به این نتیجه رسیده اند که با نشان دادن برخی نقاط قوت ایران در منازعه پیش رو به آمریکایی ها و جهانیان هشدار دهند. یکی از مزیت هایی که ایران در نیرو گسترده احتمالی با آمریکا دارد استفاده از موقعیت جغرافیایی خویش به ویژه تسلط بر تنگه هرمز است. روز گذشته خبرگزاری مهر تلاش کرد برخی علامت ها را از زبان مسوولان ایرانی در همین رابطه به آمریکا و غرب ارسال کند.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس
علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس قانونگذاری ایران روز گذشته با همین نیت با خبرگزاری مهر گفت وگو کرد و به کشورهای منطقه هشدار داد اگر منافع ایران به دلیل جنگ افروزی آمریکا به خطر بیفتد ایران از موقعیت خود در تسلط بر تنگه هرمز استفاده خواهد کرد اما بروجردی اظهار امیدواری کرد آمریکایی ها اشتباه نکنند تا ایران ناگزیر شود از گزینه بستن تنگه هرمز استفاده کند. وی تصریح کرد؛ آمریکایی ها فراتر از بحث تنگه هرمز آسیب پذیرند و مطمئنا مرتکب چنین اشتباهی نخواهند شد.
بروجردی با اشاره به مشکلات آمریکا در افغانستان و عراق گفت؛ آمریکایی ها می دانند هر گونه تعرض به ایران چه تبعاتی خواهد داشت.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس بر اهمیت این تنگه در امنیت اجتماعی و اقتصادی کشور های منطقه تاکید کرد و افزود؛ امنیت خلیج فارس باید توسط کشور های این منطقه و بر اساس پیمانهای دو جانبه و چند جانبه منطقه ای تامین شود.
رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس در خصوص آرایش جدید نیروهای آمریکایی در خلیج فارس گفت؛ حضور نیرو های آمریکایی در خلیج فارس پدیده جدیدی نیست و بیش از دو دهه است که این نیرو ها در منطقه حضور دارند. وی همچنین به پایگاه های آمریکایی در کشورهای حاشیه خلیج فارس بویژه بعد از حمله عراق به کویت اشاره کرد.
بروجردی در ادامه با اشاره به حساسیت و اهمیت خلیج فارس و گره خوردن این منطقه با اقتصاد جهانی که بیش از نیمی از سوخت مورد نیاز جهان از این منطقه تامین می شود، گفت؛ حضور نیرو های آمریکایی علیرغم تصور برخی، نه تنها هیچ کمکی به حفظ امنیت این منطقه نمی کند بلکه همواره موجب عامل تشنج و درگیری بوده است. وی گفت؛ علیرغم قدرت نظامی آمریکا در خلیج فارس این کشور به جد ضربه پذیر و شکننده است و اگر بخواهد شعله ای برافروزد بی شک دامن خودش را خواهد گرفت.
رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در خصوص احتمال تحرکات نظامی آمریکا در خلیج فارس گفت؛ آمریکا باید بداند در این منطقه نباید با آتش بازی کند چون هرگونه ناامنی در منطقه موجب مشکلات جدی در عرصه جهانی خواهد شد.
وی در عین حال گفت؛ سیاست جمهوری اسلامی ایران کمک به حفظ آرامش و امنیت در خلیج فارس است و مجموعه اقداماتی که انجام می دهد در این راستاست بنا بر این امیدواریم با توجه به شکست سیاست بوش در عراق و مخالفت دموکرات ها با این سیاست ها همچنین عدم اقبال ملی در آمریکا نسبت به این سیاست ها که در آرای انتخابات کنگره آمریکا به نمایش گذاشته شد، دموکرات ها سیاست متفاوتی را در جهت کمک به امنیت در منطقه حساس خاور میانه در پیش بگیرند.
مدیرعامل شرکت نفت
غلامحسین نوذری، مدیر عامل شرکت ملی نفت ایران نیز با تاکید بر این که امنیت خلیج فارس به امنیت عرضه نفت دنیا می انجامد، گفت؛ از 30 میلیون بشکه تولید نفت روزانه اوپک، 24 میلیون بشکه آن از تنگه هرمز می گذرد. موقعیت استراتژیک ایران چه از لحاظ جغرافیایی و چه در حیطه انرژی اهمیت ویژه ای برای این کشور به وجود آورده که این دو ویژگی مهم در بسیاری از موارد با مسائل سیاسی به هم آمیخته و موقعیت ژئوپولتیک آن را تقویت می کند.
وی اضافه کرد؛ قرار گرفتن در میان دو منطقه غنی از انرژی یعنی خلیج فارس و دریای خزر شاید مهمترین ویژگی های ایران در عرصه جهان باشد در حالی که خود به یکی از بزرگ ترین ذخایر نفت و ذخایر جهان تکیه کرده است.
نوذری درباره موقعیت استراتژیک ایران اضافه کرد؛ برخورداری از طولانی ترین ساحل در امتداد خلیج فارس و دریای عمان و اشراف بر تنگه استراتژیک هرمز از یک سو و همسایگی با کشورهای نفت خیز و گاز خیز حوزه خزر و آسیای میانه و قفقاز از سوی دیگر و نزدیکی به اروپا از طریق شمال غرب موقعیت استراتژیک ایران را برجسته تر می کند.
معاون وزیر نفت تاکید کرد؛ از طرفی روند رو به رشد تقاضای انرژی در جهان حکایت از آن دارد که کشورهای دارنده آن ذخایر تا چه حد مسوولیت تامین آن را در جهان دارا هستند و چنانچه ثبات و پایداری بازار را طالب باشیم این مسوولیت سنگین تر خواهد شد.
وی تاکید کرد؛ صرف نظر از کشورهای شمالی ایران دیگر همسایگان نیز از ثبات و امنیت ایران بهره می برند. به گفته وی، حسن همجواری ایران با ترکیه، پاکستان و اخیرا عراق به قراردادهایی در زمینه همکاری های نفتی منجر شده که می تواند گسترش یافته و به ثبات منطقه کمک کند.وی با اشاره به آمار مصرف انرژی گفت؛ براساس پیش بینی های انجام شده میزان مصرف انرژی جهان تا سال 2030 سالیانه به طور متوسط حدود 2درصد افزایش می یابد و در آن زمان باز هم نفت رتبه اول را در تامین انرژی مصرفی جهان دارد.
محمدعلی خطیبی، کارشناس انرژی نیز گفت؛ روزانه حدود 14 میلیون بشکه نفت کشورهای حوزه خلیج فارس از تنگه هرمز می گذرد که هرگونه تنش در این منطقه و یا بستن این تنگه منجر به شوک در قیمت نفت می شود.
با توجه به این که بخش اعظمی از تولیدات نفت و فراورده های نفتی از تنگه هرمز می گذرد، هر گونه تنش و تهدید در این منطقه باعث رشد و یا شوک در قیمت نفت می شود؛ به عبارتی دیگر بازار عکس العمل شدیدی را نسبت به قیمت نفت نشان می دهد.خطیبی گفت؛ در حال حاضر تنها نفت از این تنگه نمی گذرد بلکه بخش اعظمی از صادرات فرآورده های نفتی و دیگر کالاها همانند مواد اولیه و مواد خوراکی نیز از این مسیر عبور می کند.
به گفته وی، هرگونه تنش در صادرات و واردات نفت و دیگر فرآورده های نفتی موجب می شود که کشورهای تولیدکننده و مصرف کننده این محصولات دچار ضرر شوند در نتیجه در صورت بروز هرگونه مشکل حساسیت بازار نفت نسبت به عرضه نفت بسیار شدید می شود.
وی تاکید کرد؛ وقتی بازار نسبت به کاهش یا افزایش 200 هزار بشکه تولید نفت عکس العمل نشان می دهد چطور می تواند نسبت به 14 میلیون بشکه نفت تولیدی کشورهای حاشیه خلیج فارس بی تفاوت باشد.