محمدرضا سرمست
جوسازیهای اخیر برخی کشورهای عربی و غربی در منطقه برای دامن زدن به اختلافات بین شیعه و سنی، تلاش برای تغییر معادلات خاورمیانه ازمعادلهء مقاومت ـ سازش به معادلهء شیعه و سنی است. در حال حاضر یک ائتلاف گسترده در منطقه وجود دارد که در یک سمت آن ائتلاف آمریکا، انگلیس و اسراییل به همراهبرخی محافل رسمی وغیررسمیدرمصر، اردن و عربستان سعودیاند و مسالهء شیعه و سنی را علم کرده و آن را مبنای اقدامات خود قرار دادهاند در حالی که چنین چیزی واقعیت معادلات نیست. آنها میخواهند با اختلاف میان شیعه و سنی، خاورمیانهای ایجاد کنند که به جای الگوی مقاومت حماس و حزب الله، الگوی مذاکره و سازش جریانهای ابومازن و حریری نماد آن باشند،بازیگران فعال در جبهه بندی مذکورعبارتند از:
الف- فرامنطقهای: آمریکا ـ انگلیس ـ اسراییل(در سه مسالهء لبنان، عراق و فلسطین) وفرانسه (در مسالهء لبنان)
ب- منطقهای: عربستان، مصر، اردن، جریان ابومازن و جریان حریری (طبق تقسیم کار موجود در درون خود کشورهای عربی حاضر در این جبههبندی، محوریت پیگیری مسالهء عراق به عربستان واگذار شده و مصریها بر کنترل و مدیریت مسالهء فلسطین متمرکز شدهاند.)
ج- حوزهء رسانهای و عملیات روانی:
1-سمعی و بصری: محوریت جنگ رسانهای علیه شیعیان به دو شبکهء ماهوارهای قدرتمند منطقهای یعنی الجزیره و العربیه واگذار شده و سایر شبکههای ماهوارهای کشورهای مذکور این خط تبلیغی و جنگ روانی را پیگیری میکنند.
2-رسانههای مکتوب: فعالترین رسانههای مکتوب علیه شیعیان، همان رسانههای وابسته به عربستان و مصر و سایر کشورهای فعال در این جبههبندی هستند که مهمترین آنها عبارتند از: الحیات، الشرق الاوسط(لندن) المستقبل(لبنان) الزمان (لندن)
اهداف و منافع پشت پردهء جبههبندی مذکور:
1- تغییر معادلات خاورمیانه از معادلهء مقاومت ـ سازش به معادلهء شیعه و سنی
2- تلاش برای نشان دادن چالشهای سیاسی حزب الله و جریان آمریکایی ـ عربستانی حریری به عنوان اختلافات شیعه و سنی
3- ایجاد دغدغهمصنوعی پان عربیسم و اهل سنت در برابر ایران و شیعیان
4- تلاش آمریکا برای تضعیف نقش ایران در عراق از طریق رویارو قرار دادن کشورهای عربی در برابر ایران
5- بهرهگیری از برخی ذهنیتهای تاریخی
6- انحراف کانون توجهات دولتها و کشورهای عربی و اسلامی از مسالهء فلسطین و لبنان
7- تبدیل نگرانی حکام عرب از گسترش دموکراسی در عراق به مسالهء شیعه و سنی.
ایجاد دغدغهء پان عربیسم و اهل سنت در برابر ایران و شیعیان
آمریکا و انگلیس با ایجاد دغدغهء پان عربیسم از یک سو و بهراه انداختن فتنهء عرب و عجم و شیعه و سنی سعی در معرفی ایران به عنوان عامل ایجاد ناآرامی در منطقه دارند.
انحراف کانون توجهات دولتها و کشورهای عربی و اسلامی از مسالهء فلسطین و لبنان
پیروزی حزبالله در نبرد 33 روزه با اسراییل در کنار فعالیت دولت مردمی حماس در فلسطین، و تداوم حاکمیت ائتلاف مشترک شیعیان مذهبی و کردها در عراق، باعث تغییر فضای حاکم بر منطقه در جهت مخالف اهداف و منافع آمریکا، انگلیس و اسراییل و بازیگران نزدیک به آمریکا در منطقه نظیر عربستان، مصر، اردن و جریاناتی نظیر جریان حریری در لبنان و جریان ابومازن در فلسطین شد بنابراین در چارچوب یک طرح و سناریوی جامع به رهبری آمریکا و انگلیس تلاش شد تا به اسم مبارزه با افراطیگری نوعی جنگ شیعه و سنی طراحی شود.
تبدیل نگرانی حکام عرب از گسترش دموکراسی در عراق به مسالهء شیعه و سنی
حکام مستبد عرب که به هیچ وجه علاقه ای به گسترش دموکراسی در عراق ندارند و این مقوله را تهدیدی علیه خود میدانند و میخواهند مردم منطقه را بر علیه وضع موجود در عراق و در واقع شیعیان و ایران بشورانند.
تلاش آمریکا برای تضعیف نقش شیعیان مذهبی و ایران در عراق از طریق رویارو قرار دادن کشورهای عربی در برابر آنها
واشنگتن برای تثبیت حضور خود در عراق قصد دارد به اختلافات میان شیعیان و اهل تسنن در این کشور دامن بزند. آمریکا ازهمان ابتدای تشکیل دولت عراق مخالف حضور شیعیان مذهبی درپستهای کلیدی این کشور بود و تلاش داشت از وجود سنیها و شیعیان سکولار در این پستها استفاده کند.در واقع آمریکا چون نمیتواند نتایج انتخابات عراق و پیروزی شیعیان مذهبی را در آن رد کند به گسترش اختلافات بین شیعیان و اهل سنت و بهراه انداختن فتنه عرب و عجم در عراق دامن زده است.
بهره گیری از ذهنیتهای تاریخی
از زمان پیروزی انقلاب اسلامی غرب از ترس این که مبادا اندیشهء انقلاب به سایر کشورهای اسلامی به ویژه کشورهای عربی و حوزهء خلیج فارس و آسیا و غیره سرایت کند، بر دو محور سیاسی و تبلیغاتی که شامل دامن زدن به اختلافات تاریخی عجم و عرب و شیعه و سنی است، علیه ایران و شیعیان و در واقع علیه تفکر و الگوی انقلاب اسلامی جنگ روانی صورت گرفت.
آمریکا، انگلیس و اسراییل سعی دارند در چارچوب اهداف خود با زنده کردن نگرانیهای گذشته اعراب، میان ایران و همسایگانش بر اساس این دو محور اختلاف بیندازند. ضمن آنکه بعد از شکست اسراییل در جنگ 33 روزه در لبنان، مراکز مطالعاتی اسراییل پیشنهاد کردهاند که اسراییل یک ائتلاف سنی مقابل شیعیان ایجاد کند و جلوی ایران را بگیرد، در همین راستا رایس به خاورمیانه آمده وامروزقراراست اجلاسی با وزیران کشورهای عربی تشکیل دهد.او اعلام کرده که چنین ائتلافی باید شکل بگیرد.
تلاش برای طرح مسالهء صدام از زاویهء سنی بودن وی
آمریکاییها سعی کردند این تاثیرگذاری را در افکار عمومی جهان عرب و اهل سنت داشته باشند که صدام به عنوان یک سنی محکوم شد. موضعگیری افراطی برخی محافل و رسانههای عرب در بعضی کشورهای منطقه در دفاع از دیکتاتور معدوم عراق از توطئههای هماهنگ حکایت دارد، البته دولت عراق بلافاصله پاسخ مواضع غیراصولی آنها را داد و این گونه موضعگیریها را به عنوان دخالت در امور داخلی عراق محکوم کرد. با اعدام صدام، آمریکا و برخی کشورها قصد دارند از این مساله برای دامن زدن به اختلافها استفاده کرده و موقعیت خود در عراق را تثبیت کنند.
نقش انگلیس در طراحی سناریوی جنگ شیعه و سنی
انگلیس با توجه به سوابق تاریخی خود در عراق با ایجاد اختلاف، در پی تعقیب اهداف سیاسی خود در عراق کنونی است. پیشنهاد توطئهآمیز اخیر «تونی بلر» نخست وزیر انگلیس مبنی بر«ایجاد اتحادی علیه نیروهای افراطی منطقه از سوی کشورهای میانهرو عرب» نشان میدهد انگلیس به شیوهء قدیمی خود «تفرقه بینداز و حکومت کند» گردانندهء اصلی بحثهای ایجاد تفرقه در منطقه شده است.
بازگرداندن برخی وابستگان رژیم بعث به قدرت، ایجاد تعدیل در حاکمیت ملت عراق، ایجاد اختلاف بین کشورهای عرب منطقه و ایران، ترساندن اعراب از ایران و فروش تسلیحات بیشتر به برخی کشورهای عربی از جمله اهداف سیاسی و تفرقهانگیز انگلیس در منطقه است.