اروپا؛ دوست یا دشمن بوش

ترجمه: محمود بلنداختر
به‌راستی هنگامی که بوش رییس‌جمهوری آمریکا به وین پایتخت اتریش برای شرکت در نشست سالانه اروپا - آمریکا برسد، وی چه تعداد متحد و دوست دارد. نشست‌ها برای یافتن دوست و استحکام بیشتر روابط است اما تردیدی نیست که ماندن بوش در اروپا برای وی کار آسانی نخواهد بود. ژاک شیراک رییس‌جمهور فرانسه که با بوش در خصوص جنگ عراق درگیر شد جمع زیادی از متحدان وی را از اطرافش دور کرد. خوزه ماریا ازنار نخست وزیر سابق اسپانیا و متحد آمریکا جای خود را به خوزه لوییس زاپاته‌رو که بلافاصله نیروهایش را از عراق خارج کرد، داد. سیلویو برلوسکونی نخست‌وزیر ایتالیا در انتخابات این کشور مغلوب و پرودی جایگزین وی شد. پرودی نیز خواستار عقب‌نشینی نیروهای ایتالیایی از عراق شده است. هم‌چنین انتظار می‌رود که اصلی‌ترین متحد بوش در اروپا یعنی تونی بلر با کاهش محبوبیتش در انگلیس سال آینده از قدرت کناره‌گیری کند. البته همه تغییرات اروپا به ضرر بوش نبوده است. عزیمت گرهارد شرودر از مقام صدراعظمی آلمان که یکی از مخالفان اصلی جنگ عراق بود و آمدن آنگلا مرکل به جای وی خبر خوبی برای بوش بود اما حتی مرکل نیز که در اولین فرصت با بوش در کاخ سفید دیدار کرد خواستار بسته شدن زندان گوانتانامو شده است. برخی بر این اعتقادند که وجهه بوش در اروپا در دور دوم ریاست‌جمهوری وی ترمیم یافته است. چارلز گرانت از موسسه اصلاحات اروپایی می‌گوید که بوش و مشاورانش همچون کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا تلاش گسترده‌ای برای تغییر لحن و اتخاذ موضعی نرم‌تر انجام داده‌اند. وی افزود: این امر به معنی آن است که آمریکا تصمیم گرفته است در مسایل مشترک با اروپا همکاری بیش‌تری داشته باشد. اروپا و آمریکا در مرحله کنونی اگرچه در خصوص گوانتانامو و تغییرات آب و هوا باهم اختلاف‌نظر دارند ولی موضع این دو در خصوص مساله هسته‌ای ایران و درخواست از حماس مشترک است. همچنین اروپا از اظهارات دیک‌چنی معاون بوش در خصوص روسیه که طی آن مسکو را به استفاده ابزاری از انرژی و باج‌گیری از غرب متهم کرد به گرمی استقبال کرد. گرانت می‌گوید: اروپا از روسیه نگران است ولی تردیدی نیست که روسیه همسایه اروپا است و دروازه آتی این کشور به شمار می‌رود. اروپا مصرف‌کننده انرژی روسیه است و به همین خاطر باید بیش‌تر با روسیه گفت‌وگو کند. هنگامی که شرکت گاز پروم روسیه در ماه ژانویه شیر گاز صادراتی به اوکراین را بست بسیاری از اروپاییان به فکر یافتن منبع جایگزین گاز روسیه شدند و به همین دلیل آنها از مذاکرات چنی با قزاقستان جهت انتقال گاز این کشور به اروپا از طریق دریای خزر استقبال کردند. تردیدی نیست که امنیت انرژی هم برای بوش و هم برای سران اروپا در نشست ماه آتی جی 8 در سنت پترزبورگ روسیه از اصلی‌ترین مباحث خواهد بود. در هر حال برای بسیاری اکنون این سوال مطرح است که روابط آمریکا و اروپا پس از حادثه 11 سپتامبر و هنگامی که روزنامه لوموند چاپ فرانسه در تشریح آن حادثه گفت: ما همه آمریکایی هستیم، چه تغییری کرده است. رییس‌جمهور آمریکا در روزهای اخیر به شخصیتی منفور برای اروپاییان تبدیل شده است و با وجود مرگ زرقاوی و تشکیل دولت جدید عراق وی از محبوبیت چندانی برخوردار نیست. به نظر می‌رسد که رییس‌جمهور آمریکا در این سفر به اروپا به همراه کاندولیزا رایس از قدرت تسلیحات به قدرت دیپلماسی عزیمت کند و تلاش نماید تا حداقل رهبران اروپا را به تعهد آمریکا به یافتن راه‌کار دیپلماتیک برای مسایل جهانی امیدوار سازد. با وجود همه این مباحث بسیاری از تحلیل‌گران بر این اعتقادند که به‌رغم کاهش محبوبیت بوش در اروپا روابط اروپا و آمریکا پس از تنزل بی‌سابقه در مارس 2003 اکنون وارد مرحله نوینی شده که همکاری این دو در بحث هسته‌ای ایران و مساله حماس بخشی از این فرایند است.