عنان و شورای‌ حقوق بشر

* تاسیس شورای حقوق بشر در قالب اصلاحات سازمان ملل صورت گرفته است چه اهداف جدیدی را از این شورا دنبال می‌کنید؟
** ما در سازمان ملل در ماه‌های اخیراقدام مترقی و جدیدی را در مورد حقوق بشر انجام دادیم و آن طرحی بود که به روشنی رابطه جدید دولت ها را در زمینه حقوق بشر مشخص کرد و طرح و مسئولیت حمایت نامیده شد.
بودجه کمیساریای عالی حقوق بشر دوبرابر شد و تفاهمی که موجب ارتقای همکاری های تنگاتنگ شورای امنیت با کمیساریای عالی حقوق بشر شد و به این ترتیب بود که شورای جدید حقوق بشر متولد شد که من دوست دارم شورای جدید بر روی دو اصل و ابتکار نوین اصرار داشته باشد یکی این که به صورت دوره ای حقوق بشر را در جهان زیر نظر داشته باشد و دیگری این که صلاحیت پذیرفته شده ای برای پاسخ دادن سریع به مواقع حاد واضطراری نقض حقوق بشر در جهان داشته باشد.‌
* آیا این شورا در کشورهایی که عضو سازمان ملل هم هستند و با مشکلات عدیده ای از لحاظ حقوق بشر روبه رو هستند ضربه نمی بیند؟
** این یک واقعیت است کشورهای عضو که دارای ناهنجاری هایی هستند و کشورهایی که با آن به مخالفت برخاسته اند تاثیر منفی بر عملکرد شورا خواهند گذاشت در همین حال شورا نمی تواند این حقوق و هنجارها را تعطیل کند. شورا نقش مهمی که می تواند داشته باشد این است که موارد نقض حقوق بشر را روشن و افراط کاری ها را آشکار نماید و در مواردی که نقض بر اثر سواستفاده عمومی و یا نبود یک قدرت و اهرم لازم برای پایان دادن به آن صورت می گیرد، دعوت به همکاری جهانی و وارد کردن فشار سیاسی و اخلاقی نماید.‌
به علاوه در سال های اخیر پیشرفت های مهمی در زمینه تعهدات فردی در نقض های حاد صورت گرفته است که می توان به جرایم جنگی جرایم علیه بشریت و نسل کشی برای پاکسازی قومی اشاره کرد.
* در بین مردان و زنان کشمکشی در مورد حقوق بشر وجود دارد، چه قولی به آن ها می دهید؟
** همه مسئولان و رهبران کشورها، نظامیان و مامورین حقوق بشر سازمان ملل نقش جسورانه ای را برای حمایت از حقوق قشرهای آسیب پذیر بر عهده گرفته اند نماینده ویژه من خانم هینا جیلانی کار اساسی را دنبال می کند و در آن به تهیه گزارش هایی از حامیان حقوق بشر در کل جهان اصرار دارد. شورای حقوق بشر مسئولیت ویژه ای برای اجرای مفاد بیانیه سال 1998 در مورد حامیان حقوق بشر و کسانی که برای حمایت از آن مبازه می کنند، بر عهده دارد.
* ‌در بعضی از کشورهای دنیا بیش از پیش موانع و سدهای عمده ای برای محدود کردن افراد از پناه بردن به مامن و پناهگاهی در مقابل نقض حقوق بشر وجود دارد. آیا این کار یک نقض عمده به حساب نمی‌آید؟ ‌
** داشتن مامنی در برابر شکنجه ها و بهره مندی از این حق ما هیچ شکی نداریم و کاملا به این ایمان داریم که آن حق اصلی هر انسانی به حساب می آید به طوری که در بیانیه جهانی حقوق بشر نیز به آن اشاره شده است. بنابراین شورا و مکانیسم های حمایتی آن به همه کشورها ضمانت این تعهد بین المللی را به بهترین نحو یادآوری خواهد کرد و هیچ دلیلی خواه ملاحظات اقتصادی خواه ملاحظات امنیتی وجود ندارد که یک انسان بی گناهی به جایی فرستاده شود که در آنجا نه تنها حقوق اولیه اش رعایت نمی شود بلکه مورد اذیت و شکنجه نیز قرار گیرد.
* این عبارت که ژنو پایتخت حقوق بشر است دیگر عادی شده است آیا شورای جدید آن را تقویت خواهد کرد؟
** همان طوری که شما اشاره کردید مدت زمانی است که ژنو محل انجام کارهای سازمان ملل در رابطه با حقوق بشر بوده است. آیین دادرسی که در شورای جدید استفاده خواهد شد در دست تهیه است با وجود این رسالت اساسی و نکات عمده آن از ژنو نشات می گیرد و مواردی هم که خارج از ژنو در آن اضافه می شوند زیاد دور و بی ربط با آن نخواهند بود.
* شما امسال به آخرین سال از مدت دبیر کلی خود می رسید چه مواضع و بحران هایی به نظر شما در مقابل عملکرد موثر و مثبت شورای جدید وجود دارد؟
** نباید فراموش کرد که کمیسیون پیشین حقوق بشر معمولا در برخی موارد در بحران های مختلف مداخله می کرد و به ویژه در موارد حاد و اضطراری از مکانیسم و آیین دادرسی خود عدول می کرد در شورای جدید این موارد رعایت شده و با گزارش هایی که تهیه خواهد شد و به کشورهای جهان از بحران هایی که در راه است از قبل هشدار داده خواهد شد.
مشکل اصلی این است که دولت ها در مواردی که قادر به انجام کاری در این زمینه ها بوده اند به هشدارها و اخطارها پاسخ نداده و حمایت نکرده اند و در مواردی نیز به کلی بی اعتنا بوده اند. این مشکلات به هر حال وجود دارد. با این حال با گزارش هایی که مامور ویژه کمیسیون حقوق بشر در مورد نسل کشی در رواندا تهیه کرد و هشدارهایی که در این باره از قبل داده شد مثبت بود. ما باید روابط برنامه حقوق بشر سازمان ملل متحد را با مکانیسم های امنیتی آن تقویت کنیم.
بنابراین شورای جدید حقوق بشر از همان مکانیسم و آیین دادرسی کمیسیون پیشین استفاده خواهد کرد تا مکانیسم و آیین دادرسی جدید با موارد جدیدی کامل شود و به ویژه قابلیت پاسخگویی برای تمام موارد بحرانی پاسخگو باشد.